क्रोएशियाको इतिहास यसको मध्य युरोप र भूमध्यसागरको सीमावर्ती स्थानद्वारा आकार लिएको छ। यसलाई रोमन साम्राज्य, बाइजान्टिन र फ्रान्किश उत्तराधिकारीहरू, साथै पूर्वी र पश्चिमी चर्चहरूले प्रभाव पारे। दुई विश्वयुद्धपछि यो युगोस्लाभियाको भाग बनेको थियो, जहाँ सोभियत र पश्चिमी गुटहरूबीच सन्तुलन कायम गर्दै विभिन्न प्रतिस्पर्धी स्वार्थहरूले यसको विकासलाई प्रभावित गरे।
प्रारम्भिक क्रोएशियाली राज्य र ओटोमन आक्रमण:
छैठौंदेखि सातौं शताब्दीमा, स्लावहरू बाल्कन क्षेत्रमा बसोबास गरे, त्यहाँको स्थानीय जनसंख्यासँग मिसिए र रोमन क्याथोलिक धर्म अपनाए। नवौं शताब्दीमा स्वतन्त्र क्रोएशियाली राज्य स्थापित भयो, जसले राजा टोमिस्लाभको शासनकालमा ठूलो प्रभाव प्राप्त गर्यो। सन् ११०२ मा, क्रोएशियाली ताज हङ्गेरियन राजवंशको हातमा गयो, जसले क्रोएशियाली संस्थाहरूलाई छुट्टै कायम राख्यो। समयक्रममा यो भूभाग घट्दै गयो, विशेष गरी भेनेशियन र ओटोमन विजयहरूका कारण, तर राष्ट्रिय परम्परा निरन्तर रह्यो।
ह्याब्सबर्ग शासन र सैन्य सीमा:
सन् १५२७ को मोहाचको लडाइँपछि, ह्याब्सबर्गहरूले क्रोएशियामा नियन्त्रण लिए र ओटोमनहरू विरुद्ध सुरक्षा गर्न 'सैन्य सीमा' स्थापना गरे। यसले क्रोएशियाली कुलीन वर्गहरूको जमिनमाथिको नियन्त्रण घटायो र त्यहाँ अर्थोडक्स सर्बहरूलाई आकर्षित गर्यो। ओटोमन आक्रमण र ह्याब्सबर्ग निरंकुशताका कारण किसान विद्रोह र कुलीन षड्यन्त्रहरू भए, जसले सम्पत्तिको जफत निम्त्यायो।
रागुसा र क्रोएशियाली पुनर्जागरण:
रागुसा (हालको डुब्रोभ्निक) विभिन्न शासकहरूको अधीनमा स्वतन्त्र रह्यो र १६औं तथा १७औं शताब्दीमा क्रोएशियाली पुनर्जागरणको सांस्कृतिक केन्द्र बन्यो। यसको पतन भए तापनि, रागुसाले सन् १८०६ मा नेपोलियनद्वारा अधिग्रहण नभएसम्म स्वतन्त्रता कायम राख्यो, त्यसपछि डाल्माटिया इलिरियन प्रान्तको भाग बन्यो।
क्रोएशियाली राष्ट्रिय पुनर्जागरण:
१७औं शताब्दीको अन्त्यतिर, ह्याब्सबर्गहरूले ओटोमन र भेनेशियनहरूबाट क्रोएशियाली भूमिहरू पुनः प्राप्त गरे। तर, यी क्षेत्रहरूलाई क्रोएशियामा फिर्ता नगरी सैन्य सीमाक्षेत्र वा अन्य प्रान्तमा समाहित गरियो। ह्याब्सबर्गको केन्द्रीयकरणले क्रोएशियाली कुलीन वर्गलाई कमजोर पार्यो, जसले हङ्गेरियनहरूसँग सहकार्य गर्न बाध्य पार्यो। यसले दक्षिणी स्लाव एकताका लागि 'इलिरियन आन्दोलन' को उदय गर्यो।
अष्ट्रो-हङ्गेरियन साम्राज्यमा क्रोएशिया:
सन् १८६७ को पुनर्संरचनाले क्रोएशिया-सलाभोनियालाई हङ्गेरीको अधीनमा राख्यो, जबकि डाल्माटिया भियनाको नियन्त्रणमा रह्यो। नागोद्बा सम्झौताले क्रोएशियाको राज्यत्वलाई औपचारिक रूपमा मान्यता दियो, तर यसलाई वास्तविक शक्ति दिएन। राजनीतिमा हङ्गेरियन प्रभुत्व, सर्बहरूलाई केही सुविधा, र क्रोएशिया-सर्ब विरोध बढ्दै गयो। क्रोएट-सर्ब गठबन्धनले दक्षिणी स्लाव एकताको प्रयास गर्यो।
पहिलो विश्वयुद्धदेखि सर्ब, क्रोएट र स्लोभेन राज्यसम्म:
पहिलो विश्वयुद्धको समाप्तिसँगै अष्ट्रो-हङ्गेरियन साम्राज्य टुक्रियो, जसले क्रोएशियाका लागि नयाँ सम्भावना प्रस्तुत गर्यो। १९१५ को लन्डन सन्धिले क्रोएशियाली क्षेत्रहरूलाई खतरामा पार्दा, युगोस्लाभ समितिले दक्षिणी स्लाव एकताका लागि वकालत गर्यो। अक्टोबर १९१८ मा, क्रोएशियाले स्वतन्त्रता घोषणा गर्यो, जुन चाँडै सर्ब, क्रोएट र स्लोभेनहरूको राज्यमा गाभियो।
युगोस्लाभियामा क्रोएशिया (१९१८–४१):
सर्बियाली प्रभुत्व रहेको यस राज्यमा क्रोएशियाली असन्तुष्टि बढ्यो। रेडिचको 'क्रोएशियाली किसान पार्टी' ले चुनाव जित्यो र स्वतन्त्र गणतन्त्रको माग गर्यो। सन् १९२८ मा रेडिचको हत्या भएपछि राजनीतिक तनाव चर्कियो। राजा अलेक्जाण्डरले १९२९ मा अधिनायकवाद लागू गरे, जसले राष्ट्रियता र विरोधलाई झनै बढायो।
दोस्रो विश्वयुद्ध:
दोस्रो विश्वयुद्धको क्रममा, जर्मनीले क्रोएशियाली असन्तुष्टिलाई आफ्नो फाइदा लिन खोज्यो र 'स्वतन्त्र क्रोएशिया राज्य' स्थापना गर्यो, जसलाई उस्ताशा सरकारद्वारा चलाइयो। उस्ताशा शासनले सर्ब, यहूदी, रोमा, र विरोधी क्रोएशियालीहरूमाथि कठोर दमन गर्यो। कम्युनिस्ट पार्टीसानीहरू, जसको नेतृत्व टिटोले गरे, प्रतिरोधको नेतृत्व गर्दै संघीय युगोस्लाभियाको अवधारणालाई बलियो बनाए।
युगोस्लाभियामा क्रोएशिया (१९४५–९१):
१९४५ पछि, क्रोएशिया समाजवादी संघीय युगोस्लाभियाको एक गणराज्य बन्यो। केन्द्रीकृत शासनले राष्ट्रिय आकांक्षाहरूलाई दबायो। आर्थिक नियन्त्रण र राजनीतिक दमनका कारण सन् १९६० को 'क्रोएशियाली वसन्त' आन्दोलन भयो, जसलाई टिटोले कडाइका साथ दबाए। १९७४ को संविधानले केही स्वायत्तता दिए तापनि राजनीतिक नियन्त्रण कायम रह्यो।
स्वतन्त्र क्रोएशिया:
सन् १९९० को चुनावमा क्रोएशियाली डेमोक्रेटिक युनियन विजयी भयो, जसले सर्ब अल्पसंख्यालाई चिन्तित बनायो। १९९१ मा स्वतन्त्रताको घोषणा गरेपछि युद्ध सुरु भयो, जसमा युगोस्लाभ सेनाले क्रोएशियाको एक तिहाइ भाग कब्जा गर्यो। युद्धविराम र संयुक्त राष्ट्रसंघको हस्तक्षेपले विवादित क्षेत्रहरूलाई स्थिर बनायो। क्रोएशियाले १९९८ सम्ममा पूर्वी स्लाभोनियामाथि पूर्ण सार्वभौमिकता पुनः प्राप्त गर्यो।
स्वतन्त्रतापछिका विकासक्रमहरू:
१९९९ मा फ्रान्जो टुज्मानको मृत्यु भएपछि स्टिपे मेसिच राष्ट्रपति बने, जसले भ्रष्टाचार नियन्त्रण र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध सुधारमा ध्यान दिए। चुनौतीहरूका बाबजुद, क्रोएशिया २००९ मा नाटो सदस्य बन्यो र २०१३ मा युरोपियन युनियनमा सामेल भयो। आर्थिक समस्याहरू र राजनीतिक उतारचढाव कायम रहे तापनि सुधार र युरोपेली एकीकरणका लागि प्रयास जारी छन्।