वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको
सामग्रीको तालिका
धिरेन्द्र शाह
धिरेन्द्र शाह
धिरेन्द्र वीर विक्रम शाह देव नेपालको शाहवंशका राजा महेन्द्र र अधिरानी इन्द्र राज्या लक्ष्मी देवीका कान्छा पुत्र थिए। उनी ४ जनवरी १९५० मा जन्मे र १ जून २००१ को दरबार हत्याकाण्डमा निधन भए। धिरेन्द्रले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट शिक्षा हासिल गरे र खेलकुद तथा रंगमञ्चमा रुचि राख्थे। १९८७ मा उनले राजकीय उपाधि त्यागेर विदेशी सम्बन्धका कारण नेपाल छोडे। पछि १९९८ मा नेपाल फर्किए, जहाँ दुर्भाग्यवश उनी आफ्नो भाइ राजा वीरेन्द्रसँगै नराम्ररी मारिए। धिरेन्द्रलाई उदार, मितव्ययी र सामाजिक सेवा रुचाउने व्यक्तित्वका रूपमा चिनिन्छ।
प्रारम्भिक जीवन र परिवार
धिरेन्द्र वीर विक्रम शाह देव नेपालको शाहवंशका एक महत्वपूर्ण सदस्य हुनुहुन्छ। उहाँ राजा महेन्द्रका कान्छा पुत्रको रूपमा ४ जनवरी १९५० मा काठमाडौंस्थित नारायणहिटी दरबारमा जन्मिनुभएको थियो। उहाँका पिता राजा महेन्द्र हुनुहुन्थ्यो भने आमा अधिरानी इन्द्र राज्या लक्ष्मी देवी थिइन्। दुर्भाग्यवश, धिरेन्द्रको जन्मपछि उहाँकी आमा जटिल प्रसूति कारण निधन हुनुभयो, जसले उनको बाल्यकालमा गहिरो प्रभाव पारेको थियो। यो घटनाले मात्र उहाँको शारीरिक र मानसिक विकासमा चुनौती ल्याएन, बरु उहाँको पारिवारिक जीवन र भावनात्मक सम्बन्धहरूमा पनि असर पुर्यायो।
राजा महेन्द्रका अन्य छोराहरुमा राजा वीरेन्द्र र राजा ज्ञानेन्द्र थिए, जसले परिवारको राजनीतिक र सामाजिक संरचनामा फरक भूमिका निर्वाह गरेका थिए। धिरेन्द्रको जीवनमा यी सम्बन्धहरू निकै गहिरा थिए, तर बाल्यकालका कठिन परिस्थितिहरूले उहाँलाई फरक र समृद्ध दृष्टिकोणका साथ जीवनका चुनौतीहरू सामना गर्न सिकाएको थियो। यसरी, धिरेन्द्र वीर विक्रम शाह देवको जीवनमा पारिवारिक प्रेम र व्यक्तिगत संघर्षको मिश्रणले उहाँलाई विशिष्ट र समृद्ध व्यक्तित्वका रूपमा विकास गरायो।
शिक्षा र प्रारम्भिक समय
धिरेन्द्रले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा भारतको दार्जिलिङस्थित सेन्ट जोसेफ्स कलेजमा गरेका थिए, जहाँ उनले आफ्ना भाइहरू राजा वीरेन्द्र र ज्ञानेन्द्रसँगै अध्ययन गरे। दार्जिलिङमा बिताएका यी वर्षहरूमा उनले औपचारिक शिक्षासँगै सांस्कृतिक र सामाजिक पक्षप्रति गहिरो रुचि विकास गरे, जसले उनको व्यक्तित्वलाई व्यापक बनाउन मद्दत पुर्यायो। त्यसपछि, उनले १९६९ मा काठमाडौंस्थित त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट स्नातक गरेका थिए, जहाँ उनको शैक्षिक यात्रा अझै उन्नत भयो। अध्ययनमा मात्र सीमित नभई, धिरेन्द्र खेलकुद र रंगमञ्चमा पनि सक्रिय थिए।
विशेषगरी उनी जूडोमा प्रवीण थिए र जापानको प्रतिष्ठित कोडोकन जूडो इन्स्टिच्युटबाट दोस्रो डान (Black Belt 2nd Dan) प्राप्त गरेका थिए, जसले उनको अनुशासन, शारीरिक क्षमताको साथै आत्म-नियन्त्रणमा पनि उच्च स्तरको दक्षता देखाउँछ। यी विविध रुचिहरूले धिरेन्द्रलाई न केवल एक शिक्षित व्यक्तित्वमा, तर बहुमुखी प्रतिभा भएको व्यक्तित्वमा पनि परिणत गराएको थियो।
खेलकुद र सामाजिक कार्य
धिरेन्द्रलाई खेलकुदको गहिरो लगाव थियो र उनले केवल जूडोमा मात्र नभई अन्य थुप्रै खेलकुद गतिविधिहरूमा पनि सक्रिय सहभागिता जनाएका थिए। उनी नेपाल स्काउटहरूको प्रमुखको रूपमा जिम्मेवारी सम्हालेका थिए भने राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का संरक्षकको रूपमा पनि सेवा दिइरहेका थिए, जसले खेलकुद क्षेत्रको विकास र प्रवर्द्धनमा उनको योगदानलाई स्पष्ट पार्छ। १९८७ मा उनी राष्ट्रिय युवा सेवा प्रतिष्ठानको अध्यक्ष नियुक्त भए, जहाँ उनले युवाहरूको सशक्तिकरण र नेतृत्व विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरे। यी सबै कार्यहरूले उनलाई नेपाली युवाहरूबीच अत्यन्तै लोकप्रिय र सम्मानित बनाएका थिए।
धिरेन्द्रको मिलनसार स्वभाव र उदारताका कारण उनी समाजमा व्यापक रूपमा मानिने र प्रिय व्यक्ति थिए। रंगमञ्चमा पनि उनको रुचि र सक्रिय सहभागिता उल्लेखनीय थियो, जसले उनको बहुआयामिक प्रतिभा र सांस्कृतिक जीवनप्रतिको समर्पण झल्काउँछ।
विवाह र पारिवारिक जीवन
धिरेन्द्रले १३ मे १९७३ मा आफ्नो दाजुभाइहरूको पत्नीहरूमध्येकी एक, अर्थात् आफ्नी दोस्रो कजिन र भाइहरूको पत्नीमध्ये एक, राजकुमारी प्रेक्ष्या राज्या लक्ष्मी देवीसँग विवाह गरेका थिए। यो विवाह राजनीतिक र पारिवारिक रूपमा निकै महत्वपूर्ण मानिन्थ्यो, किनकि यसले शाहवंशभित्रको सम्बन्धलाई अझ सुदृढ बनाउने उद्देश्य राखेको थियो। दम्पतीको बीचमा तीन छोरीहरू जन्मिए: प्रिन्सेस पुजा, प्रिन्सेस दिलासा र प्रिन्सेस सिताश्मा। यद्यपि, समयसँगै धिरेन्द्र र प्रेक्ष्या बीच सम्बन्ध ठीक नरहेकाले उनीहरू अलग हुन पुगे।
१९८७ मा धिरेन्द्रले आफ्नो राजकीय उपाधि त्यागेर इंग्ल्यान्डमा बसोबास गर्न थाले, जहाँ उनले प्रेक्ष्या छोडे र नयाँ जीवन शुरु गरे। त्यहाँ उनले अंग्रेजी महिलासँग सम्बन्ध राखेर आफ्नो व्यक्तिगत जीवन यापन गरे। यस घटनाले धिरेन्द्रको जीवनमा एउटा नयाँ मोड ल्यायो, जसले पारिवारिक र सामाजिक दायित्वहरूबाट केही दूरी लिन उनी सक्षम भए।
राजकीय उपाधि त्याग र जीवनको नयाँ अध्याय
धिरेन्द्रले १९८७ डिसेम्बरमा आफ्नो राजकीय उपाधि र "His Royal Highness" शैली त्याग्ने साहसिक निर्णय गरे। यो निर्णय मुख्यतया उनको विदेशी प्रेम सम्बन्धका कारण भएको थियो, जसले पारिवारिक र राजनीतिक रूपमा ठूलो विवाद निम्त्यायो। यस कारणले उनी नेपालबाट बाहिरिएका र लामो समयसम्म इंग्ल्यान्डमा बसोबास गर्न बाध्य भए। १९९८ मा धिरेन्द्र नेपाल फर्किए, जुन उनको जीवनमा नयाँ अध्यायको सुरुवात थियो। तर, यो नयाँ सुरुवातसँगै पनि उनका पारिवारिक विवादहरू अझै कायम थिए, जसले उनलाई पूर्ण रूपमा शान्तिपूर्ण जीवन बिताउन दियोन।
यी संघर्षहरूले धिरेन्द्रको व्यक्तित्वमा थप जटिलता र गहिराइ थपेका थिए, तर उनले जीवनका उतारचढावहरू सामना गर्न कहिल्यै हार मानेनन्।
धिरेन्द्रको व्यक्तित्व र सामाजिक छवि
धिरेन्द्रलाई धेरैले शाहवंशका "तरवार" अर्थात् नित्य अनौपचारिक र मस्तीप्रेमी सदस्यका रूपमा चिन्थे। उनको व्यक्तित्वमा एउटा स्वाभाविक रमाइलोपन र उदारता थियो, जसले उनलाई परिवार र सामाजिक दायरा दुवैमा अत्यन्तै प्रिय बनाएको थियो। उनी प्रेमपूर्ण र मित्रवत स्वभावका व्यक्ति थिए, जसले सबैसँग सहज र खुला व्यवहार गर्थे। उनका सहयोगीहरूले उनलाई खेलकुद, रंगमञ्च र सांस्कृतिक कार्यक्रममा सक्रिय र उत्साही रूपमा सम्झन्छन्—जहाँ उनी सँधै अगाडि रहने र सहभागिता जनाउने व्यक्ति थिए।
आफ्ना दाजुभाइ राजा वीरेन्द्र र ज्ञानेन्द्रको तुलनामा धिरेन्द्र निकै खुल्ला र स्वतन्त्र सोचका व्यक्ति थिए, जसले उनलाई पारंपरिक राजपरिवारको सख्त अनुशासनभन्दा फरक बनाएर विशेष बनाएको थियो। सामाजिक कार्यक्रमहरूमा उनको उपस्थिति मात्रले पनि माहोललाई उज्यालो र हर्षोल्लासपूर्ण बनाउने गर्थ्यो, जसले उपस्थित सबैलाई आनन्दित पार्थ्यो।
राजपरिवारमा विवाद र असहमति
धिरेन्द्रको जीवन सधैं सरल र सहज थिएन। उनको पत्नी प्रेक्ष्या सँगको सम्बन्ध तनावपूर्ण रह्यो र अन्ततः उनीहरूबीच दूरी बढ्यो। यसले धिरेन्द्रलाई राजपरिवारबाट टाढा भएर नयाँ सम्बन्ध र जीवन शैली खोज्न प्रेरित गर्यो, जसले परिवारभित्र ठूलो तनाव र विवाद सिर्जना गर्यो। जब उनले आफ्नो राजकीय उपाधि छोडेर विदेश बस्न थाले, त्यतिबेला नेपालमा पनि राजनैतिक र सामाजिक परिवर्तनहरू तीव्र हुँदै थिए, जसले पारिवारिक र राजनैतिक सम्बन्धहरूमा थप जटिलता ल्यायो। नेपाल फर्कने चाहना भए तापनि, राजपरिवारको कडाइ र चलिरहेका विवादहरूले उनलाई स्वतन्त्र रूपमा जीवन बिताउनबाट रोकिरहेका थिए।
यी परिस्थितिहरूले धिरेन्द्रको जीवनलाई थप चुनौतीपूर्ण बनाए, जहाँ उनी आफ्नो पहिचान र स्वतन्त्रताको खोजीमा निरन्तर संघर्षरत थिए।
दरबार हत्याकाण्ड र धिरेन्द्रको मृत्युपछि
धिरेन्द्र नेपाल फर्किएर आफ्नो जीवन पुनः संयोजन गर्ने प्रयासमा थिए। उनी नयाँ सुरुवात गर्दै आफ्ना सम्बन्धहरू सुधार्न र राजकीय उपाधि पुनः प्राप्त गर्ने तयारीमा थिए। तर दुर्भाग्यवश, १ जुन २००१ को राति काठमाडौंको नारायणहिटी दरबारमा भएको राजा वीरेन्द्रको परिवार हत्याकाण्डमा धिरेन्द्र पनि मृत्यु भएका थिए। यो त्रासदीले नेपालको राजपरिवार मात्र नभई सम्पूर्ण राष्ट्रलाई गहिरो सदमा र शोकमा डुबायो। त्यो घटनाले नेपालको राजनीतिक र सामाजिक इतिहासमा अमिट चोट पुऱ्यायो र देशको भविष्यमा ठूलो प्रभाव पार्यो।
धिरेन्द्रको अकाल निधनले एकजना बहुआयामिक, उदार, र सांस्कृतिक रूपमा समृद्ध व्यक्तित्वलाई premature अन्त्य गरायो, जसले परिवार र देश दुबैलाई एक ठूलो क्षति पुऱ्यायो।
धिरेन्द्रका सम्मान र उपाधिहरू
धिरेन्द्रले आफ्नो जीवनकालमा विभिन्न सम्मानहरू प्राप्त गरेका थिए। १९५६ मा राजा महेन्द्रको राज्याभिषेक पदकले सम्मानित भए। १९७२ मा उनलाई "Order of the Gurkha Right Hand" को प्रथम श्रेणी प्रदान गरियो। १९७५ मा राजा वीरेन्द्रको राज्याभिषेक पदक प्राप्त गरे। १९८६ मा उनले "Knight Grand Cross of the Order of St Michael and St George (GCMG)" को उपाधि पाए। १९९७ मा राजा वीरेन्द्रको चाँदीको जयंती पदकले पनि सम्मानित भएका थिए।
धिरेन्द्रको योगदान र समकालीन प्रभाव
धिरेन्द्र वीर विक्रम शाह देवको जीवन र योगदान नेपालको आधुनिक इतिहासमा महत्वपूर्ण छन्। उनी राजपरिवारका बृहत्तर परिवर्तित अवधिमा जिउँदै थिए र आफ्नो फरक शैलीले समाजमा अनेकौं प्रभाव पारेका थिए। उनका उदारता र सामाजिक सेवाले युवाहरूमा उदाहरणीय प्रभाव छोड्यो। रंगमञ्च र खेलकुदमा उनको रुचि र कार्यले नेपाली सांस्कृतिक जीवनमा नयाँ पाटो थप्यो। उनको असामयिक मृत्युले नेपालको राजनीतिक र सामाजिक अवस्था निकै प्रभावित भयो।
- ●शारदा शाह
- ●शान्ति राज्यलक्ष्मी सिंह
- ●निराजन वीर विक्रम शाह देव
- ●श्रुती राज्य लक्ष्मी देवी शाह
- ●कोमल शाह
- ●प्रेरणा शाह
- ●शोभा शाह
- ●हृदयेन्द्र शाह
- ●रत्न राज्या लक्ष्मी देवी शाह
- ●पारस शाह
- ●पूर्णिका राज्य लक्ष्मी देवी शाह
- ●कृतिका शाह
- ●ऐश्वर्य राज्य लक्ष्मी देवी शाह
- ●राजकुमारी ज्योत्सना राज्या लक्ष्मी देवी शाह
- ●जयन्ती राज्या लक्ष्मी देवी शाह
ज्योतिषहरू
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल
राशिफल लोड हुँदैछ...
Loading footer...
