नेदरल्याण्ड्स
नेदरल्यान्ड्स, जुन उत्तरपश्चिम युरोपमा अवस्थित छ र प्रायः ‘हल्याण्ड’ भनेर चिनिन्छ, यसको समथर भूबनावट र व्यापक जल व्यवस्थापन प्रणालीका लागि प्रसिद्ध छ। ‘हल्याण्ड’ नाम ऐतिहासिक रूपमा दुई प्रान्तहरू (उत्तर हल्याण्ड र दक्षिण हल्याण्ड) का लागि प्रयोग गरिन्थ्यो, तर हालसालै यसलाई सम्पूर्ण राष्ट्रलाई बुझाउन प्रयोग गरिन्छ। एक संवैधानिक राजतन्त्रअन्तर्गतको संसदीय प्रजातन्त्र भएको यस राज्यमा, यसको पूर्व उपनिवेशहरू—अरूबा, बोनाएर, कुरसाओ, साबा, सिन्ट युस्टाटियस, र सिन्ट मार्टेन—समेत समावेश छन्। आम्स्टर्डम राजधानी भए तापनि, सरकारको मुख्य कार्यालय हेग (The Hague) मा अवस्थित छ।
नेदरल्यान्ड्सको भूगोल कम उचाइ र समथर भूबनावटद्वारा विशेषता प्राप्त छ, जहाँ ठूलो मात्रामा ताल, नदीहरू, र नहरहरू पाइन्छन्। करिब ६,५०० वर्ग किलोमिटर (२,५०० वर्ग माइल) जमिन सताब्दीयौँ लामो जल व्यवस्थापन प्रक्रियाबाट पुनः प्राप्त गरिएको छ। तटीय क्षेत्रहरू समुद्रबाट पुनः प्राप्त गरिएका हुन्, जबकि भित्री भागमा रहेका ताल र दलदली क्षेत्रहरू सुकाएर पोल्डरहरू (polders) निर्माण गरिएका छन्, जसलाई डाइक (dikes) ले घेरिएको हुन्छ। सुरुमा यस कार्यलाई हातैले वा पशुको सहयोगमा गरिन्थ्यो, तर पछि किन्डरडाइक-एलशाउट (Kinderdijk-Elshout) जस्ता युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत भएका विन्डमिलहरूद्वारा प्रतिस्थापन गरियो। १९औँ र २०औँ शताब्दीमा ठूला जल नियन्त्रण परियोजनाहरू सञ्चालन गरिए, जसमा बाफ, विद्युतीय, र डिजेल पम्पहरू प्रयोग गरियो।
दोस्रो विश्वयुद्धपछि लागु गरिएको आप्रवासन नीतिअनुसार ५ लाख मानिसहरूले देश छोडे तापनि, नेदरल्यान्ड्स विश्वकै सबैभन्दा घना जनसंख्या भएका राष्ट्रहरू मध्ये एक रह्यो। यहाँको जनसंख्या तीव्र रूपमा बुढ्यौलीतर्फ उन्मुख छ, जसमा ६५ वर्षभन्दा माथिका नागरिकहरूको प्रतिशत उच्च छ। तर, आम्स्टर्डम एक अन्तर्राष्ट्रिय युवा संस्कृति र सामाजिक सहिष्णुताको केन्द्रका रूपमा विकसित भएको छ। नेदरल्यान्ड्स प्रगतिशील नीतिहरूका लागि परिचित छ, जसअन्तर्गत यौन व्यवसाय (prostitution), ‘सफ्ट-ड्रग’ (मारिजुआना र ह्यासिस) को प्रयोग, तथा इच्छामरण (euthanasia) वैधानिक रूपमा स्वीकृत छन् र कडाईका साथ नियमन गरिन्छन्। यो समलिंगी विवाहलाई कानुनी मान्यता दिने पहिलो राष्ट्र हो।
नेदरल्यान्ड्समा सहिष्णुता र स्वतन्त्रताको परम्परा १६औँ र १७औँ शताब्दीदेखि नै रहिआएको छ, जब यस देशले निरंकुश राजतन्त्र अस्वीकार गर्दै सांस्कृतिक विविधतालाई अँगालेको थियो, विशेष गरी व्यापारिक केन्द्रीकरणका कारण देशमा समृद्धि आएको थियो। यही समयमा डच व्यापारी जहाजहरूले एक वैश्विक व्यापार साम्राज्यको जग बसालेका थिए, जसले नेदरल्यान्ड्सलाई उद्यमशीलताको प्रतीक बनायो। यद्यपि क्षेत्रफल सानो भए तापनि, नेदरल्यान्ड्सले एक विकसित र खुला अर्थतन्त्र निर्माण गरेको छ, जुन अन्तर्राष्ट्रिय बजारसँग गहिरोसँग जोडिएको छ। यो बेनेलक्स (Benelux) आर्थिक सङ्घ, युरोपेली संघ (EU), नाटो (NATO), र ओईसीडी (OECD) को सदस्य हो। साथै, यहाँ अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय (International Court of Justice) लगायत विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू अवस्थित छन्।
नेदरल्यान्ड्सको सहिष्णुताका लागि रहेको प्रसिद्धि २०औँ शताब्दीको उत्तरार्ध र २१औँ शताब्दीको सुरुवातमा गम्भीर चुनौतीहरू सामना गर्नुपर्यो। गैर-युरोपेली मुलुकहरूबाट भएको आप्रवासन तथा लोकलाजलाई आधार मानेर गरिने राजनीतिका कारण जातीय तनाव र राष्ट्रियतावाद बढ्न थाल्यो। सन् २००२ र २००४ मा जातीयतासँग सम्बन्धित राजनीतिक हत्या घटनाहरूले यो समस्यालाई झनै उग्र बनायो। थप रूपमा, सरकारले आप्रवासीहरूका लागि कठोर एकीकरण नीति (integration requirements) लागू गर्यो, जसअन्तर्गत नेदरल्यान्ड्स प्रवेश गर्नुअघि महँगो परीक्षा दिनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ। यी नीतिहरूले समाजमा बदलिंदो धारणा, विश्वव्यापीकरण, र जनसांख्यिकीय परिवर्तनलाई प्रतिबिम्बित गर्छ।
| राजधानी | आम्स्टर्डाम (Amsterdam) |
| क्षेत्रफल | ३६,३३७ वर्ग किलोमिटर |
| जनसंख्या | करिब १ करोड |
| मुद्रा | युरो (EUR) |
| धर्म | ख्रीष्टियानी |
नेदरल्यान्ड्स उत्तरपश्चिमी युरोपमा रहेको एक समथर देश हो, जुन उत्तर र पश्चिममा उत्तर समुद्र, पूर्वमा जर्मनी, र दक्षिणमा बेल्जियमसँग सीमाना जोडिएको छ। यसको ठूलो भाग समुद्री सतहभन्दा तल रहेको छ, जुन बालुवा टाकुरा (ड्युन) र बाँधहरू (डाइक) द्वारा सुरक्षित गरिएको छ। करिब आधा देश समुद्री सतहभन्दा तीन फिट माथि वा तल रहेको छ। यस देशको भू-परिदृश्य मुख्य रूपमा पोल्डरहरूद्वारा बनाइएको छ—यसका लागि उन्नत निकास प्रणालीहरू आवश्यक पर्दछ, जसमा बाँधहरू, जलविद्युत ढोका (ड्याम) र आँधी नियन्त्रण अवरोधहरू जस्तै अफ्सलाउडडाइक र डेल्टा वर्क्स समावेश छन्। यी इन्जिनियरिङ उपलब्धिहरूले कृषि, आवास, र मनोरञ्जनका लागि नयाँ भूमि सिर्जना गरेका छन्, जसको उदाहरण ईसेलमेयर पोल्डरहरू हुन्।
देशको भूगोललाई दुई मुख्य क्षेत्रमा विभाजन गर्न सकिन्छ: पश्चिमी र उत्तरी समथर क्षेत्र, जुन मुख्य रूपमा पोल्डरहरूले ढाकिएको छ, र पूर्वी तथा दक्षिणी उच्च क्षेत्र, जहाँ बालुवामय पहाडहरू र डाँडाहरू छन्, जस्तै होगे भेलुवे राष्ट्रिय निकुञ्ज र भाल्सरबर्ग, जुन १,०५३ फिटको उच्चतम बिन्दु हो। राइन, मास, र अन्य नदीहरूले केन्द्रीय भूस्वरूपलाई आकार दिएका छन्, जसमा अग्ला बाँधहरू, फलफूल बगैंचाहरू, र पुलहरू क्षेत्रहरूलाई जोड्ने मुख्य विशेषताहरू हुन्।
यो देशको समशीतोष्ण (टेम्परेट) मौसम उत्तर समुद्र र गल्फ स्ट्रिमको प्रभावले नियन्त्रित हुन्छ, जसले गर्दा जाडो हल्का, गर्मी चिसो, र वर्षा नियमित रूपमा हुने गर्छ। वनस्पति क्षेत्र समुद्री किनारका बालुवायुक्त टाकुरा (ड्युन) देखि भित्री भागका भिजिला क्षेत्र (पीटल्यान्ड), वन, र कृषियोग्य भूमिसम्म फैलिएको छ। यहाँ विभिन्न प्रकारका वनस्पति र जीवजन्तु पाइन्छन्, तर केही जातिहरू मानव गतिविधि र जल प्रदूषणका कारण लोप हुने अवस्थामा छन्।
नेदरल्यान्ड्सको जनसंख्या ऐतिहासिक रूपमा प्राचीन जर्मानिक समूहहरूबाट बनेको हो, जसमा पछि हुगेनोत, यहूदीहरू, र इन्डोनेसिया तथा सुरिनाम जस्ता पूर्व उपनिवेशहरूबाट आएका आप्रवासीहरूको प्रभाव परेको छ। पछिल्ला दशकहरूमा टर्की र मोरक्कोबाट ठूलो संख्यामा आप्रवासीहरू आएका छन्, जसले एकीकरण (इन्ग्रेशन) र विविधता (डाइभर्सिटी) सम्बन्धी बहसहरू जन्माएको छ।
डच भाषा यहाँको आधिकारिक भाषा हो, भने फ्रिसल्यान्ड प्रान्तमा फ्रिसियन भाषा पनि बोलिन्छ। नेदरल्यान्ड्सको सांस्कृतिक सम्पदा मानवतावाद, सहिष्णुता, र व्यवहारिकताको मिश्रण हो, जसलाई इरास्मस र ग्रोटियस जस्ता व्यक्तित्वहरूले प्रतिनिधित्व गर्छन्। धार्मिक हिसाबले यो देश ऐतिहासिक रूपमा विविधतायुक्त रहँदै आएको छ—दक्षिणमा मुख्यतः क्याथोलिक धर्म, अन्य भागहरूमा प्रोटेस्टेन्ट धर्म प्रचलित रहेको छ, तर पछिल्लो समय धर्मनिरपेक्षता (सेक्युलरिजम) बढ्दो छ। पिलराइजेसन (धार्मिक वा वैचारिक समूहहरूले आफ्नै संस्थाहरू निर्माण गर्ने परम्परा) ले डच समाजलाई लामो समयसम्म प्रभाव पारेको थियो, तर अहिले यसको प्रभाव कम हुँदै गएको छ।
नेदरल्यान्ड्स उन्नत सोच, आर्थिक सामर्थ्य, र कला तथा नवीनताको समृद्ध इतिहासका कारण परिचित छ, जसले यसलाई परम्परा र आधुनिकताको अनौठो संयोजन बनाएको छ।
द्वितीय विश्वयुद्धपछि नेदरल्याण्ड एक अत्यधिक औद्योगिक राष्ट्र बनेको छ र यसले पश्चिमी युरोपको अर्थतन्त्रमा केन्द्रीय भूमिका खेल्दै आएको छ। कृषिले राष्ट्रिय आय र रोजगारमा न्यून योगदान दिए पनि यो एक विशेषीकृत निर्यात क्षेत्र बन्न सफल भएको छ। देश प्राकृतिक ग्याँस बाहेक सीमित खनिज संसाधनको कारण कच्चा पदार्थको आयातमा धेरै निर्भर छ। अर्थतन्त्र बजार-केन्द्रित छ, तर परम्परागत रूपमा राज्यले यातायात, संसाधन निष्कर्षण र भारी उद्योगमा संलग्न रहेको छ। १९८० को दशकमा निजीकरण र कल्याणकारी सुधारहरू मार्फत सरकारी हस्तक्षेप घट्दै गए पनि नेदरल्याण्डले नियमित मिश्रित अर्थतन्त्र कायम राखेको छ।
द्वितीय विश्वयुद्धपछि डच सरकारले उत्तरी क्षेत्र जस्ता अविकसित क्षेत्रहरूमा उद्योग र सेवाहरूलाई सब्सिडी दिएर आर्थिक विकासलाई सक्रिय रूपमा प्रवर्धन गरेको छ। तथापि, देशको पश्चिमी भाग सेवा क्षेत्रमा विशेष गरी आर्थिक गतिविधिको केन्द्र बनेको छ।
डच कृषिलाई घाँस मैदान, बाली योग्य जमीन र बागवानीमा विभाजन गरिएको छ। दुग्ध पशुपालन अत्यधिक विकसित छ, जहाँ प्रति एकड र प्रति गाई विश्वको उच्चतम दुध उत्पादन हुन्छ। मक्खन, चीज र गाढा दुध जस्ता प्रसंस्कृत डेरी उत्पादनहरू प्रमुख निर्यात सामग्री हुन्। मासु र अण्डा गहन पशुपालनबाट उत्पादन हुन्छ, जुन आयातित चारामा धेरै निर्भर छ। ग्लास अन्तर्गत बागवानी विशेष गरी महत्त्वपूर्ण छ, जहाँ नेदरल्याण्डले टमाटर, काक्रा, बेल मिर्च, कट फ्लावर र हाउसप्लान्टहरू निर्यात गर्छ। खुला बागवानीले फलफूल, तरकारी, बल्ब (प्रतिष्ठित बल्ब फिल्डबाट) र कट फ्लावर उत्पादन गर्छ। मात्र १०% जमीन जंगलले ढाकिएको छ, र माछापालन ठूलो उद्योग नभए पनि नेदरल्याण्डले आयात भन्दा बढी माछा निर्यात गर्छ।
१९७४ मा लागत बढेपछि कोइला खनन बन्द भयो, र अब घरेलु आवश्यकतालाई पूरा गर्न कोइला आयात गरिन्छ। क्रूड तेल उत्पादन न्यून छ, र परिष्करणका लागि ठूलो मात्रामा आयात गर्नु पर्छ, जसमध्ये धेरै निर्यात गरिन्छ। १९५९ मा प्राकृतिक ग्याँसको खोजले डच अर्थतन्त्रलाई परिवर्तन गर्यो, जसमा उत्तरपूर्व (जस्तै, स्लोच्टेरेन) र उत्तर समुद्रमा प्रमुख ग्याँस फिल्डहरू छन्। उत्पादित ग्याँसको एक तिहाइ निर्यात गरिन्छ, मुख्यतया युरोपियन युनियन देशहरूलाई। प्राकृतिक ग्याँसमा निर्भरताले नाभिकीय शक्ति विकासलाई सीमित गरेको छ, तर समतल भू-भागको कारण पवन ऊर्जाको प्रयोग बढ्दै गएको छ। अन्य संसाधनहरूमा जस्ता, सोडियम र म्याग्नेसियम समावेश छन्।
आधुनिक औद्योगिक विकास १८७० को आसपास सुरु भयो, र महामन्दीको समयमा पनि स्थिर वृद्धि भएको थियो। द्वितीय विश्वयुद्धपछि जनसंख्या वृद्धि र श्रम अधिशेषलाई सम्बोधन गर्न उद्योग महत्त्वपूर्ण बन्यो। २१ औं शताब्दीको सुरुमा उद्योगले कुल श्रमिकको लगभग एक पाँचथ्याई रोजगारी प्रदान गरे पनि उत्पादन मूल्यको मात्र एक अष्टमांश योगदान गर्यो। प्रमुख क्षेत्रहरूमा खाद्य र पेय, धातु, रसायन, पेट्रोलियम उत्पादन र इलेक्ट्रोनिक्स समावेश छन्। परम्परागत उद्योगहरू जस्तै टेक्सटाइल, जहाज निर्माण र विमान निर्माण घट्दै गएका छन्, जबकि माइक्रोइलेक्ट्रोनिक्स, जैवप्रविधि र डिजिटल अर्थतन्त्रले प्रमुखता पाएका छन्।
वाणिज्यिक बैंकिङ केही ठूला संस्थाहरूले प्रभुत्व जमाएको छ, र बैंक र बीमा कम्पनीहरू बीच विलय जारी छ। नेदरल्याण्ड केन्द्रीय बैंकले यस प्रणालीलाई नियन्त्रण गर्छ, र १६०० को दशकमा स्थापित एम्स्टर्डम स्टक एक्सचेन्ज विश्वको प्राचीनतम मध्ये एक हो। व्यापार मुख्यतया युरोप र उत्तर अमेरिकासँग गरिन्छ, जहाँ युरोपियन युनियन सदस्य राष्ट्रहरूले निर्यातको तीन चौथाई र आयातको आधा ओगट्छन्। जर्मनी, बेल्जियम, युनाइटेड किंगडम, फ्रान्स, इटाली, संयुक्त राज्य अमेरिका, रूस र चीन प्रमुख व्यापारिक साझेदार हुन्। सेवा क्षेत्रले प्रभुत्व जमाएको छ, जसले कुल श्रमिकको सात दशमांश रोजगारी प्रदान गर्छ र जीडीपीको दुई तिहाइ योगदान गर्छ, जसमा पर्यटनले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। अधिकांश विदेशी पर्यटक जर्मन, ब्रिटिश, अमेरिकी र बेल्जियमका हुन्।
नियोक्ताहरू रोमन क्याथोलिक/प्रोटेस्टेन्ट र गैर-सम्प्रदायिक समूहहरूमा संगठित छन्। श्रम संघहरू नेदरल्याण्ड ट्रेड युनियन फेडेरेशन (एफएनभी) मा विलय भएका छन्, जसले प्रोटेस्टेन्ट सिएनभी जस्ता साना संगठनहरूलाई पछाडि छोडेको छ। नियोक्ता संगठनहरू र संघहरू सामूहिक सौदाकारी र सल्लाहकारी परिषदहरूमा सहभागी हुन्छन्, तथापि १९८० को दशकमा नवउदारवादी नीतिहरूले निगमवादी व्यवस्थालाई घटाएको छ। सामाजिक-आर्थिक योजना महत्त्वपूर्ण बनी रहेको छ, जुन केन्द्रीय योजना ब्युरोको आर्थिक मोडेलहरूद्वारा समर्थित छ। सरकारले भ्याट, व्यक्तिगत आयकर, सम्पत्ति कर र उत्पाद शुल्क सहित प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष करहरू मार्फत व्यापक कल्याणकारी कार्यक्रमहरूलाई कोष प्रदान गर्छ।
नेदरल्याण्ड विश्वव्यापी व्यापारको लागि गेटवेको भूमिका खेल्ने भएकाले यातायात महत्त्वपूर्ण छ। समुद्री यातायातले आधा भन्दा बढी सामानहरूको व्यवस्थापन गर्छ, जहाँ रटरड्याम २१ औं शताब्दीमा एसियाली बन्दरगाहहरूद्वारा पछि पारिएसम्म युरोपको सबैभन्दा ठूलो बन्दरगाह थियो। युरोपोर्टले न्यू वाटरवे क्यानल मार्फत ठूला जहाजहरूको पहुँच सुविधाजनक बनाउँछ। अन्य महत्त्वपूर्ण बन्दरगाहहरूमा एम्स्टर्डम, फ्लशिङ र टर्नुजेन समावेश छन्। १९२० मा स्थापित केएलएमले २००४ मा एयर फ्रान्ससँग विलय गर्यो। एम्स्टर्डम एयरपोर्ट स्किपहोल युरोपको सबैभन्दा ठूलो एयरपोर्ट मध्ये एक हो, जबकि रटरड्याम, आइन्डहोभन र मास्ट्रिचमा साना एयरपोर्टहरू छन्। आन्तरिक रूपमा, विस्तृत रेलवे सञ्जालको बावजूद मोटर वाहनहरूले यातायातमा प्रभुत्व जमाएका छन्। डच सडक ढुवानी र जहाज कम्पनीहरू युरोपियन युनियनमा अग्रणी छन्, जसलाई प्रमुख बन्दरगाहहरूलाई महाद्वीपीय प्रणालीहरूसँग जोड्ने ३,००० माइलको आन्तरिक जलमार्गले समर्थन गर्छ। दूरसञ्चार प्रणाली उन्नत छ, जसमा विस्तृत फाइबर-ओप्टिक र मोबाइल सञ्जालहरू समावेश छन्, र उच्च मोबाइल फोन र कम्प्युटर प्रयोग छ।
नेदरल्यान्ड्सको इतिहास अनुकूलनशीलता, नवीनता, र सांस्कृतिक विकासको एक रोचक कथा हो। उत्तरपश्चिमी युरोपमा अवस्थित यो सानो तर प्रभावशाली राष्ट्रले पश्चिमी सभ्यतामा महत्त्वपूर्ण योगदान दिएको छ। मध्ययुगीन स–साना राज्यहरूको समूहबाट विश्वव्यापी समुद्री शक्ति (मेरिटाइम पावर) को रूपमा उदय भएको यस राष्ट्रले बारम्बार आफ्नो क्षमता र बुद्धिमत्ताको प्रमाण प्रस्तुत गरेको छ। उत्तर समुद्रसँगको रणनीतिक भौगोलिक अवस्थिति र जटिल नदी प्रणालीले यसको आर्थिक गतिविधि मात्र होइन, सांस्कृतिक पहिचान पनि परिभाषित गरेको छ। यो लेखले नेदरल्यान्ड्सको बहुआयामी इतिहासलाई पुरातन युगदेखि लिएर विदेशी शासन, औद्योगीकरण, र आधुनिक चुनौतीहरू हुँदै यसको अद्वितीय धरोहरलाई प्रकाश पार्दै समेट्ने प्रयास गरेको छ।
आजको नेदरल्यान्ड्स क्षेत्रमा सबैभन्दा पहिले बसोबास गर्नेहरू शिकारी-सङ्ग्रहकर्ता समुदाय थिए, जसले प्रागैतिहासिक युगमा यहाँ आफ्नो उपस्थितिलाई स्थापित गरेका थिए। पुरातत्व उत्खननहरू—जस्तै ट्वाइफेलफन्टेनमा फेला परेका प्रमाणहरू—यस क्षेत्रका घुमन्ते मानव समूहहरू शिकारी-सङ्ग्रहकर्ताको रूपमा बाँच्न सक्षम भएको देखाउँछ। यी प्रारम्भिक बासिन्दाहरूले ढुङ्गामा चित्र र कुँदाइमार्फत आफ्नो जीवनशैलीको झलक छोडेका छन्।
समय बित्दै जाँदा, यी समुदायहरू व्यवस्थित समाजमा परिणत भए, जसमा नाम, डामारा, हेरेरो, ओभाम्बो, र काभाङ्गो जस्ता विभिन्न जातीय समूहहरूले यहाँको सांस्कृतिक सम्पदामा योगदान गरे। मध्ययुगीन अवधिमा, विभिन्न जाति तथा कुलहरूबीचको अन्तरसम्बन्धले प्रारम्भिक शासन संरचनाको आधार तयार गर्यो। यसै अवधिमा ईसाई धर्मको आगमनले समाजमा महत्वपूर्ण परिवर्तन ल्यायो, जसले धार्मिक संस्थाहरूलाई शक्ति संरचनामा प्रभाव पार्ने अवसर प्रदान गर्यो। १६औँ शताब्दीमा, आधुनिक नेदरल्यान्ड्स, बेल्जियम, र लक्जेम्बर्ग मिलेर बनेका लो-ल्याण्ड क्षेत्रहरू ह्याब्सबर्ग शासकको अधीनमा पुगे, जसले स्वायत्तता र धार्मिक स्वतन्त्रताको लडाइँलाई उक्सायो।
१६औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा डच इतिहासमा एक निर्णायक मोड आयो: डच विद्रोह (१५६८–१६४८)। स्पेनी ह्याब्सबर्ग शासन विरुद्धको असन्तोष र क्याथोलिक धर्मको जबरजस्ती थोपेको विरोधमा उत्रिएको यो विद्रोह असी वर्ष लामो युद्धमा परिणत भयो। अन्ततः, सन् १६४८ मा भएको वेस्टफेलियाको शान्ति सन्धिले डच गणराज्यको स्वतन्त्रतालाई मान्यता दियो।
नवगठित गणराज्यले मानवतावाद, सहिष्णुता, र व्यवहारिकताको मूल्यमान्यताहरूलाई प्राथमिकता दियो, जुन इरास्मस र ह्युगो ग्रोटियस जस्ता व्यक्तिहरूको कार्यबाट झल्कन्छ। डच स्वर्ण युग (१७औँ शताब्दी) मा, नेदरल्यान्ड्स व्यापार, विज्ञान, कला, र सैन्य क्षमतामा एक प्रमुख शक्ति बनेर उदायो। एम्स्टर्डम वाणिज्यको केन्द्रका रूपमा फस्टायो, जहाँ डच इस्ट इन्डिया कम्पनी (VOC) ले समुद्री अन्वेषण र उपनिवेशीकरणमा अग्रणी भूमिका खेल्यो। रेम्ब्रान्ड भ्यान रेजन र जोहान्स वर्मियर जस्ता कलाकारहरूले यस युगको समृद्धिलाई अमर बनाइदिए, भने नक्शांकन (कार्टोग्राफी) र जलयात्रा प्रविधिमा प्रगतिले डचहरूको नवीन क्षमतालाई स्थापित गर्यो। यद्यपि, आन्तरिक विभाजन र बाह्य दबाबहरूले गणराज्यको प्रभुत्व क्रमशः कमजोर पार्दै लगे।
औद्योगिक क्रान्तिले नेदरल्यान्ड्समा गहिरो परिवर्तन ल्यायो, जसले यसलाई २०औँ शताब्दीसम्म एक अत्यधिक औद्योगीकृत राष्ट्र बनायो। सन् १९५९ मा प्राकृतिक ग्यासको खोजले अर्थतन्त्रमा क्रान्ति ल्यायो, जसले आयातित ऊर्जा स्रोतहरूमा निर्भरता घटायो र घरेलु उद्योगहरूलाई वृद्धि गर्यो। देशमा खनिज स्रोतको अभाव भए तापनि, यसको रणनीतिक अवस्थिति र विकसित पूर्वाधारहरूले यसलाई युरोपेली व्यापारको केन्द्र बनाइराख्यो।
दोस्रो विश्वयुद्धपछि, आर्थिक विकासलाई प्रवर्द्धन गर्न सरकारले पछाडि परेका क्षेत्रहरूमा उद्योग आकर्षित गर्ने नीतिहरू लागू गर्यो। कृषि क्षेत्रमा प्रत्यक्ष आय कम भए तापनि, दुग्ध उत्पादन र बगैंचासम्बन्धी व्यापारले निर्यातमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्यो। निर्माण उद्योग खाद्य प्रशोधन, रसायन, धातु, र विद्युतीय उपकरणहरूमा केन्द्रित रह्यो, जबकि कपडा र जलयान निर्माण उद्योगहरूमा गिरावट आयो। १९८० को दशकमा सरकारको निजीकरण नीतिले बजार-केन्द्रित रणनीतिहरूलाई प्राथमिकता दिन थालेको संकेत गर्यो।
नेदरल्यान्ड्सलाई लामो समयदेखि सहिष्णुता र समावेशिताको भावना झल्काउने देशका रूपमा हेरिन्छ। १६औँ र १७औँ शताब्दीतिर, धार्मिक तथा राजनीतिक रूपमा उत्पीडित समुदायहरू डच शहरहरूमा शरण लिइरहेका थिए। हुगेनोत, यहूदी, जर्मन, र पछि पूर्व उपनिवेशहरूबाट आएका आप्रवासीहरूले देशको सांस्कृतिक विविधतालाई अझ गहिरो बनाए।
धार्मिक विविधता यहाँको पहिचानको अभिन्न अंश रहँदै आएको छ। क्याल्भिनवाद, प्रोटेस्टेन्टिज्म, र रोमन क्याथोलिक धर्म परम्परागत रूपमा मुख्यधारा धर्महरू भए तापनि, अहिले धार्मिक अनागरिकता (सेक्युलरिजम) को प्रभाव बढ्दो छ। "पिलराइजेसन"—अर्थात् धार्मिक वा वैचारिक समूहहरूद्वारा अलग-अलग सामाजिक संस्था निर्माण गर्ने परम्परा—आजको समाजमा कम प्रभावशाली भए तापनि, यसको प्रभाव शिक्षा, राजनीति, र सार्वजनिक सेवाहरूमा अझै देख्न सकिन्छ।
यसैबीच, कला र वास्तुकलामा डचहरू अन्तर्राष्ट्रिय ख्याति प्राप्त गर्न सफल भएका छन्। नेदरल्यान्ड्सका परम्परागत पर्व, खाना, र रीतिथितिले यसको कृषि जरा र विश्वव्यापी दृष्टिकोणलाई झल्काउँछन्।
२१औँ शताब्दीमा, नेदरल्यान्ड्सले जटिल सामाजिक र पर्यावरणीय चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ। आर्थिक भूमण्डलीकरण, जनसांख्यिकीय परिवर्तन, र जलवायु परिवर्तनले नविन समाधानको आवश्यकता देखाएको छ। बढ्दो समुद्री सतहको जोखिमले जल व्यवस्थापन प्रणालीमा निरन्तर सुधारको माग गरेको छ। उता, आप्रवासन नीतिसम्बन्धी बहसहरूले राष्ट्रिय पहिचानलाई सुरक्षित राख्ने र बहुसांस्कृतिकतालाई स्वीकार्ने बीचको सन्तुलनबारे चुनौती प्रस्तुत गरिरहेको छ।
नेदरल्यान्ड्सको इतिहास अनुकूलनशीलता, सहिष्णुता, र नवीनताको शक्ति प्रदर्शन गर्ने उदाहरण हो। यो राष्ट्रले मध्ययुगीन राज्यहरूको समूहबाट व्यापार, प्रविधि, र सामाजिक प्रगतिमा विश्व नेताको रूपमा विकास गर्न सक्ने क्षमता देखाएको छ। जलवायु परिवर्तन र आप्रवासनजस्ता विश्वव्यापी मुद्दाहरूमा डचहरूको अनुभवले सहनशीलता र सहकार्यका महत्त्वपूर्ण पाठहरू प्रदान गर्छ। वर्तमान विश्वको जटिलतासँग जुध्ने क्रममा, नेदरल्यान्ड्सले आफ्नो समृद्ध इतिहासबाट प्रेरणा लिँदै अगाडि बढ्नेछ।
नेदरल्यान्ड्सको सांस्कृतिक जीवन जीवन्त र विविधतापूर्ण छ, जसमा आफ्नो सांस्कृतिक सम्पदाप्रति गहिरो गर्व छ र सरकारले कलालाई महत्त्वपूर्ण समर्थन प्रदान गरेको छ। परम्परागत प्रतीकहरू जस्तै काठका जुत्ता, ट्युलिप फूल, र पवनचक्की विश्वभर परिचित छन्, तर ती आधुनिक डच जीवनको सानो अंश मात्र दर्शाउँछन्। परम्परागत पोशाक हराइसकेको भए पनि, डच परिकारहरू अझै पनि विशिष्ट छन्। प्यानकेक, पेस्ट्री, एडाम (Edam) र गाउडा (Gouda) जस्ता चीज, तथा जिनको पूर्ववर्ती जेनेभर (Jenever) प्रख्यात छन्। उपनिवेशकालीन प्रभाव झल्काउने इन्डोनेसियन राइजस्टाफेल (Indonesian rijsttafel) पनि लोकप्रिय छ।
डचहरू क्रिसमस र इस्टरजस्ता ख्रीष्टियन पर्वहरूका साथै राजा दिवस (King’s Day) र मुक्ति दिवस (Liberation Day) जस्ता धर्मनिरपेक्ष चाडहरू पनि उल्लासपूर्वक मनाउँछन्।
चित्रकला र मूर्तिकला:
नेदरल्यान्ड्सको चित्रकला विश्वप्रसिद्ध छ, जसमा रेम्ब्रान्ट (Rembrandt) र भिन्सेन्ट भान गफ (Vincent van Gogh) जस्ता कलाकारहरू विशेष स्थान राख्छन्। अन्य महत्त्वपूर्ण कलाकारहरूमा जान भान आइक (Jan van Eyck), फ्रान्स हाल्स (Frans Hals), जोहान्स भर्मियर (Johannes Vermeer), र पिएट मोन्ड्रियन (Piet Mondrian) पर्दछन्।
डच वास्तुकला बारोक शैलीदेखि आधुनिक डिजाइनसम्म विविध छ, जसमा गेरिट रिटफेल्ड (Gerrit Rietveld) द्वारा डिजाइन गरिएको युनेस्को सूचीकृत श्रेडर हाउस (Schröder House) एक उत्कृष्ट उदाहरण हो।
डच भाषा सीमित संख्यामा बोलिने भएकाले यसको साहित्य अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा कम परिचित छ। तर, यस क्षेत्रमा एरास्मस (Erasmus), ह्यारी मुलिस (Harry Mulisch), र सेस नुटेबूम (Cees Nooteboom) जस्ता लेखकहरू ख्याति प्राप्त छन्।
नाटक तथा नृत्य क्षेत्रमा नेदरल्यान्ड्स नेशनल ब्याले (National Ballet) र नेदरल्यान्ड्स डान्स थियेटर (Netherlands Dance Theatre) प्रमुख संस्थाहरू हुन्।
नेदरल्यान्ड्सबाट विश्वविख्यात संगीतकारहरू जन्मिएका छैनन्, तर यस देशको सङ्गीत प्रस्तुति स्तर उच्च रहेको छ। एम्स्टर्डम कन्सर्टगबाउ अर्केस्ट्रा (Amsterdam Concertgebouw Orchestra) विश्वकै उत्कृष्ट मध्ये एक मानिन्छ। साथै, नर्थ सी जैज फेस्टिभल (North Sea Jazz Festival) जस्ता कार्यक्रमहरूले डच संगीतको जीवन्तता देखाउँछन्।
नेदरल्यान्ड्समा धेरै राज्यद्वारा समर्थित संग्रहालयहरू छन्। प्रमुख संग्रहालयहरू: रिक्सम्युजियम (Rijksmuseum): रेम्ब्रान्ट तथा अन्य डच कलाकारहरूको प्रसिद्ध कृतिहरू संग्रहित छन्। भिन्सेन्ट भान गफ म्युजियम (Van Gogh Museum): भिन्सेन्ट भान गफका चित्रकलाहरूको विशेष संग्रह रहेको छ। ओपनलुच्टम्युजियम (Openluchtmuseum) र जुइडरजे म्युजियम (Zuiderzeemuseum): परम्परागत डच जीवनशैली झल्काउने लोक संग्रहालयहरू हुन्। यी सम्पदाहरूले नेदरल्यान्ड्सको समृद्ध इतिहास, सिर्जनशीलता, र कलाप्रतिको स्वतन्त्र प्रतिबद्धता दर्शाउँछन्।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको
