राजीव विक्रम शाह

राजीव विक्रम शाह नेपाली कांग्रेसका एक वरिष्ठ नेता हुन् जसले नेपालको राजनीतिक, सामाजिक र खेलकुद क्षेत्रमा लामो समयदेखि उल्लेखनीय योगदान पुर्‍याउँदै आएका छन्। उनी सन् १९६८ अप्रिल ८ गते काठमाडौंमा जन्मिएका थिए। नेपाली कांग्रेसको इतिहासमा शाहको भूमिका महत्वपूर्ण छ, विशेष गरी कर्णाली प्रदेश र जाजरकोट जिल्लामा उनी एक प्रभावशाली प्रतिनिधि र अगुवा नेता मानिन्छन्।

प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा

राजीव विक्रम शाहको जन्म काठमाडौंमा भएको थियो, जहाँ उनको बाल्यकाल शिक्षा र समाज सेवाप्रति गहिरो रुचि राखेर बित्यो। प्रारम्भिक शिक्षा काठमाडौंमै पुरा गरेका उनले अध्ययनको क्रममा सैद्धान्तिक ज्ञान मात्र नभएर सामाजिक र राजनीतिक चेतनाको विकासमा पनि विशेष ध्यान दिए। उनी विद्यार्थी जीवनदेखि नै समसामयिक सामाजिक समस्यामा सक्रिय रहे र विद्यार्थी संघहरूमा संलग्न भएर नेतृत्व गुणहरू देखाउन थाले।

उच्च शिक्षा हासिल गर्न विभिन्न प्रतिष्ठित संस्थानहरूमा अध्ययन गर्दा उनले नेपालको सामाजिक संरचना, राजनीतिक परिवेश, र विकासका विषयमा गहिरो समझदारी प्राप्त गरे। यस क्रममा उनले राष्ट्रिय मुद्दाहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्दै सामाजिक न्याय र समानताको पक्षमा आवाज उठाउन थाले। उनको यो जागरूकता र प्रतिबद्धता पछि उनको राजनीतिक जीवनमा निर्णायक साबित भयो, जहाँ उनले आफ्नो शिक्षाबाट प्राप्त मूल्य र ज्ञानलाई व्यवहारमा उतार्दै समाज सुधारका लागि योगदान दिइरहेका छन्।

राजीव विक्रम शाहको प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा उनको भविष्यको नेतृत्व र राजनीतिक सक्रियताका लागि आधार बनेका हुन्, जसले उनलाई नेपाली राजनीतिको एउटा प्रभावशाली व्यक्तित्वको रूपमा स्थापित गर्न मद्दत गर्‍यो।

राजनीतिक जीवनको सुरुवात

राजनीतिक जीवनको सुरुवात गरेपछि राजीव विक्रम शाहले नेपाली कांग्रेस पार्टीमा सक्रिय सदस्यको रूपमा आफ्नो योगदान शुरु गरे। खासगरी, उनी आफ्नो घरजग्गा र कर्मस्थल रहेको जाजरकोट जिल्लामा गहिरो रुपमा राजनीतिक रूपमा संलग्न भए र त्यहाँका स्थानीय जनताको समस्याहरूलाई उठाउँदै पार्टीको क्रियाशील सदस्यका रूपमा परिचित भए।

उनले पार्टीलाई बलियो बनाउन grassroots स्तरबाट काम गरे र आफ्नो क्षेत्रको सामाजिक तथा आर्थिक विकासका लागि प्रतिबद्धता देखाए। २०१३ मा सम्पन्न दोस्रो संविधान सभा निर्वाचनमा उनी जाजरकोट-२ क्षेत्रबाट उम्मेदवार भए र निर्वाचित भएर राष्ट्रिय स्तरमा आफ्नो राजनीतिक उपस्थितिलाई बलियो बनाए। यो निर्वाचन नेपालको लोकतान्त्रिक पुनर्संरचनाको महत्वपूर्ण मोड थियो, जसले देशको संविधान निर्माण प्रक्रियामा नयाँ युगको शुरुवात गर्यो।

राजीवले संविधान सभा सदस्यका रूपमा संविधान निर्माणको महत्वपूर्ण चरणमा भाग लिएर जनताका माग, अधिकार र अपेक्षाहरू संसद्मा प्रभावकारी तरिकाले प्रतिनिधित्व गरे। उनले स्थानीय जनताको आवाज राष्ट्रिय संसद्मा पुर्याउँदै नेपालको समृद्धि र समावेशी लोकतन्त्रका लागि काम गरे। यसरी उनको राजनीतिक जीवनले जाजरकोटलाई मात्र नभई समग्र नेपालको लोकतान्त्रिक प्रक्रियामा सकारात्मक प्रभाव पारेको छ।

सांसद र प्रदेश सभा सदस्यको भूमिका

राजीव विक्रम शाहले २०१४ देखि २०१७ सम्म संविधान सभा सदस्यको रूपमा आफ्नो जिम्मेवारी सम्हाले, जहाँ उनले नेपालको नयाँ संविधान निर्माणमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरे। यो अवधि नेपालको इतिहासमा अत्यन्त महत्वपूर्ण थियो, किनभने यसले दीर्घकालीन राजनीतिक स्थिरता र लोकतान्त्रिक शासनको आधार तयार गर्‍यो। शाहले संविधान सभा भित्र विभिन्न समितिहरूमा काम गर्दै आफ्नो क्षेत्र र देशका जनताको हकहित र विकासका पक्षमा आवाज उठाए।

२०७४ सालमा सम्पन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा उनी जाजरकोट-१ बाट नेपाली कांग्रेसको उम्मेदवार थिए र यसरी राष्ट्रिय राजनीतिमा अझ गहिरो भूमिका ग्रहण गरे। राष्ट्रिय संसद्मा उनले पार्टी र आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रका मुद्दाहरूलाई प्रभावकारी तरिकाले उठाए। उनी पार्टीभित्र विश्वासिलो र सक्रिय नेता रूपमा स्थापित भए, जसले पार्टीको संगठन सुदृढीकरण र लोकतान्त्रिक मूल्यहरूको प्रवर्धनमा योगदान दिए।

२०२२ डिसेम्बर २६ मा कर्णाली प्रदेश सभा सदस्यको रूपमा निर्वाचित हुँदै राजीव विक्रम शाहले आफ्नो राजनीतिक यात्रा अझ सशक्त बनाए। कर्णाली प्रदेश, जुन नेपालको सबैभन्दा विकट, दुर्गम र विकासोन्मुख क्षेत्र हो, यहाँ विकासका चुनौतीहरू धेरै छन्—जस्तै भौगोलिक असुविधा, सीमित पूर्वाधार, शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा अभाव, साथै सामाजिक तथा आर्थिक विकासका सीमित अवसरहरू। यी चुनौतीहरूलाई सामना गर्दै, शाहले कर्णाली प्रदेशमा समावेशी विकास, आधारभूत सेवा विस्तार, स्थानीय उत्पादन र पूर्वाधार सुधारका लागि महत्वपूर्ण पहलहरू गरेका छन्।

प्रदेश सभामा उनको भूमिका प्रदेशको नीति निर्माण, विकास कार्यक्रम अनुगमन र संसदीय संवादलाई सशक्त बनाउन केन्द्रित छ। साथै, उनले स्थानीय जनताको समस्याहरूलाई सुनुवाइ गर्दै उनीहरूको आवाज प्रदेश सरकार र केन्द्र सरकारमा पुर्याउने काममा पनि तत्परता देखाएका छन्। यसरी, राजीव विक्रम शाहले कर्णाली प्रदेशको समृद्धि र समावेशी विकासको लागि निरन्तर काम गरिरहेका छन्, जसले उनलाई आफ्नो क्षेत्र र पार्टी दुवैमा सम्मानित र विश्वासिलो नेता बनाएको छ।

खेलकुद क्षेत्रको योगदान

राजीव विक्रम शाहले खेलकुद क्षेत्रमा पनि उल्लेखनीय योगदान दिएका छन्, जहाँ उनी नेपाल एम्याच्योर एथ्लेटिक एसोसिएसनका अध्यक्षको रूपमा सक्रिय छन्। उनको नेतृत्वमा, यो संस्था खेलकुद विकास र युवा प्रतिभाहरूको उत्थानमा एक महत्वपूर्ण केन्द्र बन्न पुगेको छ।

शाहले खेलकुद व्यवस्थापनलाई व्यवस्थित र पारदर्शी बनाउन पहल गरेका छन् जसले राष्ट्रिय स्तरमा खेलकुदको स्तरलाई उठाउन मद्दत पुर्‍याएको छ। उनले विभिन्न प्रतियोगिताहरूको आयोजना र प्रवर्द्धनमार्फत युवा खेलाडीहरूलाई अवसर प्रदान गरेका छन्, जसले नयाँ प्रतिभाहरूलाई उजागर गर्न सहज बनाएको छ। यसले मात्र होइन, राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरूमा नेपालका खेलाडीहरूको प्रतिनिधित्व सुधार गर्ने कार्यमा पनि उनी अग्रसर रहेका छन्।

उनको सक्रियताले खेलकुदलाई स्वस्थ जीवनशैली र सामाजिक एकताको स्रोतका रूपमा प्रवर्द्धन गरेको छ। खेलकुदले युवाहरूलाई अनुशासित, जिम्मेवार र एकजुट बनाउने माध्यमका रूपमा काम गरेको छ भने राष्ट्रिय गौरव र पहिचानको भावना पनि अभिवृद्धि गरेको छ। शाहले खेलकुद क्षेत्रलाई समृद्ध बनाउन आधुनिक रणनीतिहरू र दीर्घकालीन योजनाहरू बनाउनेमा जोड दिएका छन्, जसले नेपालका खेलकुद संरचनालाई थप मजबुत र प्रभावकारी बनाएको छ।

राजीव विक्रम शाहको खेलकुद क्षेत्रमा गरेको योगदानले केवल खेलाडीहरूको मात्र नभई सम्पूर्ण समाज र देशको हितमा ठूलो सकारात्मक प्रभाव पारेको छ। उनको नेतृत्वले खेलकुदलाई नेपालको विकास र राष्ट्रिय एकताको एक महत्वपूर्ण आधारको रूपमा स्थापित गर्न भूमिका खेलेको छ।

सामाजिक सेवा र कर्णाली प्रदेशको विकास

राजीव विक्रम शाहले कर्णाली प्रदेशका लागि सामाजिक सेवा र विकासमा गहिरो प्रतिबद्धता देखाएका छन्। यो क्षेत्र नेपालको सबैभन्दा विकट र अविकसित भूगोलयुक्त ठाउँ हो, जहाँ धेरै चुनौतीहरू जस्तै सीमित पूर्वाधार, कम पहुँच, स्वास्थ्य सेवा र शिक्षामा कमी देखिन्छ। यस्ता कठिनाइहरूका बावजुद पनि शाहले आफ्नो नेतृत्वमा विभिन्न क्षेत्रमा ठोस कदम चाल्दै कर्णालीको समग्र विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका छन्।

उनले शिक्षा क्षेत्रमा सुधार ल्याउन विशेष ध्यान दिएका छन्। विद्यालयको स्तरोन्नति, छात्रवृत्ति कार्यक्रमको व्यवस्था र शैक्षिक पूर्वाधारको विकासमा उनको पहलले धेरै युवाहरूलाई पढाइमा निरन्तरता दिन सहज बनाएको छ। स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रमा पनि उनले प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रहरूको सुदृढीकरण र स्वास्थ्य कर्मचारीहरूको उपस्थितिमा सुधार गर्न सहयोग पुर्‍याएका छन्, जसले गाउँगाउँमा स्वास्थ्य सेवाको पहुँच बढाएको छ।

पूर्वाधार विकासका लागि शाहले सडक सञ्जाल विस्तार, खानेपानी सुविधा पहुँच विस्तार, विद्युत आपूर्ति र सञ्चार नेटवर्क विकासमा सक्रिय भूमिका निभाएका छन्। यी पूर्वाधारका सुधारहरूले कर्णाली प्रदेशका जनताको जीवनस्तर उकास्न मात्र नभई आर्थिक क्रियाकलापहरूलाई पनि गतिशील बनाएको छ।

शाहले जनताको सिधा संवादलाई प्राथमिकता दिएका छन्। उनी नियमित रुपमा क्षेत्रका बासिन्दासँग भेटघाट गरी उनीहरूको समस्या र आवश्यकता बुझ्ने प्रयासमा रहन्छन्। जनमुखी विकास कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै उनले स्थानीय आवश्यकताअनुसार नीति तथा कार्यक्रम तयार पार्ने काममा पनि सक्रियता देखाएका छन्।

सामाजिक रूपमा, शाहले कमजोर वर्ग र पिछडिएका समुदायहरूको उत्थानका लागि विभिन्न योजना तथा कार्यक्रमहरू संचालन गरेका छन्। उनी महिला सशक्तिकरण, बाल अधिकार र गरिबी निवारणमा पनि विशेष ध्यान दिन्छन्।

राजीव विक्रम शाहको सामाजिक सेवा र कर्णाली प्रदेशको विकासका लागि गरेका पहलहरूले मात्र स्थानिय जनतामा आशा र विश्वास जगाएको छैन, नेपालकै विकट क्षेत्रमा दिगो विकासको उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ। उनकी यी कामहरूले प्रदेशलाई समृद्धि र सामाजिक न्यायतर्फ अग्रसर गराउने बाटो प्रशस्त गरेका छन्।

राजनीतिक दर्शन र पार्टीमा भूमिका

राजीव विक्रम शाह नेपाली कांग्रेसका कडा समर्थक र समर्पित नेता हुन्। उनको राजनीतिक दर्शन प्रजातन्त्रको सुदृढीकरण, संघीय संरचनाको प्रवर्द्धन र सामाजिक समानताको स्थापनामा केन्द्रित छ। उनी विश्वास गर्छन् कि लोकतन्त्र केवल सत्ता जित्ने प्रक्रिया मात्र होइन, जनताको आवाजलाई सम्मान गर्ने र सबै वर्गलाई न्याय दिलाउने एक माध्यम हो। त्यसैले उनी पार्टीभित्र प्रजातान्त्रिक मूल्यहरूको संरक्षणमा सक्रिय भूमिका निभाउँछन्।

उनले संघीयताको महत्त्वलाई बुझ्दै नेपालमा यसलाई सफल बनाउन व्यापक अभियान चलाएका छन्। सामाजिक समानता र समावेशीतालाई उनी पार्टीको नीति र विकास योजनामा आत्मसात गराउन तत्पर छन्। यसै कारणले उनले दलका नीति तथा कार्यक्रमहरूलाई जनसाधारणसम्म प्रभावकारी रूपमा पुर्याउन महत्वपूर्ण पहल गरेका छन्, जसले पार्टी र जनताबीचको दूरी कम गरेको छ।

राजीवले नेपाली कांग्रेसको आन्तरिक एकता र अनुशासन कायम राख्न पनि विशेष ध्यान दिएका छन्। पार्टीको नेतृत्वसँग मिलेर रणनीतिहरू निर्माण गर्ने र कार्यान्वयनमा सल्लाहकारको भूमिकामा रहेर पार्टीलाई बलियो बनाउने काममा उनी अग्रसर छन्। पार्टीका भित्री विवाद र चुनौतीहरू समाधान गर्न मध्यस्थता गर्ने, संवाद र सहकार्यको वातावरण सिर्जना गर्नेमा उनको योगदान उल्लेखनीय छ।

नयाँ पुस्ताका नेताहरूलाई मार्गदर्शन दिनु उनको प्राथमिकता हो। युवा नेताहरूलाई राजनीतिक चेतना, संगठनात्मक कामकाज, र जनसेवामा पारंगत बनाउने दिशामा उनले समय र स्रोत लगानी गरेका छन्। यसले पार्टीको दीर्घकालीन स्थायित्व र सशक्तिकरणमा ठूलो भूमिका खेलेको छ।

यस प्रकार, राजीव विक्रम शाह नेपाली कांग्रेसको एउटा कदरयोग्य स्तम्भ हुन् जसले पार्टीलाई मात्र नभई समग्र नेपाली लोकतन्त्रलाई पनि सुदृढ बनाउने दिशामा सक्रियता र प्रतिबद्धता देखाउँदै आएका छन्। उनी आफ्नो राजनीतिक दर्शन र अनुभवले पार्टीलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउन निरन्तर लागिपरेका छन्।

व्यक्तिगत जीवन

राजीव विक्रम शाहको व्यक्तिगत जीवन निकै सादगीपूर्ण र पारिवारिक मूल्यहरूमा आधारित छ। उनी आफ्नो परिवारसँग नजिकको सम्बन्ध राख्छन् र पारिवारिक संस्कारलाई उच्च प्राथमिकता दिन्छन्। जीवनशैलीमा सरलता र विनम्रता उनको पहिचान बनेको छ, जसले उनलाई सामान्य जनजीवनसँग जोड्ने पुलको काम गरेको छ।

समाजसेवामा गहिरो विश्वास राख्ने राजीवले आफ्नो कर्मभूमि कर्णाली प्रदेशका जनतासँग आत्मीयता र घनिष्ठता कायम राखेका छन्। उनी हरेक कार्यक्रम र सामाजिक कार्यक्रममा सक्रिय सहभागी रहँदै जनताको समस्यामा प्रत्यक्ष संलग्न रहन प्रयास गर्छन्। यसले गर्दा जनताले उनलाई केवल राजनीतिक नेता नभई आफ्नो निकटतम सहयोगी र मित्रको रूपमा पनि हेरिरहेका छन्।

उनको समय व्यवस्थापनमा सामाजिक कामको ठूलो हिस्सा छ। विभिन्न सामाजिक उद्धार परियोजना, स्वास्थ्य शिविर, शिक्षासम्बन्धी पहल, र पूर्वाधार विकासमा उनी आफ्ना स्रोत र उर्जा लगानी गर्न नछुट्ने स्वभावका छन्। जनतासँग निरन्तर संवाद गर्दै उनी उनीहरूको जीवनस्तर सुधार्न प्रतिबद्ध छन्।

राजीवको यो पारिवारिक र सामाजिक जीवनशैलीले उनलाई जनप्रिय र सम्मानित नेताको रूपमा स्थापित गराएको छ। व्यक्तिगत जीवनमा रहेको सरलता र समर्पणले उनको राजनीतिक यात्रालाई अझ बलियो बनाएको छ र उनले आफूलाई जनताको सेवामा समर्पित एक सच्चा नेता साबित गरेका छन्।

निष्कर्ष

राजीव विक्रम शाह नेपाली कांग्रेसका एक कुशल, लगनशील र समर्पित नेता हुन्। उनी राजनीतिक, सामाजिक र खेलकुद क्षेत्रमा गरेका योगदानहरूले उनलाई कर्णाली प्रदेशमा मात्र नभई सम्पूर्ण नेपालमा सम्माननीय नेता बनाएको छ।

उनको नेतृत्वमा कर्णाली प्रदेशले विकासको नयाँ युगतिर यात्रा सुरु गरेको छ। शाहले प्रदेशको विकट भूगोल र विकासात्मक चुनौतीहरूलाई सामना गर्दै जनताको विश्वास जित्न सफल भएका छन्। भविष्यमा पनि उनी नेपालका लागि सकारात्मक परिवर्तन र समृद्धिको मार्गदर्शन गर्ने नेताका रूपमा चिनिनेछन्।

वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको

सामग्रीको तालिका