सोनिका मानन्धर
सोनिका मानन्धर नेपालको प्रख्यात कम्प्युटर इन्जिनियर, सामाजिक उद्यमी, र प्रविधि क्षेत्रमा नवप्रवर्तन गर्ने एक प्रगतिशील युवा नेतृत्वकर्ता हुन्। उनी डिजिटल प्रविधिको माध्यमबाट सामाजिक परिवर्तन र महिलाहरूको आर्थिक सशक्तिकरणमा केन्द्रित रहेर कार्यरत छिन्। उनी ‘एलेओई टेक्नोलोजिज’ (Aeloi Technologies) नामक फिनटेक कम्पनीकी सह-संस्थापक तथा प्राविधिक प्रमुख (CTO) हुन्, जसले महिलामुखी सूक्ष्म उद्यमीहरूलाई डिजिटल टोकन मार्फत आर्थिक सहायता र लगानी पहुँचाउन मद्दत गर्दछ।
सोनिका मानन्धर १७ जनवरी १९९० मा काठमाडौं, नेपालको राजधानी शहरमा जन्मेकी हुन्। उनी प्रगतिशील परिवारमा हुर्किइन् जहाँ शिक्षा र सामाजिक सेवा प्रति ठूलो सम्मान थियो। उनका बाबु शङ्ख नारायण मानन्धर र आमा जुगलक्ष्मी श्रेष्ठले सधैं उनलाई जीवनका विभिन्न पक्षमा समर्थन र प्रेरणा प्रदान गरेका थिए, जसले उनलाई नयाँ उचाइमा पुग्न मद्दत गर्यो।
शैक्षिक रूपमा, सोनिकाले प्रारम्भिक शिक्षा काठमाडौंमै प्राप्त गरिन् र त्यसपछि उच्च शिक्षाका लागि कम्प्युटर इन्जिनियरिङमा ध्यान दिइन्। उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्गत सञ्चालन हुने काठमाडौं इन्जिनियरिङ कलेजबाट कम्प्युटर इन्जिनियरको डिग्री हासिल गरिन्। यो शैक्षिक पृष्ठभूमिले उनलाई सैद्धान्तिक र व्यावहारिक दुवै पक्षमा दक्ष बनाएर प्रविधि क्षेत्रमा आफ्नो करियर बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका निभायो।
सोनिका मानन्धरले २०११ मा कम्प्युटर इन्जिनियरिङमा स्नातक पूरा गरेपछि आफ्नो व्यावसायिक यात्रा माइक्रोसफ्ट इनोभेसन सेन्टर नेपालबाट सुरु गरिन्। यहाँ उनी सफ्टवेयर इन्जिनियरको रूपमा कार्यरत भइन्।
यस भूमिकाले उनलाई विश्वव्यापी प्रविधि विकास र नवप्रवर्तनका अत्याधुनिक प्रवृत्तिहरू बुझ्ने मौका दियो। माइक्रोसफ्ट जस्तो प्रतिष्ठित प्रविधि कम्पनीमा काम गर्दा उनले सफ्टवेयर विकासका नयाँ तरिका र नवीनतम उपकरणहरूको प्रयोगमा दक्षता हासिल गरिन्, जसले उनको करियरमा महत्वपूर्ण आधार तयार गर्यो।
सोनिका मानन्धरको करियरमा एक महत्वपूर्ण मोड तब आयो जब उनले सिंगुलारिटी युनिभर्सिटी र कोरिया एरोस्पेस रिसर्च इन्स्टिच्युटबाट एलुम्नाइको रूपमा प्रमाणित हुन सफल भइन्।
सिंगुलारिटी युनिभर्सिटी सिलिकन भ्याली, क्यालिफोर्नियामा अवस्थित एक प्रतिष्ठित संस्था हो, जहाँ उनले रोबोटिक्स, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), ब्लकचेन लगायतका ‘एक्स्पोनेन्सियल टेक्नोलोजी’ को अध्ययन गरिन्। यसले उनलाई प्रविधि क्षेत्रमा अत्याधुनिक ज्ञान र विश्वव्यापी दृष्टिकोण प्रदान गर्यो।
२०१७ मा, सोनिका पहिलो नेपाली महिला बनिन् जसले NASA को सिलिकन भ्यालीस्थित ‘ग्लोबल सोलुसन्स प्रोग्राम’ मा छात्रवृत्ति प्राप्त गरिन्। यसले उनलाई विश्वकै अग्रणी प्रविधि र नवप्रवर्तनशील सोचमा पहुँच दिलाउने मात्र होइन, साना देखि ठूला चुनौतीहरूको समाधानमा काम गर्ने अवसर पनि प्रदान गर्यो।
अर्को वर्ष २०१८ मा, उनले कोरिया एरोस्पेस रिसर्च इन्स्टिच्युटबाट ‘इंटरनेशनल स्पेस ट्रेनिङ’ कार्यक्रममा भाग लिएर अन्तरिक्ष प्रविधि र अनुसन्धानको क्षेत्रमा आफ्नो ज्ञान र अनुभवलाई थप समृद्ध बनाइन्।
सोनिका मानन्धर केवल प्रविधिको क्षेत्रमा दक्ष मात्र होइनन्, उनी सामाजिक परिवर्तनको एक सक्रिय अभियन्ता पनि हुन्। उनको जीवनले देखाउँछ कि उनले प्रविधिलाई सामाजिक न्याय र समान पहुँचको माध्यमका रूपमा प्रयोग गर्न ठूलो महत्व दिएको छ। विशेष गरी दृष्टिहीन विद्यार्थीहरूको शिक्षामा उनी लामो समयदेखि प्रतिबद्ध छिन्।
सन् २०१३ मा, सोनिकाले दृष्टिविहीन बालबालिकाका लागि कम्प्युटर शिक्षा प्रदान गर्ने उद्देश्यले एउटा विशेष प्रयोगशाला स्थापना गरिन्। यस प्रयोगशालामा दृष्टिहीन बालबालिकालाई कम्प्युटर सिकाउने नयाँ-नयाँ रचनात्मक तरिका र प्रविधिहरू विकास गर्न उनी सक्रिय भएर लागिपरेकी छिन्। यसले प्रविधिलाई सबैका लागि पहुँचयोग्य बनाउने उनको विश्वास र सामाजिक उत्तरदायित्वको स्पष्ट उदाहरण हो।
सोनिकाको यो प्रयासले शिक्षा क्षेत्रमा प्रविधिको समावेशीकरणलाई प्रोत्साहित गरेको छ र दृष्टिविहीन विद्यार्थीहरूको आत्मनिर्भरता र सशक्तीकरणमा ठूलो योगदान पुर्याएको छ। उनी निरन्तर प्रविधि र सामाजिक सेवाको संयोजनमार्फत समान अवसर सुनिश्चित गर्न प्रयासरत छिन्, जसले समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने उनको दार्शनिक सोचलाई झल्काउँछ।
सोनिका मानन्धरले सह-स्थापना गरेको ‘एलेओई टेक्नोलोजिज’ ले नेपालको सामाजिक र आर्थिक संरचनामा क्रान्तिकारी परिवर्तन ल्याउने लक्ष्य राखेको एउटा प्रविधि आधारित संस्था हो। यस संस्थाले मुख्य रूपमा महिलामुखी सूक्ष्म उद्यमीहरूलाई लक्षित गर्दै डिजिटल टोकनमार्फत आर्थिक सहायता पुर्याउने अत्याधुनिक प्रविधि विकास गरेको छ।
नेपालजस्तो विकासशील देशमा जहाँ महिलाहरू आर्थिक रूपमा अझै धेरै पाटोमा पिछडिएका छन्, त्यहाँ यस्तो प्रविधिले महिलाहरूलाई आफ्ना साना व्यवसायलाई सशक्त बनाउन र आत्मनिर्भर बन्न सक्षम बनाउँछ। आर्थिक सशक्तिकरणले महिलाको मात्र होइन, उनीहरूसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण परिवार र समुदायको जीवनस्तर उकास्ने काम गर्छ। जब महिला आर्थिक रूपमा सक्षम हुन्छन्, तब उनीहरूका छोराछोरीको शिक्षा, स्वास्थ्य र सामाजिक स्थिति पनि सुधार हुन्छ, जसले दीगो विकासलाई थप बलियो बनाउँछ।
एलेओई टेक्नोलोजिजले सूक्ष्मस्तरमा काम गर्ने महिला उद्यमीहरूलाई डिजिटल माध्यमबाट वित्तीय सेवाहरू जस्तै ऋण, बचत, बीमा र लगानीका अवसरहरू सजिलै उपलब्ध गराउँछ। यो प्रणालीले परम्परागत बैंकिङ सेवामा पुग्न नसक्ने वा पहुँचमा कठिनाइ भोग्ने महिलाहरूलाई आर्थिक जगतमा समावेश गर्न मद्दत पुर्याउँछ। डिजिटल टोकनमार्फत आर्थिक सहायता प्राप्त गर्दा महिलाहरूलाई सजिलै आर्थिक लेनदेन गर्न, आफ्नो व्यापार विस्तार गर्न र नयाँ व्यवसायिक अवसरहरूको खोजी गर्न सहजता हुन्छ।
यसरी, ‘एलेओई टेक्नोलोजिज’ को पहलले प्रविधिको सदुपयोग गरेर नेपालमा महिला उद्यमीहरूको सशक्तिकरण मात्र होइन, समग्र आर्थिक विकासमा पनि उल्लेखनीय योगदान पुर्याउने विश्वास छ। यो परियोजनाले नेपालमा महिला सशक्तिकरण र प्रविधि समावेशीकरणको उत्कृष्ट उदाहरण प्रस्तुत गर्दछ।
सोनिका मानन्धरको उपलब्धि र प्रतिबद्धताले उनलाई राष्ट्रिय सीमालाई नाघेर विश्वस्तरमा मान्यता दिलाएको छ। उनको सामाजिक, पर्यावरणीय र प्रविधि क्षेत्रमा गरेका योगदानहरूले उनलाई विभिन्न प्रतिष्ठित अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार र सम्मानहरूमा पुरस्कृत गराएका छन्, जसले उनको प्रभावलाई अझ बलियो बनाएको छ।
२०१९ मा, संयुक्त राष्ट्रसंघको वातावरण कार्यक्रम (UNEP) ले उनलाई ‘यङ च्याम्पियन्स अफ द अर्थ’ को सम्मानबाट नवाज्यो। यो सम्मान विश्वका ती युवा नेताहरूलाई दिइन्छ जसले वातावरण संरक्षण, जलवायु परिवर्तनको समाधान र सामाजिक न्यायका क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान गरिरहेका हुन्छन्। यस अवार्डले सोनिकालाई युवा जलवायु अभियन्ता र दिगो विकासका कार्यकर्ता भनेर अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा परिचित गरायो।
त्यही वर्ष, UNEP ले महिला दिवसको अवसरमा उनीलाई विश्वका प्रभावशाली महिला जलवायु नेताहरूको सूचीमा राख्यो। यस सूचिमा क्रिस्टियाना फिग्युरेस (पूर्व UNFCCC कार्यकारी सचिव), ग्रेटा थुनबर्ग (विश्वप्रसिद्ध युवा जलवायु कार्यकर्ता), एन हिडाल्गो (पेरिसकी मेयर), क्यारोलिना श्मिट (क्लाइमेट नेगोशिएटर), र किबारिशो लेन्टोईज (पर्यावरणीय न्याय कार्यकर्ता) जस्ता विश्वस्तरीय व्यक्तित्वहरू रहेका थिए। यो सूचीमा समावेश हुनु आफैंमा उनको क्षमता र प्रतिबद्धताको ठूलो परिचायक थियो।
सोनिकाले २०१९ मा ‘वन यङ वर्ल्ड’ को ‘लीड २०३० च्यालेन्ज’ अन्तर्गत SDG 9 (उद्योग, पूर्वाधार र नवप्रवर्तन) को पुरस्कार पनि जितिन्। यस पुरस्कारले उनलाई ५०,००० अमेरिकी डलरको प्रारम्भिक अनुदान प्रदान गर्यो, जसले उनको प्रोजेक्ट र नवप्रवर्तनलाई थप अगाडि बढाउन सहयोग पुर्यायो। यो पुरस्कारले उनको कामलाई प्रविधि र उद्योग क्षेत्रमा दिगो विकाससँग जोड्ने महत्वपूर्ण मान्यता दियो।
२०२० मा, राष्ट्रिय भौगोलिक संस्थाले (National Geographic Society) उनलाई ‘इमर्जिङ एक्सप्लोरर’ को रूपमा चयन गर्यो। यो सम्मान विश्वका आठ जना युवा विश्व परिवर्तनकर्ताहरूलाई दिइने एक विशिष्ट पुरस्कार हो, जसले आफ्नो क्षेत्रमा क्रान्तिकारी कार्य गर्दैछन्। यसले सोनिकालाई अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धान र प्रविधि समुदायमा स्थापित गर्यो र उनको खोज तथा नवप्रवर्तनमा थप प्रोत्साहन मिल्यो।
यी सम्मान र पुरस्कारहरूले सोनिकाको विश्वव्यापी प्रभावलाई मात्र नभई नेपालको नामलाई पनि प्रविधि, वातावरण र सामाजिक न्यायका क्षेत्रमा चम्काएको छ। उनका कामहरूले धेरै युवा र महिला नेतृत्वका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेका छन् र दिगो भविष्य निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेका छन्।
सोनिका मानन्धरको यात्रा प्रविधि क्षेत्रमै सीमित नहुँदै, सामाजिक न्याय र नेतृत्वको क्षेत्रमा पनि गहिरो प्रभाव छोड्ने प्रकारको छ। उनी केवल एक प्रविधि विज्ञ वा नवप्रवर्तनकर्ता मात्र होइनन्; उनी समाजमा दिगो परिवर्तन ल्याउने सक्रिय अभियन्ता र नेतृत्वकर्ता पनि हुन्।
उनले प्रविधिको शक्ति मात्र बुझिन्, त्यसलाई समाज सेवा र सामाजिक न्यायको उपकरणको रूपमा प्रयोग गर्नुपर्छ भन्ने गहिरो बुझाइ राख्छिन्। प्रविधि र नवप्रवर्तनलाई उनले केवल आर्थिक वा प्राविधिक उपलब्धि होइन, सामाजिक समावेशीकरण र समानताको लागि एक माध्यमका रूपमा हेर्छिन्। यसैले उनी महिला सशक्तिकरण, दृष्टिविहीन र अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको अधिकार, र समावेशी शिक्षा जस्ता विषयमा पनि सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्दै आएकी छिन्।
सोनिकाको नेतृत्व शैली उदार र समावेशी छ। उनी प्रायः युवाहरूलाई सशक्त बनाउने, नयाँ सोच र नवप्रवर्तनमा प्रोत्साहित गर्ने काममा लागिपरेकी छिन्। उनको दृष्टिकोणमा, प्रविधिले गर्दा सिर्जना भएका अवसरहरू सबैले समान रूपमा उपयोग गर्न सक्नु पर्छ, न कि केवल केही खास वर्गमा सीमित रहनु पर्छ। त्यसैले उनी डिजिटल पहुँच र आर्थिक समानताको पक्षधर हुन् र डिजिटल खुकुलोपनाका लागि काम गरिरहेकी छिन्।
उनले आफ्ना कामहरूमा नेपालका ग्रामीण, महिलामुखी र पिछडिएका समूहहरूलाई प्रविधिको पहुँच पुर्याउन प्राथमिकता दिएकी छन्। यस्तो नेतृत्वले मात्र प्रविधि र नवप्रवर्तनलाई सामाजिक न्याय र दिगो विकाससँग जोड्न सक्छ।
यसले उनलाई नेपालको युवापुस्ता माझ एउटा प्रेरणादायी उदाहरण बनाएको छ जसले देखाएको छ—यदि सही उद्देश्य र सामाजिक जिम्मेवारीसहित प्रविधिको प्रयोग गरियो भने समाजमा सकारात्मक र दीर्घकालीन परिवर्तन ल्याउन सकिन्छ। सोनिकाको यो बहुआयामिक योगदानले नेपाललाई विश्व प्रविधि र सामाजिक न्यायको मञ्चमा स्थापित गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।
यसरी, उनी प्रविधि, सामाजिक न्याय र नेतृत्वका लागि एकीकृत दृष्टिकोण लिएर अघि बढ्ने महिला नेता र नवप्रवर्तनशील व्यक्तित्वको रुपमा परिचित छन्।
सोनिका मानन्धरले आधुनिक नेपालमा प्रविधि र सामाजिक उद्यमशीलताको सशक्त संयोजनको सुन्दर उदाहरण प्रस्तुत गरेकी छिन्। उनले आफ्ना शैक्षिक योग्यता, अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव र सामाजिक दायित्वलाई मिसाएर नेपाली समाजलाई आर्थिक, सामाजिक र प्राविधिक रूपमा सशक्त बनाउने कार्य गर्दै आएकी छिन्। उनको यात्रा नेपाली युवाहरूका लागि एउटा उज्जवल मार्ग हो जसले देखाउँछ कि मेहनत, लगन र सामाजिक चेतनाले विश्व स्तरमा सफलता हासिल गर्न सकिन्छ।
उनको प्रयासहरूद्वारा नेपालले मात्र नभई विश्वले पनि यो सन्देश पाएको छ कि प्रविधि र नवप्रवर्तनले दिगो विकास र समावेशी सामाजिक परिवर्तनमा ठूलो भूमिका खेल्छ। सोनिकाको योगदानले नेपाललाई प्रगतिशील र डिजिटल युगसँग जोड्ने ठूलो सेतु निर्माण गरेको छ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको
