निराजन वीर विक्रम शाह देव

प्रिन्स निराजन वीर विक्रम शाह देवको जीवन छोटो भए पनि उनको योगदान, व्यक्तित्व र देशप्रतिको समर्पणले उनीलाई अमिट बनाएको छ। शिक्षा, खेलकुद, सामाजिक सेवा र शाही कर्तव्यमा उनको प्रतिबद्धता नेपाली जनताले सदैव सम्झनेछन्। उनको असामयिक निधनले देशलाई गहिरो शोकमा डुबायो, तर उनको यादहरू सदैव नेपाली जनताको मनमा जीवित रहनेछन्। उनी मात्र एक राजकुमार थिएनन्, उनी आशा, मर्यादा र देशभक्तिको प्रतीक थिए। नेपालको इतिहासमा उनी सदैव एक उज्यालो पाटोको रूपमा रहनेछन्।

प्रारम्भिक जीवन र पारिवारिक पृष्ठभूमि

निराजन वीर विक्रम शाह देवको जन्म १९७८ को नोभेम्बर ६ मा काठमाडौंको ऐतिहासिक नारायणहिटी दरबारमा भएको थियो। उनी राजा वीरेन्द्र र रानी ऐश्वर्यका कान्छा छोरा थिए, जसले उनलाई नेपालको राजपरिवारको महत्वपूर्ण सदस्यको रुपमा स्थापित गरायो। उनको परिवारमा जेठा दाजु क्राउन प्रिन्स दीपेन्द्र र बहिनी राजकुमारी श्रुति थिए, जसले परिवारमा उनीहरूसँग नजिकको सम्बन्ध बनायो। शाही परिवारमा जन्मिएपछि, निराजनले बाल्यकालदेखि नै राजपरिवारको परम्परा, संस्कार, र सामाजिक जिम्मेवारीहरू सिक्दै हुर्किए। दरबारको कठोर अनुशासन र सम्मानजनक वातावरणमा हुर्किनुका साथै, उनले शाही कर्तव्यप्रतिको गहिरो समझ विकास गरे, जुन उनको जीवनको आधारशिला बन्यो। यसले उनलाई केवल एक राजकुमार नभई एक भावी नेता र देशसेवकको रूपमा तयार गरायो।

शिक्षा र रुचिहरू

निराजनको शिक्षा जीवन पनि अत्यन्तै राम्रो थियो। उनले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा काठमाडौंको प्रतिष्ठित बुढानीलकण्ठ स्कूलबाट प्राप्त गरे, जहाँ उनलाई आधुनिक शिक्षा र परम्परागत संस्कारसँग परिचित गराइयो। त्यसपछि, उनी बेलायत गएर विश्वप्रसिद्ध ईटन कलेजमा अध्ययन गर्न पुगे, जहाँ उनले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको शिक्षा र संस्कृतिका साथै विश्वभरिका विभिन्न संस्कृतिहरूको ज्ञान प्राप्त गरे। त्यो अनुभवले उनलाई विश्वदृष्टिकोणबाट सोच्न र नेतृत्व गर्ने क्षमता प्रदान गर्यो। नेपाल फर्किएपछि उनले काठमाडौं कलेज अफ म्यानेजमेन्टबाट व्यवसाय प्रशासनमा स्नातक (B.B.A.) डिग्री हासिल गरे, जसले उनलाई व्यवस्थापन र नेतृत्व क्षमतामा थप बलियो बनायो। शैक्षिक क्षेत्रमा सफल हुनुका साथै, निराजनलाई खेलकुदमा विशेष रुचि थियो। उनी पौडी खेलमा प्रवीण थिए र सधैं स्वस्थ र सक्रिय रहन चाहन्थे, जसले उनको व्यक्तित्वमा उत्साह र जोश थपेको थियो।

नामको अर्थ र व्यक्तित्व

"निराजन" नामको अर्थ "दोषरहित" वा "सर्वगुण सम्पन्न" हुन्छ, जुन संस्कृत शब्द "निर्अञ्जन" बाट आएको हो। यो नामले नै प्रिन्स निराजनको स्वभाव र व्यक्तित्वको प्रतिबिम्ब देखाउँछ। उनको सरल, शान्त, र मर्यादित स्वभावले उनी परिवार र समाजमा सबैसँग मिलनसार र प्रिय व्यक्ति बने। साथीहरू र परिवारका अनुसार, उनी निकै अनुशासित, जिम्मेवार र करुणामय थिए। उनले आफ्नो जीवनलाई सदैव सच्चाइ, इमानदारी र निष्ठापूर्वक जिउने प्रयास गरिरहे। उनको यस्तो व्यक्तित्वले उनलाई न केवल राजपरिवारमा, तर आम जनताबीच पनि सम्मान र माया दिलायो।

शाही कर्तव्य र सामाजिक भूमिका

राजकुमारको रूपमा, प्रिन्स निराजनले धेरै शाही कार्यक्रमहरूमा सहभागी भएर आफ्नो कर्तव्य निर्वाह गरे। उनी केवल शाही समारोहहरूको भाग्यै थिएनन्, तर सामाजिक सेवामा पनि सक्रिय थिए। निराजनले युवाहरूलाई शिक्षा, खेलकुद र अनुशासनमा जोड दिन प्रोत्साहित गर्थे। उनले नेपालका विभिन्न भागहरूमा भ्रमण गरेर जनतासँग भेटघाट गरिन्थ्यो र उनीहरूको समस्याहरू बुझ्ने प्रयास गर्थे। उनको शाही कर्तव्य र सामाजिक भूमिकाले उनलाई एक लोकप्रिय राजकुमार बनायो, जसले भविष्यमा नेपालको नेतृत्वमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने आशा जगायो। उनी सधैं आफ्नो देशप्रतिको माया र कर्तव्यबोधमा कटिबद्ध थिए।

शाही हत्याकाण्ड

जुन १, २००१ को राति, नारायणहिटी दरबारमा आयोजित पारिवारिक भोजको क्रममा एउटा भयानक घटना घट्यो जसले सम्पूर्ण नेपाली जनतालाई स्तब्ध बनायो। क्राउन प्रिन्स दीपेन्द्रले आफ्ना परिवारका सदस्यहरूमाथि गोली चलाएका थिए। यस घटनामा राजा वीरेन्द्र, रानी ऐश्वर्य, राजकुमारी श्रुति, प्रिन्स निराजन लगायत दर्जनौं शाही सदस्यहरूको हत्या गरियो। यो घटना नेपालका लागि एक गम्भीर र रहस्यमय मोड बन्यो। यो शाही हत्याकाण्डले देशको राजनीतिक अवस्था मात्र नभई जनताको मनोबल र शाही परिवारको प्रतिष्ठालाई गम्भीर चोट पुऱ्यायो। घटना पछि दीपेन्द्र आफैंले पनि गोली प्रहार गरेर आत्महत्या गरे, जसले यो घटनालाई अझ रहस्यमय र विवादित बनायो।

निधन र राष्ट्रिय शोक

निराजनको मृत्युले सम्पूर्ण देशलाई अत्यन्त गहिरो शोकमा डुबायो। उनी मात्र एक युवा राजकुमार नभएर सम्पूर्ण नेपाली जनताका लागि आशा र प्रेरणाका स्रोत थिए। उनको अन्त्येष्टि राष्ट्रिय सम्मानका साथ सम्पन्न भयो र देशभर शोकको वातावरण फैलियो। विभिन्न ठाउँमा उनको सम्झनामा सभा, पूजापाठ, र कार्यक्रमहरू आयोजना गरियो। शाही परिवार र समग्र देशले उनी र उनका परिवारका सदस्यहरूको असामयिक निधनलाई सदैव सम्झने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्‍यो। उनको यादमा भविष्यमा शान्ति र सद्भावको कामना गरियो।

सम्मान र पुरस्कारहरू

निराजनलाई राष्ट्रिय स्तरमा सम्मान दिइएको थियो। उनी १९९७ को जनवरी ३१ मा राजा वीरेन्द्रको रजत जयन्ती पदकबाट सम्मानित भएका थिए। यो पदकले उनको शाही कर्तव्यप्रतिको समर्पण र योगदानको परिचय दिन्छ। यद्यपि उनको जीवन छोटो भयो, उनले आफ्नो कर्तव्यमा सधैं निष्ठा र उत्साहका साथ काम गरे, जसलाई यस सम्मानले मान्यता दिएको थियो। उनी अझै पनि नेपाली शाही इतिहासमा एक आदर्श राजकुमारको रूपमा स्मरण गरिन्छ।

वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको

सामग्रीको तालिका