वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको
जीवा लामिछाने
जीवा लामिछाने
जीवा लामिछाने, एक प्रतिष्ठित नेपाली उद्यमी, लेखक, र प्रवासी नेपाली अभियन्ता हुन्, जसले विश्वभरि फैलिएका नेपालीहरूलाई एकजुट गर्दै नेपालको पहिचान र हितको पक्षमा उल्लेखनीय योगदान पुर्याएका छन्। सन् १९६७ फेब्रुअरी १३ मा चितवन जिल्लाको पदमपुर गाउँमा जन्मेका लामिछानेले आफ्नो जीवनको एक ठुलो भाग अन्तर्राष्ट्रिय परिवेशमा बिताएका छन्। उनी Non-Resident Nepali Association (NRNA) को अन्तर्राष्ट्रिय समन्वय परिषद्का पूर्व अध्यक्ष हुन् र सो संस्थाका संस्थापक सदस्यहरूमध्ये एक हुन्।
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
चितवनको एक साधारण ग्रामीण परिवेशमा जन्मिएका शेष घले लामिछानेले बाल्यकालदेखि नै शिक्षा र परिश्रमको मूल्य बुझेका थिए। उनको परिवारको आर्थिक अवस्था अत्यन्तै सामान्य थियो, तर उनका आमाबुबाको शिक्षाप्रति सकारात्मक दृष्टिकोणले उनलाई अध्ययनमा लाग्न प्रेरित गर्यो। गाउँको सरकारी विद्यालयबाट प्रारम्भिक शिक्षा हासिल गरेका घले सानैदेखि अनुशासित, जिम्मेवार र जिज्ञासु विद्यार्थीको रूपमा चिनिन्थे।
उच्च शिक्षाको आकांक्षाले उनलाई नेपालबाहिरको यात्रा गर्न प्रेरित गर्यो। उनले छात्रवृत्तिको माध्यमबाट तत्कालीन सोभियत संघ (हालको रुस) जान अवसर पाए। त्यहाँको Moscow State University मा अध्ययन गर्दै उनले सिभिल इन्जिनियरिङमा स्नातकोत्तर (MSc) डिग्री प्राप्त गरे। यो अनुभव न केवल उनको शैक्षिक उचाइको आधार बन्यो, तर प्रविधि, योजना, निर्माण र व्यवस्थापन जस्ता विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको ज्ञान हासिल गर्न सहयोगी बन्यो।
रूसको शैक्षिक वातावरणले उनको सोचमा व्यापकता ल्यायो र विश्वबजार, वैज्ञानिक सोच र पूर्वाधार विकासका दृष्टिकोणबाट उनी अझ परिपक्व बने। साथै, एक नेपाली विद्यार्थीका रूपमा विदेशी भूमिमा संघर्ष गर्दै हासिल गरेको सफलता उनको आत्मविश्वास र नेतृत्व क्षमताको आधार बन्यो। यही अन्तर्राष्ट्रिय exposure ले उनलाई पछिल्लो जीवनमा व्यवसाय, सामाजिक उत्तरदायित्व र नेतृत्वमा उदाहरणीय योगदान दिन तयार बनायो।
उनको शैक्षिक यात्राले एउटा सन्देश दिन्छ – साधारण परिवेशबाट आएका व्यक्ति पनि दृढ संकल्प, कठिन परिश्रम र अवसरको सदुपयोगमार्फत असाधारण उपलब्धि हासिल गर्न सक्छन्।
व्यवसायिक यात्रा
शेष घले लामिछानेको व्यवसायिक यात्रा सुरु भएको समय सहज थिएन। सन् १९९० को दशकको प्रारम्भतिर, जब उनले शिक्षा सम्पन्न गरे, सोभियत संघ राजनीतिक र आर्थिक रूपान्तरणको अत्यन्त जटिल चरणमा थियो। सोभियत संघको विघटनपश्चात् नयाँ राजनीतिक संरचना र खुला बजार अर्थतन्त्रतर्फको संक्रमणले लगानीकर्ताहरूमा अन्योलता फैलिएको थियो। यस्तो परिवेशमा धेरै विदेशी उद्यमीहरू पछि हटिरहेका थिए, तर घलेले यही चुनौतीलाई अवसरमा रूपान्तरण गरे।
रूसमा रहँदै उनले विभिन्न क्षेत्रको सम्भावना पहिचान गर्दै व्यापार सुरु गरे। प्रारम्भमा सिभिल इन्जिनियरिङसँग सम्बन्धित निर्माण कार्यमा संलग्न भए। उनको प्रविधिमैत्री दृष्टिकोण र दक्षताले निर्माण क्षेत्रमा छिटै प्रतिष्ठा दिलायो। त्यहींबाट उनले आफ्नो व्यावसायिक दायरा विस्तार गर्दै आयात–निर्यात, सूचना प्रविधि, होटल तथा पर्यटन, र शैक्षिक सेवाजस्ता क्षेत्रहरूमा लगानी गर्न थाले।
उनले रूसी बजारको आवश्यकता, कानुनी ढाँचा, र प्रशासनिक प्रक्रिया बुझ्दै स्थायीत्वमा आधारित दीर्घकालीन व्यवसायिक योजना तयार गरे। उनको पारदर्शिता, प्रतिबद्धता र कार्यसम्पादन क्षमताको कारणले गर्दा रूसी व्यवसायिक समुदाय र अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूसँग बलियो सम्बन्ध स्थापित भयो।
शेष घलेको उद्यमशिलता केवल नाफामुखी सोचमा सीमित रहेन। उनले आफूले स्थापना गरेका कम्पनीहरूमा स्थानीय जनशक्तिको संलग्नता, दक्षता विकास र आर्थिक समावेशीकरणमा विशेष ध्यान दिए। यसले उनलाई एक जिम्मेवार र दूरदर्शी उद्यमीको रूपमा चिनायो।
उनको व्यवसायिक यात्राको सफलता नेपालका अन्य उद्यमशील युवाहरूका लागि पनि प्रेरणाको स्रोत बन्यो — जहाँ एक साधारण नेपालीले विदेशमा गई, संकटपूर्ण समयमा, इमान्दारिताका साथ ठूला अवसरहरू सिर्जना गरे। लामिछानेको यही प्रयासले उनलाई पछि नेपालको सबैभन्दा सफल प्रवासी व्यवसायीहरूमध्ये एक बनायो।
प्रवासी नेपाली अभियान
जीवा लामिछानेको पहिचान केवल सफल उद्यमीको रूपमा सीमित छैन—उनी प्रवासी नेपालीहरूको आवाज, शक्ति र सम्भावनालाई एकताबद्ध बनाउने अभियन्ता पनि हुन्। सन् २००३ मा स्थापना गरिएको Non-Resident Nepali Association (NRNA) को प्रारम्भिक अवधारणा र स्थापनामा लामिछानेको महत्वपूर्ण भूमिका रह्यो। उनी यस अन्तर्राष्ट्रिय संगठनका संस्थापक सदस्यहरूमध्ये एक हुन्, जसले विदेशमा रहेका नेपालीहरूलाई एक साझा मंचमा ल्याउने उद्देश्यले यो संस्था खडा गरेका थिए।
NRNA स्थापना हुँदा यसको उपस्थिति केही गिनेचुने देशहरूमा मात्र सीमित थियो। तर लामिछाने जस्ता नेतृत्वदायी व्यक्तित्वहरूको दूरदृष्टिले आज यो संस्था ८० भन्दा बढी देशहरूमा फैलिएको छ, जहाँ लाखौं नेपालीहरू सदस्यका रूपमा आबद्ध छन्। सन् २०११ मा जीवा लामिछाने NRNA को अन्तर्राष्ट्रिय समन्वय परिषद् (International Coordination Council - ICC) को अध्यक्षमा निर्वाचित भए। यो जिम्मेवारी सम्हाल्ने क्रममा उनले संस्थाको संरचना विस्तार गर्नुका साथै यसको रणनीतिक उद्देश्यहरूलाई स्पष्ट दिशा दिन सके।
उनको कार्यकालमा शुरू भएको “NRNA Citizenship” अभियान विशेष रूपमा ऐतिहासिक मानिन्छ। यो अभियानले द्वैध नागरिकता (dual citizenship) को मुद्दालाई राष्ट्रिय बहसमा ल्यायो। लामिछानेले यो विषयमा सरकार, राजनीतिक दलहरू, तथा नागरिक समाजसँग निरन्तर संवाद गर्दै प्रवासी नेपालीहरूलाई नेपालको कानुनी दायराभित्र समावेश गर्न प्रयास गरे। यस अभियानले नेपालमा बसोबास नगरेका तर देशप्रेमले भरिएका लाखौं नेपालीहरूलाई नागरिक अधिकारका सवालमा नयाँ आशा र सम्भावना देखायो।
त्यसैगरी, जीवा लामिछाने सधैं विदेशमा कमाइएका पुँजी, सीप र ज्ञानलाई मातृभूमितर्फ मोड्ने पक्षधर रहँदै आएका छन्। उनले प्रवासी नेपालीहरूलाई नेपालमा लगानी गर्न, सामाजिक परियोजनाहरूमा सहभागिता जनाउन, र ग्रामीण भेगमा विकास निर्माणका कार्यमा जोड दिन सघाएका छन्। उनको सक्रियतामा थुप्रै प्रवासी नेपालीहरूले नेपालमा होटल, उद्योग, कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य तथा पूर्वाधार विकासका क्षेत्रमा महत्वपूर्ण लगानी गरेका छन्।
प्रवासी नेपालीहरूको सामूहिक चेतना र उद्यमशीलतालाई संस्थागत गर्ने कार्यमा लामिछाने अग्रपङ्तिमा रहेका छन्। उनको यो अभियानले न केवल प्रवासीहरूलाई नेपाली पहिचानसँग जोडिराखेको छ, तर नेपाल र प्रवासबीचको सम्बन्धलाई अझै गहिरो र समृद्ध बनाएको छ। यही कारणले, जीवा लामिछाने प्रवासी नेपाली अभियानका एक प्रेरणादायी र अग्रगामी व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित छन्।
राष्ट्रिय सम्मान
जीवा लामिछानेले नेपालमा प्रवासी नेपालीहरूको उत्थान र राष्ट्रिय विकासमा पुर्याएको अतुलनीय योगदानका कारण नेपाल सरकारबाट “प्रवल जनसेवाश्री” पदक प्राप्त गरेका छन्। यो सम्मान नेपाल सरकारको तर्फबाट प्रदान गरिने एक अत्यन्तै प्रतिष्ठित राष्ट्रिय पुरस्कार हो, जुन समाज र राष्ट्रका लागि असाधारण समर्पण र योगदान गर्ने व्यक्तिहरूलाई प्रदान गरिन्छ।
प्रवल जनसेवाश्री पदक पाउनु भनेको कुनै पनि नागरिकका लागि आफ्नो देशप्रति गरेको सेवा र योगदानको उच्चतम कदर हुनु हो। यो सम्मानले लामिछानेको जीवन र कार्यप्रति नेपाली समाजको विश्वास र सम्मानको झल्को दिन्छ। उनी त्यस सम्मान प्राप्त गर्ने सीमित प्रवासी नेपालीहरू मध्येको एक हुनुमा गर्व गर्न लायक छ।
यो पुरस्कार उनले पूर्वराष्ट्रपति डा. रामवरण यादवबाट प्राप्त गरेका थिए, जसले नेपालको प्रवासी नेपाली समुदायमा लामिछानेको प्रतिष्ठा र योगदानलाई आधिकारिक मान्यता दिएको छ। लामिछानेले प्रवासी नेपालीहरूलाई एकजुट गर्ने, आर्थिक लगानी भित्र्याउने, र सामाजिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्धहरू मजबुत बनाउन निरन्तर सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेका छन्।
त्यसैले, प्रवल जनसेवाश्री पदकले उनलाई न केवल राष्ट्रिय स्तरमा सम्मानित गर्यो, तर यो पुरस्कारले उनको जीवनपथलाई प्रेरणादायी बनाउँदै भविष्यका लागि पनि मार्गदर्शनको काम गरिरहेको छ। यसले सम्पूर्ण नेपाली समुदायलाई पनि सामाजिक उत्तरदायित्व र देशप्रतिको प्रेममा प्रतिबद्ध हुन उत्प्रेरित गरेको छ।
साहित्यिक योगदान
जीवा लामिछाने केवल एक सफल व्यवसायी र सामाजिक अभियन्ता मात्र होइनन्, उनी एक संवेदनशील र विचारशील लेखक पनि हुन्। उनको साहित्यिक यात्रा विशेषगरी ‘सारसर्ति संसार’ नामक यात्रा संस्मरण पुस्तकबाट चिनिन्छ। यो पुस्तक लामिछानेले विश्वका विभिन्न देशहरूमा गरेका भ्रमण र अनुभवहरूलाई समेटेर तयार पारेका हुन्।
‘सारसर्ति संसार’ नेपाली पाठकहरूका लागि एक विशेष माध्यम बनेको छ, जसले अन्तर्राष्ट्रिय परिवेशलाई नेपाली दृष्टिकोणमा उजागर गरेको छ। यो पुस्तकमा उनले आफ्नो प्रवासी जीवनका चुनौती, संस्कृतिको भिन्नता, सामाजिक र आर्थिक परिवेशका विविध पक्षहरूलाई मननात्मक तरिकाले प्रस्तुत गरेका छन्।
यस पुस्तकले केवल यात्रा विवरण मात्र होइन, यात्राबाट प्राप्त अनुभूति, सिकाइ र परिवर्तनशील दृष्टिकोणलाई पनि समेटेको छ। लामिछानेको लेखनले पाठकलाई संसारलाई एक प्रवासीको आँखाबाट बुझ्ने अवसर दिन्छ, जहाँ स्थानीय अनुभव र विश्वव्यापी परिप्रेक्ष्यको सुन्दर मिश्रण पाइन्छ।
‘सारसर्ति संसार’ को माध्यमबाट उनी नेपाली साहित्यमा नयाँ संवेदनशीलता र अन्तर्राष्ट्रिय चेतना भित्र्याउन सफल भएका छन्। यसले प्रवासी नेपालीहरूको जीवनशैली, संघर्ष र सफलताको कथा मात्र नभई, उनीहरूको मनोविज्ञान र सांस्कृतिक जरा पनि पाठकसामु प्रस्तुत गरेको छ।
यसैले, जीवा लामिछानेको साहित्यिक योगदानले नेपाली साहित्यलाई नयाँ आयाम दिएको छ र प्रवासी नेपालीहरूका लागि प्रेरणादायी कथा तथा अनुभूतिको खजाना बनेको छ।
पारिवारिक जीवन
जीवा लामिछानेको वैवाहिक जीवन डा. बिन्दिता पोखरेलसँग सम्बन्धित छ, जो एक प्रतिष्ठित चिकित्सक हुन्। लामिछाने परिवारमा दुई सन्तान रहेका छन् र उनीहरू अहिले स्थायी रूपमा मस्कोमा बसोबास गरिरहेका छन्। परिवारका सदस्यहरूबीचको माया र समर्थनले लामिछानेको व्यावसायिक र सामाजिक यात्रामा ठूलो बल पुर्याएको छ।
यद्यपि उनीहरू विदेशमा बसोबास गर्दै आएका छन्, लामिछानेको मातृभूमि नेपालप्रतिको लगाव भने कहिल्यै कम भएको छैन। उनी नियमित रूपमा नेपालमा आउजाउ गरिरहेका छन् र देशको सामाजिक, आर्थिक तथा सांस्कृतिक विकासका लागि निरन्तर काम गरिरहेका छन्।
डाक्टर बिन्दिता पोखरेलसँगको मिलनले उनको व्यक्तिगत जीवनमा स्थिरता र सन्तुलन प्रदान गरेको छ, जसले उनलाई विभिन्न चुनौतीहरू सामना गर्न थप उत्साह र शक्ति दिएको छ। परिवारको साथ र प्रेमले उनलाई दीर्घकालीन लक्ष्यहरू प्राप्त गर्न मद्दत गरेको छ र उनी समाज र राष्ट्रका लागि समर्पित रहन प्रेरित गरेको छ।
सामाजिक र दार्शनिक सोच
सामाजिक र दार्शनिक सोच
जीवा लामिछानेको सामाजिक र दार्शनिक दृष्टिकोणले राष्ट्रनिर्माणमा प्रवासी नेपालीहरूको भूमिका खास महत्व राख्छ भन्ने कुरा प्रस्ट देखिन्छ। उनी सधैं भन्छन्, “जुन देशमा जन्म लिन्छौं, त्यो मातृभूमि हो। जुन देशले अवसर दिन्छ, त्यो कर्मभूमि हो।” यो कथनले मात्र होइन, उनको सम्पूर्ण सोचले प्रवासी नेपालीहरूले आफ्नो जन्मभूमि नेपालप्रतिको प्रेम र जिम्मेवारी कहिल्यै भुल्नु नपर्ने संदेश दिन्छ।
लामिछानेले प्रवासी नेपाली युवाहरूलाई व्यवसाय, सीप, र ज्ञानमार्फत नेपालसँग जोडिन निरन्तर प्रेरित गर्दै आएका छन्। उनी विश्वास गर्छन् कि प्रवासी नेपालीहरूले मातृभूमिमा आफ्नो सीप र लगानी वापत योगदान दिएमा नेपालले दीर्घकालीन विकास र समृद्धिको बाटो समेट्न सक्छ। उनको यो विचारले नेपाली समुदायभित्र एकता र साझा दायित्वको भावना जगाउने काम गरेको छ।
त्यसैगरी, लामिछानेको दार्शनिक सोचले व्यक्तिगत सफलतामाथि मात्रै होइन, सामाजिक उत्तरदायित्व र देशप्रतिको समर्पणमा जोड दिन्छ। उनी प्रवासी नेपालीहरूलाई केवल विदेशमा जीविकोपार्जन गर्न मात्र होइन, आफ्नो सीप र स्रोतसाधनले नेपाललाई पनि उन्नत बनाउन अग्रसर हुन सल्लाह दिन्छन्। यसैले उनको सामाजिक सोच र नेतृत्व प्रवासी नेपाली समुदायका लागि प्रेरणादायक मार्गदर्शन बन्न पुगेको छ।
निष्कर्ष
जीवा लामिछानेको जीवन एक यस्तो प्रेरणादायी कथा हो जसले देखाउँछ कि मातृभूमिप्रतिको प्रेम जहाँ रहे पनि मौन हुँदैन। व्यवसायिक सफलता प्राप्त गर्नुका साथै उनले समाजमा नेतृत्वदायी भूमिका खेलेका छन्। साहित्य, संगठन, समाज, र राष्ट्रप्रति उनको योगदान उल्लेखनीय छ। उनी आज पनि राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा नेपाली आवाजको प्रतिनिधित्व गर्दै विश्व नेपालीहरूका लागि एक प्रेरणाका स्रोत बनेका छन्।
ज्योतिषहरू
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल
राशिफल लोड हुँदैछ...
Loading footer...
