खड्गप्रसाद शर्मा ओली
खड्गप्रसाद शर्मा ओली (केपी शर्मा ओली) नेपालका एक वरिष्ठ राजनीतिज्ञ हुन्, जो नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) का अध्यक्ष हुन्। उनी दुई पटक नेपालको प्रधानमन्त्री भइसकेका छन् (२०७२-२०७३ र २०७४-२०७८)। ओली नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा प्रभावशाली नेताका रूपमा चिनिन्छन्, विशेष गरी वामपन्थी आन्दोलन र नेपालको संविधान निर्माणमा उनले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्।
नेपालका प्रमुख राजनीतिज्ञमध्ये एक, खड्गप्रसाद शर्मा ओली, जसलाई केपी ओली भनेर चिनिन्छ, वि.सं. २००८ साल फागुन ११ गते (फेब्रुअरी २२, १९५२) शनिबारका दिन तेह्रथुम जिल्लाको इवा गाउँमा जन्मिएका हुन्। उनका पिता मोहनप्रसाद ओली र माता मधु ओली हुन्। ग्रामीण पहाडी परिवेशमा जन्मिएका ओलीले आफ्नो प्रारम्भिक जीवन संघर्षमय वातावरणमा बिताएका थिए।
उनले आफ्नो विद्यालय जीवन झापाबाट सुरु गरेका थिए। प्रारम्भिक कक्षाहरू गाउँमै अध्ययन गरेपछि, उनले कक्षा ४ सम्मको अध्ययन आफ्नो जन्मथलो तेह्रथुममै पूरा गरे। त्यसपछि, परिवारसहित झापा सरेपछि उनले त्यहाँ आफ्नो औपचारिक शिक्षा निरन्तरता दिए।
ओलीले झापाको आदर्श माध्यमिक विद्यालय बाट अध्ययन पूरा गर्दै वि.सं. २०२८ सालमा प्रवेशिका परीक्षा (एसएलसी) उत्तीर्ण गरेका थिए। अध्ययनमा रुचि राख्ने भए पनि नेपालमा त्यतिबेला राजनीतिक गतिविधिहरू तीव्र भइरहेकाले उनको शिक्षाको यात्रा लामो समयसम्म निरन्तर चल्न सकेन।
नेपालको विभिन्न भूभागमा सक्रिय राजनीतिक यात्रा तय गरेपछि, केपी ओली हाल भक्तपुर जिल्लाको अनन्तलिङ्गेश्वर नगरपालिका–२, बालकोट स्थित आफ्नै निवासमा स्थायी रूपमा बसोबास गर्दै आएका छन्। बालकोट निवास नेपाली राजनीतिमा निकै चर्चित बनेको छ, जहाँ ओलीले आफ्ना प्रमुख राजनीतिक निर्णयहरू लिने गर्दछन्।
उनको प्रारम्भिक जीवन, शिक्षा, र संघर्षले नै उनलाई नेपालको उच्च राजनीतिमा स्थापित हुन मार्ग प्रशस्त गर्यो।
खड्गप्रसाद शर्मा ओलीको राजनीतिक यात्रा झापा आन्दोलनबाट सुरु भएको थियो। सन् १९७१ (२०२८ साल) मा नेपालमा भूमिहीन किसानहरूको अधिकारका लागि सञ्चालित झापा आन्दोलनमा उनले सक्रिय भूमिका खेले। यो आन्दोलन नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनको महत्वपूर्ण अध्याय मानिन्छ, जसमा ओलीले क्रान्तिकारी चेतनाका साथ सहभागिता जनाए।
उनको राजनीतिक सक्रियताका कारण २०२९ सालमा पञ्चायती शासनले उनलाई गिरफ्तार गर्यो। त्यसपछि उनले झन्डै १४ वर्ष जेल जीवन बिताए। जेलभित्र उनले समाजवाद, कम्युनिस्ट विचारधारा, र समसामयिक राजनीति सम्बन्धी अध्ययन गरे। उनले आफ्नो वैचारिक दृढता बढाउँदै कम्युनिस्ट आन्दोलनप्रति अझै प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।
नेपालमा २०४६ सालको जनआन्दोलनपछि बहुदलीय व्यवस्था पुनःस्थापित भयो। त्यसपछि ओली नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) भित्र एक प्रभावशाली नेता रूपमा स्थापित भए। उनले संगठन निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरे र पार्टीको नेतृत्व तहमा अगाडि बढे।
सन् १९९४ (२०५१ साल) को आम चुनावमा उनी प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचित भए। सोही वर्ष उनलाई नेपाल सरकारको गृह मन्त्रीको रूपमा नियुक्त गरियो। गृहमन्त्रीका रूपमा उनले शान्ति सुरक्षा सुदृढ गर्न विभिन्न रणनीतिक निर्णयहरू लिए। संगठित अपराध नियन्त्रण गर्न उनले ठोस नीति अपनाए।
२०५४ सालमा ओली एमालेको केन्द्रीय सचिवालय सदस्य बने। यसबाट उनले पार्टीको उच्च तहमा आफ्नो प्रभाव बढाए। एमालेभित्र उनी दृढ, स्पष्टवक्ता, र राष्ट्रियतावादी छविका नेता मानिन थाले।
केपी ओली २०७२ असोज २४ (अक्टोबर ११, २०१५) मा नेपालको ३८औँ प्रधानमन्त्री बने। उनको पहिलो कार्यकाल नेपालका लागि निकै संवेदनशील समयमा सुरु भएको थियो।
यसै अवधिमा नेपालको संविधान २०७२ लागू भएको थियो। संविधान निर्माण प्रक्रिया लामो समयदेखि अवरुद्ध थियो, जसलाई ओलीको नेतृत्वमा सफलतापूर्वक टुंगो लगाइयो।
तर, संविधान जारी भएको केही समयमै भारतले नेपालमाथि अघोषित नाकाबन्दी लगायो। नेपालमा इन्धन, खाद्यान्न, औषधि, र दैनिक उपभोग्य वस्तुको चरम अभाव भयो। यो संकटको समयमा ओलीले चीनसँग वैकल्पिक व्यापार मार्गहरू खोल्ने कूटनीतिक निर्णय गरे। नेपाल-चीन पारवहन सम्झौता भएसँगै चीनमार्फत समुद्री मार्गको पहुँच सम्भव भयो।
तर, राजनीतिक अस्थिरता र सत्ता संघर्षका कारण २०७३ सालमा ओली प्रधानमन्त्री पदबाट हटे।
सन् २०१७ (२०७४ साल) को आम चुनावमा ओली नेतृत्वको वाम गठबन्धनले ऐतिहासिक विजय हासिल गर्यो। एमाले र माओवादी केन्द्रको एकताले वाम शक्ति सशक्त बनेपछि ओली पुनः प्रधानमन्त्री बने। उनले २०७४ फागुन ३ (फेब्रुअरी १५, २०१८) मा दोस्रो पटक प्रधानमन्त्री पद सम्हाले।
यस कार्यकालमा उनले राजनीतिक स्थायित्व कायम गर्न प्रयास गरे। उनले राष्ट्रिय गौरवका विभिन्न मेगा परियोजनाहरूलाई प्राथमिकता दिए।
मेलम्ची खानेपानी परियोजनालाई सफलतापूर्वक सम्पन्न गरे। उनले पूर्व-पश्चिम रेलमार्गको योजना अघि बढाए, जसले नेपाललाई दक्षिण एशियाली रेल नेटवर्कमा जोड्ने सम्भावना देखायो। जलविद्युत् उत्पादनमा जोड दिँदै ठूला आयोजना अघि बढाए।
तर, उनको कार्यकालमा पार्टीभित्रको आन्तरिक विवाद तीव्र बन्यो। सरकारको निर्णयहरूमा पार्टीका वरिष्ठ नेताहरूबीच असहमति बढ्दै गयो।
२०७७ सालमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) भित्र गम्भीर विवाद उत्पन्न भयो। ओलीको कार्यशैलीप्रति पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड) र माधव नेपाल पक्ष असन्तुष्ट थियो। अन्ततः, पार्टी विभाजन भई ओली पुनः एमाले नेतृत्वमा फर्किए।
२०७८ सालमा ओलीले संसद् विघटनको निर्णय गरे। यो निर्णय संविधानअनुसार नभएको भन्दै सर्वोच्च अदालतले खारेज गर्यो। यससँगै ओली प्रधानमन्त्री पदबाट हटे।
नेपालको संविधान २०७२ ओलीको नेतृत्वकालमा लागू भयो। उनले संघीयता, गणतन्त्र, र समावेशी लोकतन्त्रको कार्यान्वयनका लागि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले।
ओलीको कार्यकालमा नेपाल-चीन सम्बन्ध निकै मजबुत बन्यो। भारत-निर्भरता घटाउँदै चीनसँग पारवहन सम्झौता गरे। यसले नेपाललाई दक्षिण एसियामा व्यापारिक सन्तुलन राख्ने अवसर दियो।
उनको कार्यकालमा मेलम्ची खानेपानी आयोजना सम्पन्न भयो। पूर्व-पश्चिम रेलमार्गको विकास योजना अघि बढाइयो। उनले जलविद्युत् र पूर्वाधार विकासमा उच्च प्राथमिकता दिए।
खड्गप्रसाद शर्मा ओली नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) अर्थात् नेकपा (एमाले) का एक प्रमुख नेता तथा प्रभावशाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनले लामो समयदेखि यस पार्टीमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्दै आएका छन्। ओलीको राजनीतिक यात्रा झापा आन्दोलनबाट सुरु भएको थियो, जसले उनलाई नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनको केन्द्रमा स्थापित गर्यो।
ओलीले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) को संगठनात्मक सुदृढीकरण, राजनीतिक विचारधाराको स्थापन, तथा सरकार सञ्चालनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्। २०४६ सालमा बहुदलीय प्रजातन्त्र पुनःस्थापना भएपछि एमाले नेपाली राजनीतिमा एक सशक्त पार्टीका रूपमा उदायो, जसमा ओलीको योगदान उल्लेखनीय रह्यो। उनी पार्टीभित्र स्थायी कमिटी सदस्य हुँदै, सचिवालय सदस्य तथा विभिन्न महत्वपूर्ण पदमा रही पार्टीको नीति-निर्माणमा संलग्न भए।
२०५१ सालमा एमालेको नेतृत्वमा सरकार बनेपछि ओली पहिलोपटक सांसद निर्वाचित भए र त्यसपछि २०५२ सालमा गृह मन्त्रीका रूपमा जिम्मेवारी सम्हाले। उनले गृह प्रशासन सुदृढीकरण, संगठित अपराध नियन्त्रण तथा राजनीतिक स्थिरता कायम गर्न विभिन्न नीति लागू गरेका थिए।
२०७५ सालमा नेकपा (एमाले) र नेकपा (माओवादी केन्द्र) बीच एकीकरण भई नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) गठन भयो। यस एकीकरणलाई नेपालमा कम्युनिस्ट आन्दोलनको एक महत्वपूर्ण उपलब्धि मानिन्छ। ओली र पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ मिलेर पार्टीको नेतृत्व गर्दै नेपाललाई स्थिरता, विकास, र समाजवादी मार्गमा अघि बढाउने प्रतिवद्धता व्यक्त गरेका थिए। यो एकीकरणपछि ओली नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का अध्यक्ष बने र नेपाल सरकारको नेतृत्व गर्दै २०७४ सालमा दोस्रोपटक प्रधानमन्त्री भए।
२०७७ सालमा नेकपा (नेकपा) भित्र आन्तरिक विवाद उत्पन्न भयो। पार्टीभित्र रणनीति, नीतिगत निर्णयहरू, र शक्ति सन्तुलनका विषयमा ओली र प्रचण्डबीच मतभेद चुलिँदै गयो। अन्ततः सर्वोच्च अदालतको आदेशअनुसार नेकपा (नेकपा) को एकीकरण विघटन भयो, जसले गर्दा ओली पुनः नेकपा (एमाले) को अध्यक्ष बने। विभाजनपछि एमालेभित्र पनि आन्तरिक कलह देखिएको थियो, जसमा माधव कुमार नेपाल नेतृत्वको समूह अलग भई नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी) गठन गर्यो।
ओली नेतृत्वमा रहँदा नेकपा (एमाले) ले विभिन्न राष्ट्रिय स्वाधीनता, आर्थिक समृद्धि, र पूर्वाधार निर्माणका योजनाहरू अघि बढाएको थियो। उनी विशेषगरी निम्न विषयमा केन्द्रित रहे:
खड्गप्रसाद शर्मा ओलीको पछिल्लो जीवन राजनीतिक उतार-चढावले भरिएको छ। उनी अझै पनि नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) का प्रमुख नेता र प्रभावशाली राजनीतिज्ञका रूपमा सक्रिय रहेका छन्। नेपाली राजनीति भित्र उनले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएका छन्, विशेष गरी सत्तामा रहेका बेला र प्रतिपक्षमा रहँदा पनि उनले आफ्नो प्रभावलाई कायमै राखेका छन्।
२०७७ सालमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) विभाजन भई नेकपा (एमाले) पुनःस्थापना भएपछि ओलीले पार्टीलाई पुनः सशक्त बनाउने प्रयास थाले। पार्टीभित्र असन्तुष्ट समूहहरू देखा परेपछि माधव कुमार नेपाल नेतृत्वमा नेकपा (एकीकृत समाजवादी) गठन भयो, जसले एमालेको संगठनलाई कमजोर बनायो। यो विभाजन ओलीका लागि राजनीतिक रूपमा ठूलो झट्का भए पनि उनले हिम्मत हार्नेभन्दा पार्टीलाई पुनः संगठित गर्ने रणनीति अपनाए। २०८० सालमा आयोजित १०औं महाधिवेशनमार्फत उनले पार्टीको नेतृत्वलाई अझ बलियो बनाउने काम गरे। यस महाधिवेशनमा उनले पार्टीको मूल विचारधारा, संगठनात्मक सुदृढीकरण, र भावी रणनीति तय गर्दै एमालेलाई पुनः एक प्रभावशाली पार्टी बनाउने दिशामा अघि बढाए।
२०७९ सालको प्रतिनिधिसभा चुनावमा नेकपा (एमाले) को अपेक्षाकृत प्रदर्शन कमजोर रह्यो। ओलीले आफ्नो नेतृत्वमा एमालेलाई बहुमतमा पुर्याउने लक्ष्य राखेका थिए, तर पार्टी दोस्रो स्थानमा सीमित हुन पुग्यो। यसका बाबजुद उनले प्रतिपक्षी दलको नेताको रूपमा आफ्नो भूमिका मजबुत बनाउँदै सरकारको विरोध गर्ने नीति अपनाए।
प्रतिपक्षी भूमिकामा रहँदा ओलीले सरकारको विभिन्न नीतिगत निर्णयहरू, आर्थिक कमजोरी, र कूटनीतिक मामिलामा भएका असफलताहरूलाई तीव्र रूपमा आलोचना गर्न थाले। उनले विशेष गरी सरकारले आर्थिक सुधारका लागि आवश्यक कदम चाल्न नसकेको, बेरोजगारी नियन्त्रणमा प्रभावकारी योजना ल्याउन नसकेको, र कूटनीतिक सम्बन्धलाई प्रभावकारी रूपमा अघि बढाउन नसकेको आरोप लगाए। एमालेले "राष्ट्रिय स्वाधीनता, आर्थिक सुधार, र स्थिरता" को मुद्दालाई प्राथमिकतामा राख्दै आफ्नो राजनीतिक प्रभाव पुनः मजबुत बनाउने प्रयास गरिरहेको छ।
खड्गप्रसाद शर्मा ओलीको स्वास्थ्य अवस्था विगत केही वर्षदेखि चुनौतीपूर्ण रहेको छ। उनले २०७० साल र २०७६ सालमा दुई पटक मिर्गौला प्रत्यारोपण गराएका छन्, जसले उनको जीवनशैलीमा प्रत्यक्ष प्रभाव पारेको छ। स्वास्थ्य समस्याका कारण उनी केही समय निष्क्रिय भएका थिए, तर पछिल्लो समयमा उनी फेरि राजनीतिक रूपमा सक्रिय भइरहेका छन्। उनी पार्टीका बैठकहरूमा नियमित उपस्थित रहन्छन्, नेताहरू र कार्यकर्ताहरूसँग छलफल गर्छन्, र राजनीतिक भेटघाटलाई निरन्तरता दिइरहेका छन्।
व्यक्तिगत रूपमा, ओली नेपालको राजनीतिक स्थायित्व र विकासका विषयमा चासो राखिरहेका छन्। उनी अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका मामिलामा पनि सक्रिय देखिन्छन्, विशेष गरी नेपालका प्रमुख छिमेकी मुलुकहरू भारत र चीनसँग सम्बन्ध सुधार्नमा ध्यान दिइरहेका छन्।
हाल ओली नेकपा (एमाले) का निर्विवाद नेता हुन्, र पार्टीलाई सशक्त बनाउने अभियानमा लागिपरेका छन्। उनी आगामी निर्वाचनलाई लक्षित गर्दै पार्टीलाई पुनः सत्तामा फर्काउने रणनीति तयार पारिरहेका छन्। २०८४ सालको निर्वाचनमा एमालेलाई बहुमतमा पुर्याउने लक्ष्यसहित उनी जनतामाझ लोकप्रिय मुद्दाहरू उठाउने योजनामा छन्।
ओलीले चीन, भारत, र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिहरूसँगको सम्बन्धलाई अझ सुदृढ बनाउने प्रयास गरिरहेका छन्। उनले नेपाललाई रणनीतिक रूपमा बलियो बनाउने तथा विदेशी हस्तक्षेपबाट जोगाउने नीति अपनाउनुपर्ने कुरामा जोड दिएका छन्। कूटनीतिक रूपमा नेपाललाई अझ स्वाधीन र आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर बनाउने लक्ष्य राख्दै, उनले अन्तर्राष्ट्रिय जगतमा नेपालको स्थिति सुधार्नका लागि विभिन्न कदम चाल्ने प्रयास गरिरहेका छन्।
खड्गप्रसाद शर्मा ओलीले आफ्नो राजनीतिक यात्रामा विभिन्न सम्मान, पदक, र मान्यता प्राप्त गरेका छन्। यद्यपि, उनले विशिष्ट राष्ट्रिय वा अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कारहरू प्राप्त गरेको विस्तृत विवरण सीमित छ। तर, उनको नेतृत्वमा रहेका बेला नेपाल सरकारद्वारा विभिन्न उपलब्धिहरूको लागि केही मान्यता दिइएको छ।
राजनीतिक नेतृत्वमा सम्मान
नेपाल सरकारका पदकहरू
अन्तर्राष्ट्रिय सम्मान
पार्टी भित्रको मान्यता
ओली नेपाली राजनीतिका एक सशक्त, जुझारु, र विवादास्पद नेता हुन्। उनी दृढ अडान, राष्ट्रियताप्रति कटिबद्धता, र रणनीतिक चातुर्यताका लागि चिनिन्छन्। तर, उनको नेतृत्व शैली, सत्ताकेन्द्रित सोच, र आलोचकहरूसँगको असहिष्णुताका कारण उनलाई आलोचनासमेत गरिन्छ। आउँदो निर्वाचनमा ओलीको भूमिका कस्तो रहनेछ भन्ने कुरा उनले वर्तमान सरकार र आफ्नै पार्टीको रणनीति कसरी अगाडि बढाउँछन् भन्नेमा निर्भर गर्नेछ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको
