काठमाडौँ
काठमाडौं नेपालको राजधानी तथा सबैभन्दा ठूलो शहर हो। यो बागमती प्रदेशमा अवस्थित छ र देशको प्रशासनिक, सांस्कृतिक, आर्थिक तथा पर्यटनको केन्द्रबिन्दु मानिन्छ।
काठमाडौं उपत्यकाको प्रमुख सहरमध्ये एक काठमाडौं ऐतिहासिक एवं सांस्कृतिक धरोहरहरूले भरिपूर्ण छ। यहाँ प्राचीन मठ-मन्दिर, दरबारहरू, स्तूप तथा सम्पदा क्षेत्रहरू रहेका छन्, जसले यसलाई पर्यटकहरूको मुख्य गन्तव्य बनाएको छ। पशुपतिनाथ मन्दिर, स्वयम्भूनाथ स्तूप, हनुमान ढोका दरबार, र पटान तथा भक्तपुरका दरबार स्क्वायरहरू यहाँका प्रमुख ऐतिहासिक तथा धार्मिक स्थलहरू हुन्।
काठमाडौं आधुनिक व्यापार, शिक्षा तथा रोजगारीको केन्द्र पनि हो। नेपालका प्रमुख विश्वविद्यालयहरू, सरकारी निकायहरू, तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू यहाँ अवस्थित छन्। यहाँको जीवनशैली मिश्रित छ, जहाँ परम्परागत संस्कृति आधुनिकता संगै अगाडि बढिरहेको छ।
काठमाडौंलाई ‘मन्दिरहरूको शहर’ तथा ‘सयभन्दा बढी हजार देवताहरूको उपत्यका’ भनेर पनि चिनिन्छ। हिमालयको काखमा बसेको यो शहर नेपालको सांस्कृतिक तथा ऐतिहासिक सम्पदाको सजीव प्रमाण हो।
काठमाडौं जिल्ला नेपालका विभिन्न जातजातिहरूको मिलनस्थल भएको कारण यहाँ विभिन्न जातीय समुदायका मानिसहरू बसोबास गर्छन्।
काठमाडौंमा बसोबास गर्ने प्रमुख जातजातिहरू निम्नानुसार छन्:
काठमाडौं एक बहुभाषिक सहर हो, जहाँ विभिन्न समुदायका मानिसहरूले आ-आफ्नो भाषा प्रयोग गर्छन्।
काठमाडौं धार्मिक सहिष्णुता तथा विविधताको केन्द्र हो। यहाँ विभिन्न धार्मिक सम्प्रदायका मानिसहरू बसोबास गर्छन्।
काठमाडौं धार्मिक, सांस्कृतिक, तथा भाषिक रूपमा अत्यन्त विविधता भएको सहर हो। यहाँ विभिन्न समुदायहरू सद्भावपूर्वक बसोबास गर्दै आएका छन्, जसले यसलाई नेपालकै सांस्कृतिक केन्द्रका रूपमा स्थापित गरेको छ।
बसन्त ऋतु काठमाडौंको सबैभन्दा रमणीय समय मानिन्छ। यस समयमा तापक्रम १५°–२५° सेल्सियसको बीचमा रहन्छ। वातावरण सुखद हुने, फूलफूल फुल्ने, र मौसम सफा हुने भएकाले यो समय पर्यटनको लागि पनि उपयुक्त मानिन्छ।
समग्र रूपमा काठमाडौंको हावापानी स्वास्थ्यका लागि उपयुक्त मानिन्छ। यहाँको मौसम धेरैलाई अनुकूल लाग्ने गर्दछ, किनकि तापक्रम अत्यधिक उच्च वा न्यून हुँदैन।
काठमाडौं जिल्ला नेपालको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यहरूमध्ये एक हो। यहाँ ऐतिहासिक, धार्मिक, सांस्कृतिक, प्राकृतिक तथा आधुनिक पर्यटन स्थलहरू छन्। विश्वभरका पर्यटकहरू धार्मिक स्थलहरूको दर्शन गर्न, सांस्कृतिक सम्पदा अवलोकन गर्न, प्रकृतिको सुन्दरता अनुभव गर्न तथा विविध साहसिक गतिविधिमा संलग्न हुन काठमाडौं आउने गर्छन्।
काठमाडौं उपत्यका नेपालको सांस्कृतिक केन्द्र हो। यहाँ प्राचीन मठ-मन्दिर, दरबार, स्तूप, गुम्बा तथा अन्य महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक स्थलहरू छन्।
काठमाडौं हिन्दू तथा बौद्ध धर्मका विभिन्न पवित्र स्थलहरूको केन्द्र हो। तीर्थयात्रीहरू वर्षभरि नै यी स्थानहरूमा आउने गर्छन्।
काठमाडौं जिल्लामा प्राकृतिक सौन्दर्य तथा साहसिक गतिविधिहरूको अनुभव लिन सकिन्छ।
चन्द्रागिरी हिल्सको मुख्य आकर्षणहरूमा केबल कार यात्रा, भालेश्वर महादेव मन्दिर, मनोरम पदमार्गहरू, तथा हिमालय दृश्यावलोकन प्लेटफर्म पर्दछन्। केबल कारमार्फत थानकोटबाट करिब १० मिनेटमै चन्द्रागिरीको शिखरमा पुग्न सकिन्छ, जसले यात्रुहरूलाई द्रुत र रोमाञ्चक अनुभव दिन्छ। यहाँ रिसोर्ट, रेस्टुरेन्ट, तथा मनोरञ्जन पार्कजस्ता सुविधा पनि उपलब्ध छन्, जसले यो गन्तव्यलाई पारिवारिक भ्रमण, हाइकिङ, र अध्यात्मिक यात्राका लागि उपयुक्त बनाएको छ।
फुलचोकीको शिखरबाट काठमाडौं उपत्यकाको सुन्दर दृश्य, लाङटाङ, गणेश, गौरीशंकर, अन्नपूर्ण तथा एवरेस्ट हिमशृंखला समेत अवलोकन गर्न सकिन्छ। यो क्षेत्र जैविक विविधताले भरिपूर्ण छ, जहाँ विभिन्न प्रजातिका चरा, वनस्पति तथा जंगली जनावर पाइन्छन्।
यहाँ प्रसिद्ध फुलचोकी मन्दिर रहेको छ, जुन हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि पवित्र स्थल मानिन्छ। विशेष गरी चैत्र पूर्णिमाका दिन यहाँ ठूलो मेला लाग्छ।
फुलचोकी हिल हाइकिङ तथा साइकल यात्राका लागि पनि उत्तिकै लोकप्रिय छ। गोदावरीबाट शुरु हुने हाइकिङ मार्ग घना जंगल, सुन्दर परिदृश्य, र शान्त वातावरणले भरिपूर्ण छ। हिउँद ऋतुमा यहाँ हिमपात समेत हुने भएकाले यो अझ रमणीय देखिन्छ।
गोकर्ण वन जैविक विविधताले भरिपूर्ण क्षेत्र हो, जहाँ विभिन्न प्रकारका वनस्पति, चराचर तथा जङ्गली जनावर पाइन्छन्। यहाँ हरिण, बाँदर, बँदेल लगायतका वन्यजन्तु अवलोकन गर्न सकिन्छ। यो स्थान प्रकृतिप्रेमी, हाइकिङ गर्ने पर्यटकहरू तथा ध्यान तथा योग साधना गर्न चाहनेहरूका लागि उपयुक्त गन्तव्य हो।
यस क्षेत्रभित्र ऐतिहासिक महत्त्व बोकेको गोकर्ण रिसोर्ट तथा राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्र पनि पर्छ, जहाँ शाही शिकार खेल्ने थलोका रूपमा प्रयोग भएको इतिहास छ।
गोकर्ण वन शान्त वातावरण, हरियाली तथा धार्मिक महत्त्वको कारण काठमाडौं उपत्यकाको व्यस्त जीवनशैलीबाट टाढा विश्राम गर्ने उत्कृष्ट स्थानमध्ये एक मानिन्छ।
काठमाडौं नेपालकै व्यापारिक तथा औद्योगिक गतिविधिहरूको केन्द्र हो। यहाँ विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन, गोष्ठी तथा व्यापार मेला आयोजना हुने गर्छन्।
काठमाडौं नेपाली चलचित्र उद्योगको केन्द्र हो। यहाँ विभिन्न चलचित्र छायांकन हुने गर्दछ। साथै, सांगीतिक कार्यक्रम, कन्सर्ट तथा अन्य सांस्कृतिक गतिविधिहरू नियमित रूपमा आयोजना गरिन्छन्।
काठमाडौंको पर्यटन अनुभव नेपाली परम्परागत खानाका स्वाद बिना अपूरो हुन्छ।
काठमाडौं नेपालकै प्रमुख शैक्षिक तथा स्वास्थ्य केन्द्रको रूपमा विकसित भइसकेको छ। देशभरबाट विद्यार्थीहरू उच्च शिक्षा हासिल गर्न र बिरामीहरू गुणस्तरीय उपचार सेवाका लागि काठमाडौं आउने गर्छन्। यहाँ विद्यालयदेखि लिएर विश्वविद्यालय र प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रदेखि लिएर सुपर स्पेसलिटी अस्पतालसम्मका सुविधा उपलब्ध छन्।
काठमाडौं शिक्षाको केन्द्र हो, जहाँ सरकारी तथा निजी शैक्षिक संस्थाहरू सञ्चालनमा छन्। यहाँ प्राथमिक शिक्षा, माध्यमिक शिक्षा, कलेज तहदेखि लिएर विश्वविद्यालय तहसम्मको अध्ययन गर्न सकिने विभिन्न विकल्पहरू उपलब्ध छन्।
काठमाडौंमा सरकारी तथा निजी विद्यालयहरू प्रशस्त मात्रामा रहेका छन्। यी विद्यालयहरूले नेपाल सरकारद्वारा तोकिएको पाठ्यक्रमका साथै अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका पाठ्यक्रमहरू (IB, A-Level, CBSE, ICSE आदि) पनि प्रदान गर्छन्। सरकारी विद्यालयहरूमा त्रिभुवन आदर्श विद्यालय, पद्मकन्या विद्यालय, दरबार हाई स्कूल, सिद्धार्थ वनस्थली विद्यालय, र महेन्द्ररत्न विद्यालय प्रमुख छन्। निजी तथा अन्तर्राष्ट्रिय विद्यालयहरूमा Rato Bangala School, Lincoln School, Ullens School, GEMS School, Kathmandu International Study Centre (KISC), The British School Kathmandu, र Premier International IB World School जस्ता विद्यालयहरू लोकप्रिय छन्। यी विद्यालयहरूले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्दै आएका छन्।
काठमाडौंमा विभिन्न संकायका लागि उच्च शिक्षालयहरू छन्। इन्जिनियरिङ अध्ययनका लागि पुल्चोक इन्जिनियरिङ क्याम्पस (IOE, TU), काठमाण्डौ इन्जिनियरिङ कलेज (KEC), Advanced College of Engineering and Management, Himalayan College of Engineering, र Acme Engineering College प्रमुख छन्। व्यवस्थापन र मानविकी संकायका लागि Kathmandu University School of Management (KUSOM), Ace Institute of Management, SAIM College, NCCS College, र Global College of Management चर्चित छन्। चिकित्सा शिक्षा प्रदान गर्ने कलेजहरूमा त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पताल (IOM, TU), नेपाल मेडिकल कलेज (NMC), काठमाण्डौ मेडिकल कलेज (KMC), पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान (PAHS), र नेपालगंज मेडिकल कलेज (Kathmandu Branch) प्रमुख छन्। कानूनी शिक्षाका लागि नेपाल कानूनी शिक्षा प्रतिष्ठान (Nepal Law Campus, TU) र Kathmandu School of Law (KSL) महत्त्वपूर्ण छन्।
काठमाडौं स्वास्थ्य सेवाको केन्द्र भएकाले नेपालकै उत्कृष्ट अस्पतालहरू यहाँ अवस्थित छन्। सरकारी, निजी तथा सामुदायिक अस्पतालहरूका साथै सुपर स्पेसलिटी अस्पतालहरू पनि सञ्चालनमा छन्।
सरकारी अस्पतालहरूले न्यून शुल्कमा गुणस्तरीय सेवा प्रदान गर्छन्। त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पताल नेपालको प्रमुख सरकारी शिक्षण अस्पताल हो। वीर अस्पताल नेपालकै सबैभन्दा पुरानो सरकारी अस्पताल हो। पाटन अस्पताल, शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल (टेकु), प्रसूति गृह (थापाथली), र बिरेन्द्र सैनिक अस्पताल प्रमुख सरकारी अस्पतालहरू हुन्। यी अस्पतालहरूमा उपचारका लागि देशभरबाट बिरामीहरू आउने गर्छन्।
काठमाडौंका निजी अस्पतालहरूले अत्याधुनिक प्रविधि र विशेषज्ञ डाक्टरहरूद्वारा उच्चस्तरीय सेवा प्रदान गर्छन्। प्रमुख निजी अस्पतालहरूमा ग्राण्डी अन्तर्राष्ट्रिय अस्पताल, नेपाल मेडिकल कलेज, नर्भिक इन्टरनेशनल अस्पताल, सिभिल अस्पताल, ओम अस्पताल रहेका छन्। यी अस्पतालहरूले महँगा तर प्रभावकारी स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्छन्।
काठमाडौंमा विशेष उपचार केन्द्रहरू पनि रहेका छन्, जसले विशेष रोगहरूको उपचार गर्छन्। हाडजोर्नी तथा हड्डी रोगका लागि नेपाल ओर्थोपेडिक अस्पताल, आँखा उपचारका लागि तिलगंगा आँखा अस्पताल , मुटुरोग उपचारका लागि शहीद गंगालाल हृदय रोग केन्द्र, र क्यान्सर उपचारका लागि भक्तपुर क्यान्सर अस्पताल महत्त्वपूर्ण केन्द्रहरू हुन्।
काठमाडौं जिल्ला नेपालकै स्वास्थ्य सेवाको केन्द्र भएकाले यहाँका अस्पतालहरू विशेष रूपमा महत्त्वपूर्ण छन्। यहाँ उच्चस्तरीय चिकित्सा प्रविधि, अनुभवी तथा योग्य डाक्टरहरू, र सस्तो तथा महँगो उपचारको विभिन्न विकल्प उपलब्ध छन्। सरकारी अस्पतालहरूमा न्यून शुल्कमा उपचार गरिन्छ भने निजी अस्पतालहरूले महँगो सेवा प्रदान गर्छन्। नेपालका मात्र होइन, भारत, चीन तथा अन्य देशका बिरामीहरू पनि काठमाडौंका अस्पतालहरूमा उपचारका लागि आउने गर्छन्।
काठमाडौं जिल्ला नेपालकै प्रमुख आर्थिक केन्द्र हो, जहाँ विभिन्न व्यवसायिक तथा औद्योगिक गतिविधिहरू सञ्चालनमा छन्। व्यापार, पर्यटन, बैंकिङ, सूचना प्रविधि, उत्पादन तथा सेवामूलक उद्योगहरूको केन्द्रका रूपमा काठमाडौंले मुलुकको आर्थिक विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउँदै आएको छ।
काठमाडौंमा विभिन्न प्रकारका साना, मझौला तथा ठूला व्यापार व्यवसाय सञ्चालनमा छन्।
काठमाडौं बैंकिङ तथा वित्तीय संस्थाहरूको प्रमुख केन्द्र हो। नेपालका सबै ठूला बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको मुख्यालय यहाँ अवस्थित छ।
काठमाडौं नेपालको पर्यटन हब हो, जहाँ होटल तथा रेस्टुरेन्ट व्यवसाय अत्यधिक फस्टाएको छ।
काठमाडौं सूचना प्रविधिको केन्द्र हो, जहाँ विभिन्न आईटी कम्पनीहरू सञ्चालनमा छन्।
काठमाडौं स्वास्थ्य सेवाको मुख्य केन्द्र भएकाले अस्पताल तथा औषधि उद्योगले आर्थिक गतिविधिलाई मजबुत बनाएको छ।
काठमाडौं नेपालको राजधानी तथा सबैभन्दा व्यस्त सहर भएकाले यहाँको यातायात प्रणाली विशेषगरी सडक, हवाई, तथा रोपवे सेवामा आधारित छ।
नेपाल सरकारको आर्थिक सर्वेक्षण २०७७/०७८ अनुसार नेपालभर ३३,५२८ किलोमिटर लम्बाइका सडकहरू रहेका छन्। यी सडकहरूले देशको कृषि, उद्योग, व्यापार, पर्यटन, तथा यातायात क्षेत्रको विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्।
काठमाडौं उपत्यकाभित्रका यात्रुहरूका लागि सार्वजनिक यातायातको प्रमुख साधनहरू निम्नानुसार छन्:
त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट निम्न देश तथा शहरहरूमा नियमित उडान सञ्चालन हुन्छ:
मुख्य अन्तर्राष्ट्रिय एयरलाइन्सहरू:
काठमाडौं उपत्यकाको शहरीकरण तीव्र रूपमा बढेकोले कृषि क्षेत्र सिमित हुँदै गएको छ। तर, अर्गानिक खेती तथा व्यावसायिक तरकारी खेती गर्ने प्रवृत्ति बढ्दै गएको छ।
उद्योगका रूपमा लघु तथा घरेलु उद्योग (हस्तकला, ढाका कपडा, थाङ्का पेन्टिङ, मूर्तिकला) तथा साना तथा ठूला उद्योगहरू (सिमेन्ट, फलाम, खाद्य पदार्थ उत्पादन) संचालनमा रहेका छन्।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको
