मोहन शम्शेर जंग बहादुर राणा

फिल्ड मार्शल श्री ३ महाराजा मोहन शमशेर जंग बहादुर राणा (२३ डिसेम्बर १८८५ – ६ जनवरी १९६७) नेपालका प्रधानमन्त्री र विदेश मन्त्रीका रूपमा ३० अप्रिल १९४८ देखि १२ नोभेम्बर १९५१ सम्म सेवा गरे। उनी राणा वंशका अन्तिम प्रधानमन्त्री थिए, जसले राजा र राजतन्त्रलाई केवल औपचारिक भूमिकामा सीमित गर्दै एक शताब्दीभन्दा लामो राणा निरंकुशताको अन्त्य गर्‍यो। चन्द्र शमशेर र बडा महारानी चन्द्रलोका भक्त लक्ष्मी देवीका छोरा मोहन शमशेरले त्यस्तो समयमा पदभार सम्हाले, जब राजा त्रिभुवनले राजाको अधिकार पुनर्स्थापना गर्न र प्रजातान्त्रिक सुधारहरू ल्याउन प्रयास गरिरहेका थिए। मोहन शमशेरले यी परिवर्तनहरूको कडा विरोध गरे।

१९५० मा, मोहन शमशेरको राजकीय महत्वाकांक्षाको प्रतिरोधले राजा त्रिभुवन र उनका छोरा महेन्द्रलाई भारतीय सरकारको सहयोगमा भारततर्फ पलायन गर्न बाध्य गरायो। यसको जवाफमा, मोहन शमशेरले महेन्द्रका तीन वर्षीय छोरा ज्ञानेन्द्रलाई नेपालका राजा घोषणा गरे। तर, १९५१ को क्रान्तिका क्रममा यो कदम उल्टियो। दिल्ली सन्धिमा हस्ताक्षरपछि त्रिभुवन नेपाल फर्किए, जसले उनको सिंहासन पुनर्स्थापना गर्‍यो र राजतन्त्रको अधिकार पुनर्स्थापित गर्‍यो। यो सन्धि मोहन शमशेर, राजा त्रिभुवन, र नेपाली कांग्रेसबीच भएको थियो।

१९५१ को अन्त्यसम्ममा, राजतन्त्र र यसको प्रजातान्त्रिक सहयोगीहरू विजयी भए, जसले राणा वंशको प्रभुत्वलाई प्रभावकारी रूपमा समाप्त गर्‍यो। राजा र कांग्रेसको निरन्तर विरोध, र राणा समर्थकहरूले सत्तामा पुनः दावा गर्ने प्रदर्शनपछि मोहन शमशेरले राजीनामा दिन बाध्य भए। यस घटनाले जंग बहादुर राणाको कालमा राजा सुरेन्द्र विक्रम शाहद्वारा राणा परिवारलाई प्रदान गरिएका वंशानुगत विशेषाधिकार र पदहरू पनि हटायो। यसले नेपालको इतिहासमा राणा शासनको पतनको संकेत गर्‍यो।

मोहन शम्शेर जंग बहादुर राणा नेपालका प्रमुख राणा शासक थिए, जो राणा शासनको इतिहासमा महत्त्वपूर्ण व्यक्तित्वको रूपमा चिनिन्छन्। उनी चन्द्र शम्शेर जंग बहादुर राणाका भाइ र जंग बहादुर राणाका पौत्र थिए। उनले नेपालको राजनीतिक र प्रशासनिक संरचनामा महत्वपूर्ण भूमिका निभाएका थिए र राणा शासनकालको एक प्रमुख शासकको रूपमा चिनिन्छ।

प्रारम्भिक जीवन

मोहन शम्शेर जंग बहादुर राणा १८८५ मा जन्मेका थिए। उनी राणा परिवारका एक प्रभावशाली सदस्य थिए र उनका पिताजी सरदार हरिहर शम्शेर जंग बहादुर राणा थिए। मोहन शम्शेरले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा राणा परिवारको ऐतिहासिक र प्रशासनिक वातावरणमा प्राप्त गरे। उनलाई साना उमेरदेखि नै प्रशासन र शासकीय कार्यको प्रशिक्षण दिइएको थियो।

शासनकाल

मोहन शम्शेर जंग बहादुर राणा नेपालका प्रधानमन्त्रीका रूपमा १९४५ देखि १९५१ सम्म शासक थिए। उनका शासनकालको अवधि महत्वपूर्ण थियो किनकि यस समयमा नेपालमा राजनीतिक परिवर्तनको लागि आन्दोलनहरू थिए।

१. प्रशासन र सैन्य सुधार

उनले आफ्नो शासनकालमा नेपालको प्रशासनिक संरचनालाई सुधार गर्ने प्रयास गरे। सैन्य र प्रशासनिक व्यवस्थामा सुधार गरेर राणा शासनलाई अझ सुदृढ बनाउनका लागि उनले धेरै कदमहरू चाले।

२. शिक्षा र संस्कृतिमा योगदान

मोहन शम्शेरले शिक्षा क्षेत्रमा केही सुधारका लागि काम गरेका थिए। उनी शिक्षा र संस्कृतिको प्रचार र प्रसारमा विश्वास गर्थे। यद्यपि, नेपालमा शिक्षा क्षेत्रमा धेरै परिवर्तन आउन सकेनन्, र नेपालको शिक्षा प्रणाली अझै सीमित र रूढिवादी थियो।

३. राजनीतिक अवस्था

उनको शासनकालको समयमा, नेपालमा राजनीतिक असन्तोष र लोकतन्त्रको माग गर्दै जनआन्दोलन तीव्र हुँदै गएको थियो। राणा शासनको निरंकुशतासँग संघर्ष गर्नका लागि नेपाली जनताले नेपाली कांग्रेसको नेतृत्वमा आन्दोलनहरू गरिरहेका थिए।

निधन

१४ डिसेम्बर १९५१ मा, मोहन शमशेर स्वैच्छिक निर्वासनमा भारत गएका थिए। उनको निधन १९६७ मा बंगलोरमा ८१ वर्षको उमेरमा भयो। उनको निधन पछि राणा परिवारको सत्ता कमजोर भयो र नेपालमा लोकतन्त्रको स्थापना हुने मार्ग प्रशस्त भयो।

निष्कर्ष

मोहन शम्शेर जंग बहादुर राणा नेपालको इतिहासका एक महत्वपूर्ण राणा शासक थिए। उनले प्रशासनिक र सैन्य सुधारमा योगदान गरे, तर उनका शासनकालमा राजनीतिक असन्तोष र लोकतान्त्रिक मागहरू प्रमुख विषय थिए। उनका कदमहरूले राणा शासनको कमजोरीलाई स्पष्ट पारे र नेपालको लोकतान्त्रिक युगको प्रारम्भमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले।

वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको

सामग्रीको तालिका