वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको
रूसी क्रान्ति
रूसी क्रान्ति
रूसी क्रान्ति १९१७ मा भएका विभिन्न विद्रोहहरूलाई जनाउँछ जसले रूसी साम्राज्यको अन्त्य गर्यो, बोल्शेविकहरूको उदय (भ्लादिमिर लेनिनको नेतृत्वमा) सुनिश्चित गर्यो, र सोभियत संघको स्थापना गर्न मार्ग प्रशस्त गर्यो। यसले दुई मुख्य घटनाहरू समेट्छ: फेब्रुअरी क्रान्ति, जसले जार निकोलस द्वितीयलाई अपदस्थ गर्यो, र अक्टोबर क्रान्ति, जसले बोल्शेविक सत्ता स्थापित गर्यो। आर्थिक सङ्कट, युद्धमा पराजय, र राजनीतिक भ्रष्टाचारले यी क्रान्तिहरूलाई उत्प्रेरित गर्यो। यसले शताब्दियौँसम्म चलेको रोमानोभ शासनको अन्त्य गर्यो, रूसी गृहयुद्धको सुरुवात गर्यो, र विश्व राजनीतिलाई पुनःपरिभाषित गर्यो, जसले कम्युनिजमलाई एक प्रमुख शक्ति बनायो।
पृष्ठभूमि
आर्थिक र सामाजिक परिवर्तन:
१९औँ शताब्दीको अन्त्यसम्म रूसले १८६१ मा सर्फडम (दासत्व) उन्मूलन गर्यो, तर किसानहरू अझै पनि कठोर सर्तहरूमा जमिनसँग बाँधिएका थिए, जसले असन्तोष फैलायो। औद्योगिक क्रान्ति रूसमा ढिलो भित्रियो, जसले १८९० देखि १९१० सम्म सेंट पिटर्सबर्ग जस्ता शहरहरूको जनसङ्ख्या दोब्बर बनायो। यसले दुर्गम परिस्थितिमा संघर्ष गर्ने मजदुर वर्गको उदय गर्यो। तीव्र औद्योगीकरण र निरंकुश शासनबीचको द्वन्द्वले क्रान्तिकारी माहोल तयार गर्यो।
राजनीतिक अस्थिरता:
जार निकोलस द्वितीयको शासनकालमा उदारवादी, समाजवादी, र अराजकतावादीहरूको विरोध बढ्यो। १९०५ को क्रान्ति (रुसो-जापानी युद्धमा पराजयपछि) ले असन्तोष बढायो। अक्टोबर म्यानिफेस्टोले संसद (डुमा) को वाचा गर्यो, तर निकोलसले यसको शक्ति सीमित गरेपछि मध्यमार्गीहरू पनि सरकारको विरोधमा उत्रिए। जातीय अल्पसंख्यकहरू, मजदुरहरू, र पश्चिमी लोकतान्त्रिक विचारबाट प्रभावित समूहहरूले राजतन्त्रलाई चुनौती दिन थाले।
पहिलो विश्वयुद्ध र क्रान्ति पूर्वस्थिति
रूस १९१४ मा प्रथम विश्वयुद्धमा प्रवेश गरेपछि यसको सैन्य र आर्थिक कमजोरी उजागर भयो। १९१७ सम्ममा लाखौँ सैनिक मारिए, र खाद्यान्न अभावले जनसाधारण आक्रोशित बनायो। १९१५ मा निकोलसले सेना कमाण्ड सम्हालेपछि महारानी एलेक्जान्द्राले घरेलु मामिला सम्हालिन्, जसमा रासपुटिनको प्रभाव देखियो। यसले जनताको विश्वास झनै कमजोर बनायो। युद्धको पराजय, मुद्रास्फीति, र खाद्यान्न संकटले किसान, मजदुर, र सैनिकहरूलाई क्रान्तिको लागि उक्सायो।
फेब्रुअरी क्रान्ति
सुरुवात:
२३ फेब्रुअरी १९१७ (८ मार्च, नयाँ शैली) मा पेट्रोग्राड (हालको सेंट पिटर्सबर्ग) मा खाद्यान्न अभावको विरोधमा प्रदर्शन सुरु भयो। यसमा कपडा उद्योगका महिला मजदुर र हडतालमा रहेका मजदुरहरू सामेल भए। आठ दिनभित्र प्रदर्शनकारी र प्रहरीबीच झडप भयो। २७ फेब्रुअरीमा पेट्रोग्राड ग्यारेसनले विद्रोह गर्यो, जसले क्रान्तिलाई निर्णायक बनायो। अन्ततः, १५ मार्चमा जार निकोलसले सिंहासन त्यागे।
दोहोरो सत्ता:
डुमाले जर्ज ल्भोभको नेतृत्वमा अस्थायी सरकार गठन गर्यो। तर, मजदुर र सैनिकहरूको परिषद (पेट्रोग्राड सोभियत) पनि शक्ति केन्द्र बन्यो। यो "दोहोरो सत्ता" को अवस्था थियो, जसमा अस्थायी सरकारले विदेश नीति र युद्ध सञ्चालन गर्यो भने सोभियतले श्रमिक वर्गको समर्थनमा घरेलु मामिला सम्हाल्यो।
अस्थायी सरकार
आरम्भिक नीतिहरू:
अस्थायी सरकारले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, प्रेस स्वतन्त्रता, सभा स्वतन्त्रता, र श्रमिक अधिकारजस्ता उदारवादी सुधार ल्यायो। तर, युद्ध जारी राख्ने निर्णय (एलेक्जान्डर केरेन्स्कीको नेतृत्वमा) ले युद्ध थाकेका नागरिकहरूलाई असन्तुष्ट बनायो। खाद्यान्न दंगा र किसानहरूद्वारा जमिन कब्जा बढ्दै गयो।
बोल्शेविकहरूको उदय
भ्लादिमिर लेनिन १९१७ अप्रिलमा निर्वासनबाट जर्मनीको सहयोगमा रूस फर्के। मेन्शेविकहरू र समाजवादी क्रान्तिकारीहरू सुधारको पक्षमा थिए भने, लेनिनले “सबै सत्ता सोभियतलाई” भन्ने माग गरे। जुलाईमा बोल्शेविक नेतृत्वमा भएको प्रदर्शन असफल भएपछि लेनिन भूमिगत भए। तर, सेप्टेम्बरमा जनरल कोर्निलोभको दक्षिणपन्थी सैनिक विद्रोह असफल भएपछि अस्थायी सरकार झन् कमजोर बन्यो।
अक्टोबर क्रान्ति
सत्ता कब्जा:
२४-२५ अक्टोबर १९१७ (६-७ नोभेम्बर, नयाँ शैली) मा बोल्शेविकहरूले रातारात अस्थायी सरकारलाई सत्ताच्युत गरे। रेड गार्ड्स र पेट्रोग्राड ग्यारेसनको समर्थनमा लेनिन र लिओन ट्रट्स्कीले क्रान्तिलाई नेतृत्व दिए। मुख्य सरकारी भवनहरू नियन्त्रणमा लिएपछि दोस्रो सोभियत कंग्रेसले बोल्शेविक शासनलाई वैधता दियो।
तत्कालीन प्रभाव:
बोल्शेविकहरूले नयाँ सोभियत सरकार घोषणा गरे, वर्गभेद खारेज गरे, र समानताको वाचा गरे। तर, नोभेम्बर १९१७ को संविधानसभा चुनावमा समाजवादी क्रान्तिकारीहरूले बहुमत जिते। लेनिनले जनवरी १९१८ मा यसलाई विघटन गरे, जसले राजनीतिक विरोध चर्कायो।
रूसी गृहयुद्ध
सुरुवात:
बोल्शेविक सत्तापछि १९१७-१९२३ को रूसी गृहयुद्ध सुरु भयो। रेड आर्मी (बोल्शेविक) र ह्वाइट आर्मी (राजावादी, उदारवादी, र अन्य समाजवादी) बीच संघर्ष भयो। बेलायत, अमेरिका जस्ता देशहरूले ह्वाइट आर्मीलाई सहयोग गरे। १९१८ जुलाईमा जार निकोलस र उनको परिवारलाई हत्या गरियो।
युद्धको गति र परिणाम:
ट्रट्स्कीको नेतृत्वमा रेड आर्मीले केन्द्रीय क्षेत्र र मजदुरहरूको समर्थन पाए। जबकि, ह्वाइट आर्मी विभाजित थियो र विदेशी सहायता निर्भर थियो। १९२३ सम्ममा बोल्शेविकहरूले जित हासिल गरे। तर, लाखौँ नागरिक युद्ध, भोकमरी, र रेड टेरर अभियानका कारण मारिए।
परिणाम
राजनीतिक प्रभाव:
रूसी क्रान्तिले जारवादी शासनलाई पूर्णरूपमा ध्वस्त गर्यो। यसले सोभियत संघ स्थापना गर्यो, जसले पछि शीतयुद्धको क्रममा अमेरिका जस्तो महाशक्तिसँग प्रतिस्पर्धा गर्यो। यसले विश्वभरि कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई प्रेरित गर्यो।
सामाजिक र आर्थिक परिवर्तन:
क्रान्तिले रूसको सामाजिक संरचना परिवर्तन गर्यो। कुलीन वर्ग हटाइयो, तर बोल्शेविक शासनले कठोर नियन्त्रण राख्यो। १९२१ को नयाँ आर्थिक नीतिले अस्थायी रुपमा निजी व्यापारलाई अनुमति दियो, तर स्टालिनको अधिनायकवादले यसलाई उल्टायो। शिक्षाको वृद्धिसँगै औद्योगीकरण बढ्यो, तर दमन प्रमुख विशेषता बन्यो।
इतिहासकारहरूको दृष्टिकोण:
परम्परागत इतिहासकारहरू क्रान्तिलाई प्रथम विश्वयुद्ध र जारको असफलताको परिणाम ठान्छन्। टोटालिटेरियन दृष्टिकोणले बोल्शेविकहरूलाई अत्याचारी बताउँछ। आधुनिक अध्ययनहरूले अस्थायी सरकारका कमजोरीहरू र क्रान्तिको अनिवार्यता बीच बहस गरिरहेका छन्।
- ●शारदा शाह
- ●शान्ति राज्यलक्ष्मी सिंह
- ●धिरेन्द्र शाह
- ●निराजन वीर विक्रम शाह देव
- ●श्रुती राज्य लक्ष्मी देवी शाह
- ●ऐश्वर्य राज्य लक्ष्मी देवी शाह
- ●राजकुमारी ज्योत्सना राज्या लक्ष्मी देवी शाह
- ●जयन्ती राज्या लक्ष्मी देवी शाह
- ●सेतुराम श्रेष्ठ
- ●अपरेशन सिन्दूर
- ●पहलगाम आतंकवादी हमला
- ●त्रिपुरासुन्दरी
- ●राजावादी प्रदर्शन (चैत्र १५)
- ●बर्लिन पर्खालको पतन
- ●स्पेनिश फ्लु महामारी
ज्योतिषहरू
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल
राशिफल लोड हुँदैछ...
Loading footer...
