वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको
सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय
सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय
नेपालको सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय (Ministry of Communication and Information Technology) नेपाल सरकारको एक महत्त्वपूर्ण सरकारी निकाय हो जसले डाक सेवा, दूरसंचार, प्रसारण, सूचना प्रविधि, प्रेस र फिल्म उद्योगको विकास र प्रबर्धन गर्दै जनतालाई सूचना र सञ्चारका सेवाहरू उपलब्ध गराउँछ। यस मन्त्रालयले सार्वजनिक क्षेत्रको मिडिया र सञ्चार प्रणालीलाई सुदृढ गर्ने, लोकतान्त्रिक प्रक्रियाको प्रवर्धन गर्ने, र जनताको अधिकारको सुरक्षा गर्ने कार्य गर्दछ।
इतिहास र उद्देश्य
नेपालको सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय 1992 मा स्थापना गरिएको थियो र यसको मुख्य उद्देश्य नेपालको सूचना र सञ्चार सेवा प्रवर्धन गर्नु हो। यो मन्त्रालय नेपालका नागरिकलाई आवश्यक सूचना र समाचार उपलब्ध गराउने कार्यमा संलग्न छ, जसले समाजका विभिन्न वर्गलाई सशक्त बनाउँछ र जनताको सूचनामा पहुँचलाई सुनिश्चित गर्दछ। नेपालको आर्थिक, सामाजिक, र सांस्कृतिक गतिविधिहरूको बारेमा जनतालाई समयमै र सही जानकारी पुर्याउनका लागि यस मन्त्रालयका विविध विभाग र संस्थाहरू कार्यरत छन्।
सञ्चार र सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा मूल्यांकन र सुधार गर्ने काम पनि यस मन्त्रालयको प्राथमिक कार्यमा पर्दछ। यसले नेपाली मिडिया र सूचना प्रविधिका क्षेत्रमा नवीनतम प्रविधिहरू र विधिहरूको समावेश गर्दै, द्रुत र प्रभावकारी सञ्चार प्रवाह सुनिश्चित गर्नका लागि योजनाहरू कार्यान्वयन गर्दछ। साथै, यो मन्त्रालयले नेपालका मिडिया क्षेत्रमा लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यताको प्रवर्धन गर्नका लागि पनि काम गर्दछ, जसले मिडिया स्वतन्त्रता र लोकतन्त्रको सुनिश्चितता गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
मन्त्रालयका उद्देश्यहरूमा मुख्य रूपमा सूचना प्रविधिका माध्यमबाट जनतालाई आवश्यक सूचना र समाचारको पहुँच पुर्याउनु, सञ्चार मिडियामा लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यताको प्रवर्धन गर्नु, र नेपालका मिडिया क्षेत्रमा विश्वसनीयता र जिम्मेवारीको स्तर बढाउनु पर्दछ। यसले न केवल मिडियाका पेशेवरहरूको प्रशिक्षण र विकास गर्न ध्यान दिन्छ, तर मिडिया हाउसहरूको जिम्मेवार र सत्यतासँगै खबर सम्प्रेषण गर्ने वातावरणलाई प्रोत्साहित पनि गर्छ।
सञ्चार र सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा मन्त्रालयले समग्र डिजिटल पहुँच र प्रविधिको विकास मा ध्यान केन्द्रित गर्दै, देशका भौगोलिक र सामाजिक भिन्नताहरूलाई मध्यनजर गर्दै दूरदराजका क्षेत्रहरूमा सूचना प्रवाहलाई सुधार गर्ने योजना पनि सञ्चालन गर्दै आएको छ। यसका अतिरिक्त, सूचना प्रविधि क्षेत्रको नवीनतम विकास र प्रविधि सुधार मार्फत नेपाललाई विश्वभरिका डिजिटल प्रवृत्तिहरूसँग समायोजित गर्न पनि मन्त्रालय सक्रिय छ।
यसरी, सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय नेपालको मिडिया र सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण सुधार र प्रगति ल्याउनका लागि एक प्रभावकारी संयन्त्रको रूपमा काम गर्दै आएको छ।
मन्त्रालयका प्रमुख जिम्मेवारीहरू
सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयको प्रमुख जिम्मेवारीहरू व्यापक र विविध छन्। यी जिम्मेवारीहरू निम्नलिखित रूपमा समेट्न सकिन्छ:
डाक सेवा व्यवस्थापन
नेपालको डाक सेवा व्यवस्था मन्त्रालयको प्रमुख कार्य हो। यस अन्तर्गत, नेपाल पोस्टले देशभरका नागरिकलाई डाक सेवाहरू प्रदान गर्दछ। पत्रिका, प्याकेज, चिठ्ठी, र अन्य डाक सामग्रीको वितरण र प्राप्ति यो सेवाको माध्यमबाट गरिन्छ। नेपाल पोस्टले डाक सेवामा इन्टरनेट आधारित आधुनिक प्रविधिहरूको प्रयोग गर्दै सेवा सुधार गर्नका लागि विभिन्न योजनाहरू सञ्चालन गरेको छ।
दूरसंचार र प्रसारण
दूरसंचार सेवाको व्यवस्थापन र प्रवर्धनमा पनि यो मन्त्रालय महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। नेपाल टेलिकम र नेपाल दूरसंचार प्राधिकरण यस मन्त्रालयको अधीनमा कार्य गर्ने निकायहरू हुन्। यस मन्त्रालयले नेपालमा मोबाइल नेटवर्क, इन्टरनेट सेवा, र अन्य दूरसंचार सेवा प्रदान गर्नका लागि प्राविधिक र कानूनी आधार तयार पार्छ। यसका अलावा, प्रसारण क्षेत्रमा पनि यस मन्त्रालयको भूमिका महत्त्वपूर्ण छ। नेपालमा रेडियो र टेलिभिजन प्रसारणको क्षेत्रमा सुधार र व्यवस्थापन गर्दै जनतालाई सूचना र मनोरञ्जनको सेवा प्रदान गर्नका लागि यो मन्त्रालय सक्रिय छ।
सूचना र पत्रकारिता
नेपालको पत्रकारिता र मिडिया व्यवस्थापनमा यो मन्त्रालयको ठूलो भूमिका रहेको छ। मन्त्रालयले प्रेस काउन्सिल नेपाल, गोरखापत्र निगम, र रास्ट्रिय समाचार समिति जस्ता संस्थाहरूलाई समन्वय र मार्गदर्शन प्रदान गर्छ। यसले पत्रकारिता विधामा नैतिकता र पारदर्शिता सुनिश्चित गर्दै पत्रकारको कामको संरक्षण र प्रवर्धन गर्छ।
फिल्म विकास
नेपालको फिल्म उद्योगको विकास र प्रवर्धनमा पनि यो मन्त्रालय महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउँछ। फिल्म विकास बोर्डको माध्यमबाट यसले नेपाली फिल्म उद्योगलाई प्रवर्धन गर्नका लागि विभिन्न योजनाहरू कार्यान्वयन गरेको छ। यसले फिल्म निर्माताहरूसँग सहकार्य गर्दै नेपाली फिल्महरूको गुणस्तर र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रदर्शनलाई प्रोत्साहन गर्छ।
मन्त्रालयको संरचना
सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयको संरचना तीन प्रमुख विभागहरूमा बाँडिएको छ जसले विभिन्न कार्यहरूलाई व्यवस्थापन गर्छ:
डाक सेवा विभाग (Nepal Post)
नेपालको डाक सेवाको सञ्चालन र व्यवस्थापन डाक सेवा विभागको प्रमुख जिम्मेवारी हो। यो विभागले डाक सेवा प्रदान गर्ने काम गर्दछ र देशभरका नागरिकलाई डाक सेवा पहुँच पुर्याउनका लागि योजनाहरू कार्यान्वयन गर्छ। यस विभागले डाक प्रणालीलाई डिजिटल बनाउँदै डाक सेवाको प्रविधिमा सुधार ल्याउने प्रयास गरेको छ।
सूचना विभाग
सूचना विभागको कार्य भनेको नेपालमा सञ्चारको प्रवाह र व्यवस्थापन गर्नु हो। यस विभागले सूचना तथा मिडिया सम्बन्धी सबै कार्यहरूको समन्वय र व्यवस्थापन गर्छ। यो विभाग जनतालाई समाचार र सूचना उपलब्ध गराउनका लागि कार्यरत छ र सरकारी निकायहरूको गतिविधिहरूलाई मिडियामा प्रचार गर्ने काम गर्दछ।
प्रिन्टिङ विभाग
प्रिन्टिङ विभागले नेपालमा मुद्रण कार्यको व्यवस्थापन गर्छ। यसले समाचार पत्रिका, पुस्तक, र अन्य प्रकाशनहरूको मुद्रणको व्यवस्था र समन्वय गर्छ। यस विभागले प्रिन्टिङ उद्योगलाई द्रुत र प्रभावकारी बनाउनका लागि आधुनिक प्रविधिको प्रयोग गर्नलाई प्राथमिकता दिन्छ।
मन्त्रालयसँग सम्बद्ध अन्य संस्थाहरू
सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयसँग थुप्रै अन्य संस्थाहरू पनि काम गर्दैछन् जसले यस मन्त्रालयको कार्यलाई सहयोग पुर्याउँछन्। यी संस्थाहरू निम्नलिखित छन्:
फिल्म विकास बोर्ड
फिल्म विकास बोर्ड नेपालको फिल्म उद्योगको विकास र प्रवर्धन गर्नका लागि काम गर्ने संस्थान हो। यसले फिल्म निर्माताहरूसँग सहकार्य गर्दै नेपाली फिल्मको गुणस्तर र बृहत प्रदर्शनको लागि योजना बनाउँछ।
गोरखापत्र निगम
गोरखापत्र निगम नेपालको सरकारी समाचार पत्रिका हो जसले सरकारी समाचार र सूचना जनतालाई प्रदान गर्छ। यो निगम नेपालका प्रमुख समाचार पत्रिकाहरूको व्यवस्थापन र प्रकाशन गर्दछ।
नेपाल टेलिकम
नेपाल टेलिकम देशको प्रमुख दूरसंचार सेवा प्रदायक हो। यसले मोबाइल फोन सेवा, इन्टरनेट सेवा, र अन्य दूरसंचार सेवाहरू प्रदान गर्दछ।
नेपाल टेलिभिजन
नेपाल टेलिभिजन नेपालको सरकारी टेलिभिजन सेवा हो जसले समाचार, मनोरञ्जन, र शैक्षिक कार्यक्रमहरू प्रदान गर्दछ। यसले नेपालका नागरिकलाई राम्रो मिडिया सामग्री उपलब्ध गराउँछ र प्रसारण क्षेत्रको व्यवस्थापन गर्छ।
पत्रकार परिषद नेपाल
पत्रकार परिषद नेपाल नेपालको पत्रकारिता क्षेत्रमा एक नियामक संस्था हो जसले पत्रकारहरूको कामको जिम्मेवारी र नैतिकता सुनिश्चित गर्छ। यस संस्थाले पत्रकारितामा पारदर्शिता र गुणस्तर सुनिश्चित गर्नका लागि काम गर्दछ।
निष्कर्ष
नेपालको सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले देशको सूचना र सञ्चार सेवाहरूको व्यवस्थापन र प्रवर्धन गर्दै नेपालका नागरिकलाई आवश्यक सूचना र समाचार उपलब्ध गराउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाएको छ। यस मंत्रालयले मिडिया र सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा सुधार र विकास गर्दै जनताको अधिकारको रक्षा गर्नका लागि निरन्तर काम गर्दै आएको छ। मन्त्रालयको कार्यक्षेत्र अनुकूलन गर्दै, यसले नेपालका मिडियाहरूको गुणस्तर र विश्वसनीयता बढाउने प्रयास गरिरहेको छ।
- ●मुख्यमंत्री तथा मन्त्रिपरिषद् को कार्यालय
- ●सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय
- ●वन तथा वातावरण मन्त्रलय
- ●महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रलय
- ●युवा तथा खेलकुद मन्त्रलय
- ●सहरी विकास मन्त्रलय
- ●उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रलय
- ●भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय
- ●भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय
- ●संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय
- ●स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय
- ●परराष्ट्र मन्त्रालय
- ●ऊर्जा, जलस्रोत र सिंचाइ मन्त्रालय
- ●खानेपानी मन्त्रालय
- ●अर्थ मन्त्रालय
ज्योतिषहरू
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल
राशिफल लोड हुँदैछ...
Loading footer...
