श्रुती राज्य लक्ष्मी देवी शाह
श्रुती राज्य लक्ष्मी देवी शाह नेपालको शक्तिशाली शाह वंशकी सदस्य थिइन्। उनी राजा वीरेन्द्र र रानी ऐश्वर्यकी कान्छी छोरी हुन् र नारायणहिटी दरबारमा जन्मिएकी थिइन्। शिक्षित, प्रतिभाशाली चित्रकार र समाजसेवी श्रुतीले आफ्नो छोटो जीवनमा शाही कर्तव्यसँगै महिला र बालबालिकाको हितमा काम गरिन्। २००१ को दरबार हत्याकाण्डमा उनको निधनले सम्पूर्ण राष्ट्रमा गहिरो शोक र ऐतिहासिक परिवर्तन ल्यायो।
श्रुती राज्य लक्ष्मी देवी शाहको जन्म १५ अक्टोबर १९७६ मा काठमाडौंस्थित नारायणहिटी दरबारमा भयो। उनी राजा वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह देव र रानी ऐश्वर्य राज्य लक्ष्मी देवी शाहकी कान्छी छोरी थिइन्। उनका दाजु क्राउन प्रिन्स दीपेन्द्र र भाइ राजकुमार निराजन थिए। श्रुती नेपालको ऐतिहासिक तथा शक्तिशाली शाह राजवंशमा जन्मिएकी शाही सन्तान थिइन्। शाही परिवारमा जन्मिएको नाताले उनको बाल्यकाल उच्च सुरक्षा, शालीनता र अनुशासनमा बित्यो। उनका आमाबुबाले उनलाई एक सुशिक्षित, संस्कारी र समाजप्रति उत्तरदायी नागरिकको रूपमा हुर्काउने प्रयत्न गरे।
श्रुतीको औपचारिक शिक्षा कान्ति ईश्वरी शिशु विद्यालय, त्रिपुरेश्वरबाट सुरु भयो। त्यसपछि उनी ललितपुरको प्रतिष्ठित सेन्ट मेरी स्कुलमा अध्ययन गर्न गइन्। स्कुले शिक्षा पछि उनी भारतको राजस्थानस्थित मायो गर्ल्स कलेज, अजमेर पुगिन्, जहाँ उनले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको शिक्षाको अनुभव पाइन्। पछि उनी नेपाल फर्केर पद्मकन्या क्याम्पसमा स्नातक तहको अध्ययनमा सम्लग्न भइन्। उनले मानविकी संकाय रोजेकी थिइन् र विशेषगरी साहित्य, कला र संस्कृतिप्रति गहिरो रुचि राख्थिन्। शिक्षाले उनको विचारशैली परिपक्व बनायो र उनी एक बुद्धिमती र संवेदनशील युवतीका रूपमा पहिचान बनाउँदै गइन्।
श्रुतीमा सानैदेखि नै सिर्जनात्मक रुचि थियो, विशेष गरी चित्रकलामा। उनी एक प्रतिभाशाली चित्रकार थिइन्, जसले दरबारभित्र आफ्नै स्टुडियोमा समय बिताउँथिन्। यद्यपि उनका चित्रहरू सार्वजनिक रूपमा कमै देखिएका थिए, तर उनको कलामा गहिरो भाव, सौन्दर्यबोध र संवेदना झल्किन्थ्यो। सामाजिक विषयहरूमा आधारित उनका चित्रहरूले प्रेम, करूणा र मानवताको भाव झल्काउँथे। उनको कला आत्मा र भावना जोड्ने माध्यम बन्यो, जुन उनको अन्तरदृष्टिको दर्पण थियो।
श्रुतीको विवाह ७ मे १९९७ मा कुमार गोरख शम्शेर जंग बहादुर राणासँग भयो। कुमार गोरख नेपालको राणा वंशका प्रतिष्ठित सदस्य तथा महाराज चन्द्र शम्शेरका वंशज हुन्। पेशाले एक बैंकर, गोरख स्टान्डर्ड चार्टर्ड बैंकमा कार्यरत थिए। विवाहपछि श्रुतीले शाही जिम्मेवारीका साथै पारिवारिक जीवनलाई पनि सन्तुलित बनाइन्। उनीहरूका दुई छोरीहरू — गिर्वानी (१९९८) र सुरङ्गना (२०००) — भए। श्रुतीले एक समर्पित आमा र पत्नीको रूपमा आफ्नो दायित्व अत्यन्त जिम्मेवारीपूर्वक निर्वाह गरिन्।
श्रुतीको व्यक्तित्व शालीन, नम्र र सामाजिक थियो। उनी केवल दरबारभित्र सीमित नभइ समाजमा सक्रिय रूपले सहभागी थिइन्। महिला, बालबालिका र समाज कल्याणसँग सम्बन्धित विभिन्न संस्थाहरूमा उनले भूमिका खेलेकी थिइन्। आधुनिक शिक्षा र दृष्टिकोणले सुसज्जित श्रुती शिक्षित, आत्मनिर्भर र आधुनिक नेपाली नारीको प्रतिमूर्ति थिइन्। उनी राजकुमारी मात्र नभइ एक प्रेरणादायी महिला थिइन् जसले सेवा र सौम्य व्यवहारमार्फत नेपाली जनताको मन जितिन्।
१ जुन २००१ को रात, नारायणहिटी दरबारमा घटेको दरबार हत्याकाण्डले नेपाल र नेपालीहरूलाई स्तब्ध पार्यो। उक्त रात, श्रुतीसहित उनका पिता राजा वीरेन्द्र, आमा रानी ऐश्वर्य, दाजु दीपेन्द्र, भाइ निराजन लगायत अन्य नातेदारहरूको हत्या भयो। श्रुतीको छातिमा गोली लागेको थियो र उनलाई तुरुन्त श्री ५ वीरेन्द्र सैनिक अस्पताल, छाउनी पुर्याइयो तर उनको ज्यान बचाउन सकिएन। यो घटना नेपाल इतिहासकै सबैभन्दा रहस्यमयी, भयावह र पीडादायी घटनामध्ये एक हो। पूरा देश शोकमग्न भयो, र श्रुतीको सौम्यता, सेवा भावना र सादगीको स्मरणमा आँशु झारियो।
श्रुतीले आफ्नो जीवनकालमा विभिन्न सम्मानहरू प्राप्त गरिन्। राष्ट्रिय रूपमा उनले गोरखा दक्षिण बहु प्रथम श्रेणी (१९९५), राजा वीरेन्द्र रजत महोत्सव पदक (१९९७), र विशिष्ट सेवा पदक (१९९९) प्राप्त गरिन्। अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा फ्रान्स सरकारले उनलाई Grand Officer of the Legion of Honour (१९९४) तथा जर्मन सरकारबाट Dame Grand Cross of the Order of Merit (१९९६) जस्ता प्रतिष्ठित सम्मान प्रदान गरेको थियो। यी सम्मानहरूले उनको योगदानको अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता पुष्टि गर्छ।
श्रुतीको निधनपछि उनको नाममा सामाजिक, शैक्षिक र सांस्कृतिक गतिविधिहरू सुरु गरिए। केही विद्यालय र छात्रवृत्तिहरूमा उनको नाम दिइएको छ। श्रुतीको जीवनले नेपाली समाजलाई कला, संस्कार र सेवा भावको सन्देश दिएको छ। उनको स्मृति आज पनि नेपाली जनमानसमा गहिरो रूपमा जगेरु छ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको
