सिरहा नगरपालिका

सिरहा नेपालको मधेश प्रदेशमा पर्ने सिराहा जिल्लाको मुख्यालय तथा नगरपालिका हो। यो नगर ८० मिटर (२६० फिट)को उचाइमा अवस्थित छ र जनकपुरबाट २९ किलोमिटर पूर्व-दक्षिणपूर्व (ESE) मा पर्छ। २०११ को जनगणना अनुसार सिरहाको जनसंख्या २८,४४२ थियो भने २०१५ सम्ममा यो संख्या बढेर ८२,५३१ पुगेको थियो। पछिल्लो २०२२ को जनगणना अनुसार सिरहा नगरपालिकाको जनसंख्या ९६,५४३ पुगेको छ, जसमा पुरुषको संख्या ४७,३०६ र महिलाको संख्या ४९,२३७ रहेको छ। हाल सिरहा नगरपालिकाका प्रमुख डा. नवीन कुमार यादव र उपप्रमुख बबिता कुमारी साह हुनुहुन्छ, जसले २०२२ मे २५ मा पदभार सम्हाल्नुभएको हो। यसअघि नगर प्रमुख अशेष्वर यादव र उपप्रमुख डा. नमिता यादव थिए, जसले २०१७ सेप्टेम्बर २५ मा पदभार सम्हालेका थिए र २०२२ मे २४ सम्म कार्यकाल पूरा गरेका थिए।

भौगोलिक अवस्था

सिरहा नगरपालिकाको भौगोलिक अवस्था समथर तराई भूभागमा पर्दछ। यो नगरपालिका नेपालको दक्षिणी भागमा, मधेश प्रदेश अन्तर्गत सिरहा जिल्लामा अवस्थित छ। सिरहा समुद्री सतहबाट करिब ८० मिटर (२६० फिट) को उचाइमा रहेको छ। यसको दक्षिण सीमाना भारतसँग जोडिएको छ, जसले गर्दा यो क्षेत्र सीमावर्ती नगरको रूपमा पनि चिनिन्छ। पूर्वमा सप्तरी जिल्ला, पश्चिममा धनुषा जिल्ला र उत्तरमा चुरे पहाडी क्षेत्र रहेका छन्।

सिरहा क्षेत्रमा प्रायः उपजाउ माटो पाइन्छ, जसले गर्दा कृषि मुख्य पेशाको रूपमा रहिआएको छ। यहाँको हावापानी समशीतोष्ण तराईजन्य जलवायुमा पर्दछ, जहाँ गर्मी याममा अत्यधिक तापक्रम हुने गर्छ भने जाडो याममा चिसो मौसम रहन्छ। बरसात प्रायः असारदेखि भदौ महिनासम्म हुने गर्दछ। नदी, खोला तथा साना जलाशयहरूले सिराहा क्षेत्रलाई सिंचाइका दृष्टिकोणले महत्वपूर्ण बनाएका छन्।

यस्तो भौगोलिक अवस्थाका कारण सिराहा कृषि, व्यापार र जनसांस्कृतिक दृष्टिकोणले महत्वपूर्ण स्थानमा रहेको नगरपालिका हो।

पर्यटन

सिरहा नगरपालिका पर्यटनको दृष्टिकोणले पनि सम्भावनायुक्त क्षेत्र मानिन्छ। यद्यपि यो क्षेत्र अझैसम्म मुख्य पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा व्यापक प्रचारमा आएको छैन, यहाँका ऐतिहासिक, धार्मिक र सांस्कृतिक स्थलहरूले आन्तरिक तथा सीमावर्ती पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने क्षमता राख्छन्।

सबैभन्दा प्रमुख धार्मिक तथा सांस्कृतिक स्थलहरूमध्ये सत्यनारायण मन्दिर, रामजानकी मन्दिरहरू, र विभिन्न स्थानीय देवी-देवताको मठ–मन्दिरहरू उल्लेखनीय छन्। यी मन्दिरहरू विशेष गरी हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि आस्थाको केन्द्र बनेका छन्, जहाँ विशेष पर्वहरूमा मेला लाग्ने चलन छ।

सिरहाको विविध जातजाति, संस्कृति र परम्पराले समेत यहाँको पर्यटनमा छुट्टै रङ थप्दछ। यहाँ बसोबास गर्ने मधेशी, थारू, यादव, मुस्लिम, ब्राह्मण, क्षेत्री लगायतका समुदायहरूको भाषा, पोशाक, नाचगान र चाडपर्वहरू पर्यटकहरूका लागि अध्ययन तथा अनुभव गर्ने आकर्षक पक्ष हुन सक्छ।

सिरहाबाट नजिकै रहेको जनकपुरधाम—जनकपुर अञ्चलको प्रमुख धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल—करिब २९ किलोमिटर टाढा रहेकोले सिरहालाई पनि धार्मिक पर्यटनको मार्गमा समेट्न सकिन्छ। त्यसैगरी भारतसँगको नजिकको सीमाले गर्दा भारतीय पर्यटकहरू पनि यहाँ आउन सक्छन्।

आवश्यक पूर्वाधारहरू—जस्तै यातायात, होटल, सूचना केन्द्र आदि—को विकास गरियो भने सिरहालाई पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा स्थापित गर्न सकिन्छ। यहाँको मौलिकता, शान्त वातावरण र सांस्कृतिक विविधताले पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्ने सम्भावना उच्च छ।

शिक्षा र स्वास्थ्य

सिरहा नगरपालिका शिक्षा र स्वास्थ्यको क्षेत्रमा क्रमिक रूपमा विकास भइरहेको क्षेत्र हो। पछिल्ला केही वर्षमा यी दुवै क्षेत्रमा उल्लेखनीय सुधार देखिएको भए तापनि अझै केही चुनौतीहरू यथावत् छन्। शिक्षा क्षेत्रमा सिरहामा सरकारी तथा निजी विद्यालयहरू, माध्यमिक विद्यालयहरू र केही क्याम्पसहरू सञ्चालनमा रहेका छन्, जसले बाल शिक्षा देखि उच्च माध्यमिक तहसम्मको अध्ययन सहज बनाएको छ। यहाँका प्रमुख शैक्षिक संस्थाहरूमा सिटिनग, महेन्द्र जनता मावि, सरस्वती निकेतन, ज्ञानदीप लगायतका विद्यालयहरू उल्लेखनीय छन्। उच्च शिक्षाको खोजीमा भने विद्यार्थीहरू अझै पनि जनकपुर, काठमाडौं वा भारतका नजिकका शहरहरूमा जान बाध्य छन्, यद्यपि हालका वर्षहरूमा सिरहामा नै स्नातक तहसम्मको शिक्षा उपलब्ध गराउने प्रयास भैरहेका छन्। यस क्षेत्रका प्रमुख चुनौतीहरूमा शिक्षण गुणस्तरमा सुधार, पर्याप्त भौतिक पूर्वाधारको निर्माण, र दक्ष शिक्षकको अभाव रहेको छ, जसलाई सम्बोधन गर्न विभिन्न सरकारी तथा गैर-सरकारी संस्थाहरूले विभिन्न कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिरहेका छन्।

स्वास्थ्य क्षेत्रको सन्दर्भमा, सिरहामा सरकारी तथा निजी दुवै खालका स्वास्थ्य संस्थाहरू क्रियाशील छन्। नगरपालिकाभित्र एउटा जिल्ला अस्पताल, केही स्वास्थ्य चौकीहरू, शहरी स्वास्थ्य केन्द्रहरू र निजी क्लिनिकहरू सञ्चालनमा छन्, जसले स्थानीय बासिन्दालाई आधारभूत स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्दै आएका छन्। सिरहा जिल्ला अस्पतालले सुत्केरी सेवा, बाल स्वास्थ्य सेवा, खोप सेवा तथा नियमित औषधि वितरण सेवा सञ्चालन गरिरहेको छ। निजी अस्पतालहरूमा केही विशिष्ट सेवा सुविधा उपलब्ध भए पनि गम्भीर स्वास्थ्य समस्याका लागि जनकपुर, काठमाडौं वा भारतसम्म जानुपर्ने बाध्यता अझै कायम छ। यस क्षेत्रमा चिकित्सकको अभाव, आधुनिक उपकरणको कमी, जनचेतनाको न्यूनता, र सेवा विस्तारको आवश्यकता जस्ता समस्या देखिन्छन्। यद्यपि स्थानीय सरकार र विभिन्न संघसंस्थाहरूको सहयोगमा नियमित स्वास्थ्य शिविर, मातृ तथा शिशु स्वास्थ्य कार्यक्रम तथा खोप अभियानजस्ता क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै यी समस्या समाधान गर्न प्रयासरत छन्। सिरहा नगरपालिका शिक्षा र स्वास्थ्यका क्षेत्रमा विस्तारको चरणमा छ, जहाँ पूर्वाधारको सुदृढीकरण, जनशक्तिको विकास र दीर्घकालीन योजनाले भविष्यमा अझ प्रभावकारी परिणाम दिन सक्ने सम्भावना बलियो देखिन्छ।

आर्थिक व्यवसायहरू

सिरहा नगरपालिका, नेपालको तराई क्षेत्रको एक समृद्ध कृषि प्रधान नगर हो, जहाँ आर्थिक गतिविधिहरू मुख्यत: कृषि र व्यापारमा आधारित छन्। यहाँका बासिन्दाहरू मुख्यत: कृषि, पशुपालन, व्यापार, र सेवा क्षेत्रका व्यवसायहरूमा संलग्न छन्, जसले स्थानीय अर्थतन्त्रलाई सशक्त बनाइरहेका छन्। सिरहाको कृषि क्षेत्र विशेष गरी उर्वर भूमि र जल स्रोतको कारण महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। यहाँका कृषकहरूले धान, मकै, गहुँ, दलहन, तेलहन, तरकारी, फलफूल जस्ता विभिन्न कृषिजन्य उत्पादनहरू गर्छन्। सिरहामा वर्षा आधारित कृषि प्रणालीको प्रचलन रहेको छ, र किसानहरूले माटोको उर्वरता र नदीबाट उपलब्ध पानीलाई प्रमुख स्रोतका रूपमा उपयोग गर्दै उत्पादन बढाइरहेका छन्। कृषिको उत्पादन राम्रो बजार व्यवस्थापन र उचित मूल्य निर्धारण गर्नका लागि सरकारी र गैर-सरकारी संस्थाहरूले निरन्तर कार्य गर्दैछन्। साथै, पशुपालन पनि यहाँको एक प्रमुख व्यवसाय हो, जहाँ स्थानीय बासिन्दाले गाई, भैंसी, बाख्रा, र मुर्गा पालन गरेर दूध, मांस, र अण्डा उत्पादन गर्दै आएका छन्, जसले उनीहरूको आर्थिक स्थिति सुधार्नमा मद्दत पुर्याउँछ।

व्यापारिक गतिविधिहरू पनि सिरहामा निकै फैलिएका छन्। नगरपालिका क्षेत्रका प्रमुख बजारहरूमा थोक र खुद्रा व्यापारको कारोबार चुलिएको छ। यहाँका व्यापारीहरूले खाद्यान्न, अन्न, कपडा, घरायसी सामान, निर्माण सामग्री, कृषि उपकरण, र इलेक्ट्रोनिक्सका सामानहरूको कारोबार गर्छन्। सिरहाको भारतसँगको सीमा नजिकको स्थितिले सीमा व्यापारको महत्त्वलाई अझ बढी बढाएको छ। भारतीय बजारसँगको नजिकको सम्पर्कले सिरहाका व्यापारीहरूलाई अतिरिक्त आर्थिक अवसरहरू प्रदान गरेको छ, जसले सिरहाको व्यापारिक क्रियाकलापलाई थप सशक्त बनाएको छ।

सेवा क्षेत्र पनि यहाँ विस्तार भइरहेको छ। स्वास्थ्य, शिक्षा, यातायात, निर्माण र बैंकिङ सेवाहरूको क्षेत्रमा वृद्धिको संकेत मिलेको छ। सिरहामा निजी अस्पताल, क्लिनिक र फार्मेसीहरूको संख्या बढ्दै गएको छ, जसले स्थानीय बासिन्दालाई आधारभूत स्वास्थ्य सेवा पुर्याइरहेका छन्। शिक्षामा, सिरहामा सरकारी र निजी विद्यालयहरू साथै क्याम्पसहरूको संख्या पनि बढेको छ, जसले युवाहरूलाई उच्च शिक्षा हासिल गर्ने अवसर दिएको छ। यातायात सेवाले सिरहालाई जनकपुर र अन्य प्रमुख शहरहरूसँग जोड्ने महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेको छ, जसले आवागमनलाई सहज र सुविधाजनक बनाएको छ।

सिरहामा कुटीर उद्योग र हस्तशिल्पका क्षेत्रहरूको पनि विकास हुँदै गएको छ। विशेषगरी महिलाहरूले घरेलु उद्योग जस्तै सुत्ने कपडा, हस्तनिर्मित गहना, माटोका भाँडो, र अन्य सजावटी सामग्रीहरू उत्पादन गर्दै आफ्नो आर्थिक स्थिति सुधारिरहेका छन्। कृषि-आधारित उद्योगहरू जस्तै अन्न मिल, तेल निकाल्ने कारखाना, र माछा पालन जस्ता उद्योगहरू पनि यो क्षेत्रमा बढ्दै गएको देखिन्छ, जसले ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई थप सशक्त बनाएको छ।

पर्यटन व्यवसाय भने अझै प्रारम्भिक चरणमा रहेको भए पनि यहाँका धार्मिक र सांस्कृतिक स्थलहरूको उपस्थिति सिराहाको पर्यटन क्षेत्रको विकासमा ठूलो सम्भावना राख्छ। सिरहामा रहेका मन्दिर, सांस्कृतिक स्थलहरू र धार्मिक स्थलहरूले यहाँको पर्यटन व्यवसायलाई प्रवर्धन गर्न सक्ने क्षमता राख्छ, जसले क्षेत्रीय अर्थतन्त्रमा योगदान पुर्याउन सक्छ यदि सही पूर्वाधार र प्रचार-प्रसार गरियो भने।

सिरहा नगरपालिका आर्थिक गतिविधिहरूको दृष्टिले विविध क्षेत्रहरूको विकास गर्दै आएको छ। कृषि, व्यापार, सेवा क्षेत्र, कुटीर उद्योग र सम्भावित पर्यटन व्यवसायका माध्यमबाट यो क्षेत्रले आर्थीक रूपले महत्वपूर्ण वृद्धि हासिल गरेको छ। यद्यपि, यहाँ पूर्वाधारको अभाव र व्यापारिक अवसरहरूको विस्तारको कमी जस्ता चुनौतीहरू छन्, तर स्थानीय सरकार र विभिन्न संघसंस्थाहरूको सहयोगमा यी समस्याहरूको समाधान र व्यवसायिक गतिविधिहरूको सुधार सम्भव छ, जसले सिराहालाई आर्थिक दृष्टिले अझै बलियो बनाउन सक्छ।

यातायात

सिरहा नगरपालिका नेपालको तराई क्षेत्रको एक महत्त्वपूर्ण नगर हो, जहाँ यातायात प्रणालीले क्षेत्रीय विकास र स्थानीय बासिन्दाको दैनिक जीवनमा ठूलो भूमिका खेल्दछ। यहाँका नागरिकहरूले आफ्नो दैनिक आवश्यकताका लागि मुख्यत: सडक यातायातको प्रयोग गर्छन्, जसमा बस, ट्याक्सी, मोटरसाइकल, अटो रिक्शा र साइकल जस्ता साधनहरूको प्रमुखता छ। सिरहामा सडक यातायातले जनतामा कनेक्टिभिटीको सशक्त आधार बनाएको छ, र यसले नगरपालिकालाई अन्य प्रमुख शहरहरूसँग जोड्ने महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाउँछ। सिरहा र जनकपुरको बीचको दूरी मात्र २९ किलोमिटर छ, जसले सिरहालाई एक प्रमुख यातायात केन्द्रको रूपमा स्थापित गरेको छ। यहाँका प्रमुख सडक र राजमार्गहरूको जालोले जनकपुर, काठमाडौं र अन्य प्रमुख शहरहरूमा जाने यात्रालाई सहज र छिटो बनाउँछ। यसका अतिरिक्त, सिरहामा सार्वजनिक यातायातका साधनहरू प्रचलित छन्, जसमा बस, मिनीबस र टेम्पोहरूको नियमित सेवा उपलब्ध छ। यस्ता साधनहरूले स्थानीय बासिन्दा र व्यापारीहरूलाई नजिकका शहरहरूमा आवागमन गर्न सहजता दिन्छ, जसले व्यापारिक गतिविधिहरू र रोजगारीका अवसरहरूको सृजना गरेको छ।

सिरहाको सीमा नजिकको स्थानले यहाँको सीमा यातायातलाई विशेष महत्त्व दिएको छ, जसका कारण भारतसँगको व्यापारिक र सामाजिक सम्बन्धका कारण सिरहाबाट भारतको विभिन्न सहरमा जाने मार्गहरूको प्रयोग गरिन्छ। यसले व्यापारिक गतिविधिहरूलाई थप सशक्त बनाउँछ र यहाँको यातायात प्रणालीलाई अत्यन्त प्रभावकारी बनाउँछ। यद्यपि सिरहाको यातायात प्रणालीको एक प्रमुख चुनौती भनेको सडकहरूको अवस्था हो। प्रमुख सडक र राजमार्गहरूमा केही सुधार भए तापनि, ग्रामीण र आन्तरिक क्षेत्रका सडकहरू अझै सुधारको आवश्यकता रहेको छ। विशेष गरी वर्षा मौसममा सडकहरूमा बाढी र कीचडको समस्या हुने गर्छ, जसले आवागमनमा अवरोध पुर्याउँछ।

तर, यातायातका साधनहरूको विविधता र वृद्धि भइरहेको छ। मोटरसाइकल, अटो रिक्शा र निजी कारहरूको प्रयोगमा वृद्धि भएको छ, जसले नागरिकहरूको आवागमनलाई बढी सुविधाजनक बनाएको छ। यसका अलावा, स्थानीय सरकार र यातायात संस्थाहरूले सिरहाको यातायात क्षेत्रको सुधारका लागि निरन्तर पहल गरिरहेका छन्, जसले आगामी वर्षहरूमा यातायात प्रणालीलाई अझ सशक्त र प्रभावकारी बनाउन मद्दत गर्नेछ। सिरहाको सडक सञ्जाल र यातायात साधनहरूको सुधारले न केवल यहाँका बासिन्दाहरूको जीवनस्तर सुधार्नेछ, बरु व्यापार र क्षेत्रीय कनेक्टिभिटीमा पनि सुधार ल्याउनेछ। यसबाट सिरहालाई एक गतिशील र समृद्ध नगरको रूपमा विकास गर्न थप अवसरहरू प्रदान गर्नेछ।

सामाजिक तथा आर्थिक अवस्था

सिरहा नगरपालिका, नेपालको तराई क्षेत्रको एक प्रमुख नगर हो, जसको सामाजिक र आर्थिक अवस्था निरन्तर सुधार र विकासको प्रक्रियामा छ। यहाँको समाज विविधतामा समृद्ध छ र विभिन्न जाति, धर्म, र समुदायका मानिसहरूको सहअस्तित्वले सिराहामा एक स्थिर र समृद्ध वातावरण सिर्जना गरेको छ। हिन्दू धर्म यहाँको प्रमुख धर्म हो, तर मुस्लिम, क्रिश्चियन र अन्य समुदायका मानिसहरू पनि यहाँ बसोबास गर्दैछन्, जसले सिरहामा धार्मिक र सांस्कृतिक सहिष्णुता र सद्भावको विकासमा योगदान पुर्याएको छ। यस सामाजिक विविधता र सहअस्तित्वको कारण सिरहामा धार्मिक र सांस्कृतिक मेलमिलापको भावना प्रगाढ छ। सिरहामा रहेका प्रमुख धार्मिक स्थलहरू जस्तै मन्दिर, मस्जिद र अन्य पूजा स्थलहरूले समुदायका बीचमा एकता र सौहार्दको भावना प्रबल बनाएका छन्।

सिरहाको शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रको सुधारका लागि विभिन्न पहलहरू भइरहेका छन्, जसले समाजको सामाजिक र मानसिक स्तरमा सकारात्मक असर पुर्याएको छ। शिक्षा क्षेत्रको सुधारमा सरकारी र निजी विद्यालयहरूको बढ्दो संख्या, साथै उच्च शिक्षा प्राप्त गर्नका लागि जनकपुर र अन्य प्रमुख शहरहरूमा जाने प्रवृत्ति देखिन्छ। यद्यपि, महिला शिक्षा र समान अधिकारका क्षेत्रमा अझै केही चुनौतीहरू छन्, जसका लागि विभिन्न संघसंस्थाहरू र सरकार सचेतना अभियान र कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दैछन्। स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि सुधारका प्रयास भइरहेका छन्, तर यहाँ चिकित्सक र स्वास्थ्य सेवाको पहुँच अझै सुदृढ बनाउन आवश्यक छ।

आर्थिक दृष्टिकोणबाट, सिरहाको प्रमुख आर्थिक स्रोत कृषि र व्यापारमा आधारित छ। कृषि यहाँका अधिकांश बासिन्दाको आय स्रोत हो, र यहाँको माटो उर्वर र जल स्रोतको प्रचुरता कृषि उत्पादनलाई प्रभावकारी बनाउँछ। सिरहामा धान, मकै, गहुँ, दलहन, तेलहन, फलफूल र तरकारीहरूको उत्पादन प्रचलित छ, र कृषि उत्पादनका लागि विभिन्न सरकारी र गैर-सरकारी संस्थाहरूले बजार व्यवस्थापन र मूल्य निर्धारणमा सहयोग पुर्याइरहेका छन्। व्यापारिक गतिविधिहरूको वृद्धिले सिरहालाई व्यापारिक केन्द्रको रूपमा स्थापित गरेको छ, र यहाँको सीमावर्ती स्थानले भारतसँगको व्यापारलाई प्रोत्साहन दिएको छ। यसले सिरहाका व्यापारीहरूलाई अतिरिक्त आर्थिक अवसर र व्यापारिक लाभ प्राप्त गर्ने मौका दिएको छ। कृषि आधारित उद्योगहरूको विकास, कुटीर उद्योग र हस्तशिल्प क्षेत्रको वृद्धिले पनि स्थानीय अर्थतन्त्रमा सकारात्मक योगदान पुर्याएको छ।

सिरहाको सामाजिक र आर्थिक सुधारका बाबजुत, केही चुनौतीहरू अझै बाँकी छन्। शिक्षा क्षेत्रको गुणस्तरमा सुधार र स्वास्थ्य सेवामा चिकित्सकको अभाव, विशेष गरी ग्रामीण क्षेत्रमा, अझै ठूलो चुनौती हो। कृषि प्रणालीको आधुनिकीकरण र सडक सञ्जालको सुधार पनि आवश्यक देखिन्छ, विशेष गरी वर्षा मौसममा सडकमाथिको असरले यातायातमा अवरोध आउँछ। महिलाहरूको सशक्तिकरण र समान अवसरको क्षेत्रमा पनि अझै धेरै काम गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। महिलाहरूलाई समाजिक र आर्थिक दृष्टिकोणबाट समान अवसर प्रदान गर्नका लागि थप पहल आवश्यक छ।

सिरहा नगरपालिका सामाजिक र आर्थिक दृष्टिकोणले सुधारको प्रक्रियामा छ। यहाँको कृषि, व्यापार, सेवा क्षेत्र र कुटीर उद्योगले आर्थिक वृद्धिमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाइरहेका छन्। यद्यपि, केही चुनौतीहरूको समाधान गर्नका लागि सरकार र विभिन्न संघसंस्थाहरू मिलेर सक्रिय प्रयासहरू गर्दैछन्। दीर्घकालीन योजनाका साथ प्रभावकारी कार्यान्वयनले सिरहाको सामाजिक र आर्थिक अवस्था अझ सशक्त र समृद्ध बनाउन सक्ने सम्भावना राख्दछ।

वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको

सामग्रीको तालिका