वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको
शेर बहादुर देउबा
शेर बहादुर देउबा
शेर बहादुर देउबा नेपाली राजनीतिज्ञ र नेपाली कांग्रेस पार्टीका एक प्रमुख नेता हुन्। उहाँ नेपालका चार पटक प्रधानमन्त्री रहनुभएको छ र नेपालको राजनीतिक इतिहासमा एक महत्वपूर्ण स्थान राख्नुहुन्छ। शेर बहादुर देउबा १९९५, २००१, २०१७, र २०२१ मा प्रधानमन्त्री भएका छन्।
उहाँको राजनीतिक यात्रा लोकतान्त्रिक प्रक्रिया, समावेशीता, र सामाजिक न्यायको पक्षमा आधारित रहेको छ। शेर बहादुर देउबा नेपालको राजनीतिक स्थिरता, विकास र संविधानको कार्यान्वयनमा महत्वपूर्ण भूमिका निभाउनुभएको छ। उहाँको कार्यकालमा नेपालको संविधान, संघीय लोकतान्त्रिक गणराज्यको स्थापनासँग सम्बन्धित महत्वपूर्ण निर्णयहरू भए।
नेपाली कांग्रेसको नेतृत्वमा शेर बहादुर देउबा पार्टीको संगठन र सिद्धान्तहरूमा विश्वास राख्दै, विभिन्न सामाजिक र राजनीतिक मुद्दामा सक्रिय रहनुभएको छ। उहाँ महिला सशक्तीकरण, सामाजिक सुरक्षा, र आर्थिक विकासका लागि पनि प्रतिबद्ध रहनुभएको छ। नेपाली राजनीतिज्ञ र नेपाली कांग्रेस पार्टीका एक प्रमुख नेता हुन्। उहाँ नेपालका चार पटक प्रधानमन्त्री रहनुभएको छ र नेपालको राजनीतिक इतिहासमा एक महत्वपूर्ण स्थान राख्नुहुन्छ। शेर बहादुर देउबा १९९५, २००१, २०१७, र २०२१ मा प्रधानमन्त्री भएका छन्।
उहाँको राजनीतिक यात्रा लोकतान्त्रिक प्रक्रिया, समावेशीता, र सामाजिक न्यायको पक्षमा आधारित रहेको छ। शेर बहादुर देउबा नेपालको राजनीतिक स्थिरता, विकास र संविधानको कार्यान्वयनमा महत्वपूर्ण भूमिका निभाउनुभएको छ। उहाँको कार्यकालमा नेपालको संविधान, संघीय लोकतान्त्रिक गणराज्यको स्थापनासँग सम्बन्धित महत्वपूर्ण निर्णयहरू भए।
नेपाली कांग्रेसको नेतृत्वमा शेर बहादुर देउबा पार्टीको संगठन र सिद्धान्तहरूमा विश्वास राख्दै, विभिन्न सामाजिक र राजनीतिक मुद्दामा सक्रिय रहनुभएको छ। उहाँ महिला सशक्तीकरण, सामाजिक सुरक्षा, र आर्थिक विकासका लागि पनि प्रतिबद्ध रहनुभएको छ।
व्यक्तिगत जीवन
शेरबहादुर देउबा नेपालको राजनीति इतिहासका महत्वपूर्ण व्यक्तित्वमध्ये एक हुनुहुन्छ। नेपाली कांग्रेसका वरिष्ठ नेता एवं पाँच पटक प्रधानमन्त्री भइसकेका देउबा लामो समयदेखि लोकतान्त्रिक आन्दोलन, मानव अधिकारको प्रवर्द्धन, र नेपालको विकासका विभिन्न क्षेत्रमा सक्रिय हुनुहुन्छ। उहाँको व्यक्तिगत जीवन सरल भए तापनि नेपालको राजनीतिक इतिहाससँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ।
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
जन्म: सेप्टेम्बर १३, १९४६ (२००३ भदौ २८, विक्रम संवत)
जन्मस्थान: आशिग्राम गाउँ, गन्यापधुरा गाउँपालिका, डडेलधुरा, सुदूरपश्चिम नेपाल
शेरबहादुर देउबाको जन्म सुदूरपश्चिम नेपालको डडेलधुरामा भएको हो। उहाँको बाल्यकाल दुर्गम पहाडी गाउँमा बित्यो, जहाँ शिक्षाका अवसरहरू सीमित थिए।
- प्रारम्भिक शिक्षा: देउबाले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा डडेलधुराकै स्थानीय विद्यालयमा पूरा गर्नुभयो।
- उच्च शिक्षा: उहाँ त्रिभुवन विश्वविद्यालय, नेपालबाट उच्च शिक्षा हासिल गर्न काठमाडौं आउनुभयो।
- विदेशी अध्ययन: राजनीतिमा रुचि राख्ने देउबाले पोस्ट-ग्रेजुएट अध्ययनका लागि भारतको दिल्ली स्कूल अफ इकोनोमिक्स (Delhi School of Economics) मा अध्ययन गर्नुभयो।
उहाँको शिक्षाले उहाँलाई समाजशास्त्र, अर्थशास्त्र, र राजनीतिक परिप्रेक्ष्यको गहिरो समझ प्रदान गर्यो, जसले उहाँलाई नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा अगाडि बढ्न मद्दत गर्यो।
वैवाहिक जीवन
शेरबहादुर देउबाको विवाह आरजु राणा देउवासँग भएको छ। आरजु राणा देउवा पनि एक सफल राजनीतिज्ञ हुनुहुन्छ र २०२४ मा नेपालको परराष्ट्र मन्त्री पदमा नियुक्त हुनुभएको छ।
- उहाँहरू जयवीर सिंह देउवा नामका एक मात्र छोराका अभिभावक हुनुहुन्छ।
- आरजु राणा देउवा महिला सशक्तीकरण, स्वास्थ्य, र मानव अधिकारको क्षेत्रमा क्रियाशील हुनुहुन्छ।
- पारिवारिक रूपमा, देउबा परिवार नेपाली राजनीतिमा अत्यन्तै प्रभावशाली छ, विशेष गरी नेपाली कांग्रेसभित्र।
रुचि र व्यक्तिगत विशेषता
शेरबहादुर देउबा नेपालको राजनीतिमा एक सौम्य र सरल नेताको छवि बनाउनु भएको छ।
- सरल जीवनशैली: देउबा आफ्नो राजनीतिक यात्रा जति उतारचढावपूर्ण भए पनि निजी जीवनमा सरल जीवनशैली अपनाउनुहुन्छ।
- पुस्तकप्रेमी: उहाँलाई इतिहास, राजनीति, र समाजशास्त्रका पुस्तकहरू पढ्न मनपर्छ।
- धार्मिक सहिष्णुता: उहाँ बहुसांस्कृतिक समाजलाई सम्मान गर्ने, सबै धर्म र जातजातिलाई समानरूपमा हेर्ने प्रवृत्तिका हुनुहुन्छ।
- लोकतान्त्रिक आदर्श: नेपाली कांग्रेसको मूल दर्शनलाई आत्मसात् गर्दै उहाँले लोकतन्त्रलाई सुदृढ पार्न धेरै योगदान दिनुभएको छ।
- समाजसेवा: राजनीतिबाहेक समाजसेवामा पनि उहाँको चासो रहँदै आएको छ।
सामाजिक र मानवीय योगदान
शेरबहादुर देउबाले लामो समयदेखि नेपालको दुर्गम क्षेत्र विशेष गरी सुदूरपश्चिम नेपालको विकासका लागि योगदान दिँदै आउनुभएको छ।
(क) शिक्षा र पूर्वाधार विकास
- आफ्नो जन्मथलो डडेलधुरामा शिक्षाका अवसरहरू सिमित भएको देखेर, उहाँले धेरै विद्यालय, कलेज, र शैक्षिक संस्थाहरूको स्थापनामा सहयोग गर्नुभएको छ।
- दुर्गम क्षेत्रका विद्यार्थीहरूलाई छात्रवृत्तिहरू उपलब्ध गराउने योजनाहरूमा उहाँको विशेष चासो रहेको छ।
(ख) महिला सशक्तीकरण
- श्रीमती आरजु राणा देउवासँग मिलेर महिला अधिकार र सशक्तीकरणका कार्यक्रमहरूमा सक्रिय भूमिका खेल्नुभएको छ।
- विशेष गरी महिला शिक्षामा पहुँच वृद्धि, समानताका नीतिहरू निर्माण, र राजनीतिक क्षेत्रमा महिलाको सहभागिता बढाउने अभियानमा उहाँ संलग्न हुनुहुन्छ।
(ग) लोकतान्त्रिक आन्दोलन र मानव अधिकार
- पञ्चायती व्यवस्था विरुद्धको आन्दोलन मा संलग्न हुँदै उहाँले नेपालमा लोकतन्त्र स्थापनाका लागि ठूलो संघर्ष गर्नुभयो।
- मानव अधिकार, प्रेस स्वतन्त्रता, र नागरिक स्वतन्त्रताको पैरवी गर्दै आउनुभएको छ।
- उहाँको शासनकालमा नेपालमा शान्ति प्रक्रिया टुंग्याउने प्रयास गरिएको थियो।
भविष्यका योजना र योगदानको निरन्तरता
शेरबहादुर देउबाले नेपालमा संविधानको रक्षा, शान्ति प्रक्रियाको स्थायित्व, र लोकतान्त्रिक संस्थाहरूको सुदृढीकरण आफ्नो प्राथमिकता बनाउँदै आउनुभएको छ।
- नेपाली कांग्रेसको भविष्यलाई सुनिश्चित गर्दै नयाँ पुस्ताका नेताहरूलाई अगाडि बढाउने अभियानमा उहाँ संलग्न हुनुहुन्छ।
- नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा अझ सशक्त बनाउने विदेश नीति सुधार, कूटनीतिक सम्बन्ध सुदृढीकरण, र लगानी मैत्री वातावरण निर्माण गर्न उहाँले जोड दिँदै आउनुभएको छ।
- विशेष गरी, सुदूरपश्चिम क्षेत्रको विकास का लागि उहाँले अझ बढी लगानी, पूर्वाधार निर्माण, र रोजगारी सिर्जना गर्ने योजनाहरू अघि बढाइरहनुभएको छ।
राजनीतिक यात्रा
शेरबहादुर देउबा नेपालको राजनीतिमा पाँच पटक प्रधानमन्त्री भइसकेका अनुभवी राजनीतिज्ञ हुन्। लामो संघर्ष, लोकतान्त्रिक आन्दोलन, र नेपालको राजनीतिक स्थायित्वमा पुर्याएको योगदानका कारण उहाँ नेपाली कांग्रेसका वरिष्ठ नेताका रूपमा स्थापित हुनुहुन्छ। यहाँ उहाँको विस्तृत राजनीतिक यात्रा प्रस्तुत गरिएको छ।
राजनीतिक यात्रा प्रारम्भ (Early Political Career)
शेरबहादुर देउबाले आफ्नो राजनीतिक यात्रा विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु गर्नुभएको हो। उहाँले पञ्चायती व्यवस्थाको विरोध गर्दै लोकतन्त्रको पक्षमा संघर्ष गर्नुभयो।
- १९६५ (२०२२ BS): त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा अध्ययन गर्दागर्दै नेपाल विद्यार्थी संघ (नेविसंघ) मा संलग्न हुनुभयो।
- १९६८ (२०२५ BS): विपी कोईरालाको नेतृत्वमा नेपाली कांग्रेससँग आवद्ध भई पञ्चायती व्यवस्थाको विरोध गर्नुभयो।
- १९६८–१९८०: बहुदलीय लोकतन्त्र पुनर्स्थापनाका लागि संघर्ष गर्दै पटक-पटक जेल परे।
- १९८०: पञ्चायती व्यवस्थाको सुधारका लागि आयोजित जनमत संग्रहमा बहुदलीय व्यवस्थाको पक्षमा सक्रिय प्रचार गर्नुभयो।
बहुदलीय व्यवस्थापछि राजनीतिक भूमिकाहरू (After the Restoration of Democracy in 1990)
- १९९० (२०४६ BS): जनआन्दोलन-१ मा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै नेपालमा बहुदलीय लोकतन्त्र पुनर्स्थापित गराउन सफल भए।
- १९९१: पहिलो बहुदलीय संसदीय चुनावमा नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवारका रूपमा डडेलधुरा क्षेत्रबाट सांसद निर्वाचित भए।
- १९९१-१९९४: गिरिजाप्रसाद कोईरालाको सरकारमा गृह मन्त्री बनेर सेवा गरे।
पहिलो पटक प्रधानमन्त्री (1995-1997)
गिरिजाप्रसाद कोईरालाको सरकार संसदमा बहुमत गुमाएपछि शेरबहादुर देउबा पहिलो पटक प्रधानमन्त्री बन्नुभयो।
मुख्य उपलब्धिहरू:
✅ माओवादी द्वन्द्व समाधानका लागि शान्ति वार्ता सुरु
- देउबाको कार्यकालमा माओवादी विद्रोह बढ्दै गएपछि सरकार वार्ताका लागि पहल गर्न बाध्य भयो।
- द्वन्द्व समाधानका लागि सरकारी टोली गठन गरी पहिलो पटक वार्ता प्रयास थालियो।
✅ भारतसँग महाकाली सन्धि (१९९६) मा हस्ताक्षर
- नेपालको जलस्रोत उपयोग गर्न भारतसँग महाकाली सन्धि गरियो।
- यो सन्धिमा भारतले नेपालको जलस्रोत विकासमा सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको थियो।
✅ भूकम्प प्रभावित क्षेत्रमा पुनर्निर्माणका पहल
- १९९६ मा आएको भूकम्पपछि पुनर्निर्माण कार्यहरू अघि बढाइयो।
तर, माओवादी द्वन्द्व चर्किँदै गएपछि सरकार असफल भएको आरोप लाग्दै गयो र १९९७ मा संसद् विघटन गर्नुपर्यो।
दोस्रो कार्यकाल (2001-2002): द्वन्द्व र आपत्काल
- २००१: राजा वीरेन्द्रको हत्या भएपछि देशको राजनीतिक अवस्था अत्यन्त अस्थिर बन्यो।
- राजनीतिक अस्थिरताका बीच शेरबहादुर देउबा पुनः प्रधानमन्त्री बने।
मुख्य उपलब्धिहरू:
✅ माओवादी विद्रोह रोक्न आपत्काल घोषणा (2001)
- माओवादी विद्रोह नियन्त्रण गर्न २००१ मा पहिलो पटक आपत्काल घोषणा गरियो।
- सुरक्षाकर्मीलाई थप अधिकार दिइयो, तर द्वन्द्व झन् चर्कियो।
✅ शान्ति वार्ताका प्रयास असफल भए पछि सैनिक परिचालन
- सरकार माओवादीसँग शान्ति वार्ता गर्न इच्छुक थियो, तर वार्ता सफल हुन सकेन।
- माओवादी आक्रमण बढ्दै गएपछि नेपाली सेनालाई माओवादीविरुद्ध परिचालन गरियो।
✅ भारतीय प्रधानमन्त्री अटल बिहारी वाजपेयीसँग सुरक्षा र व्यापार सम्झौता
- नेपाल-भारत सुरक्षा सहकार्यलाई मजबुत बनाइयो।
- नेपाल र भारतबीच व्यापार सम्बन्ध सुधार्ने सम्झौताहरू भए।
तर, २००२ मा राजा ज्ञानेन्द्रले देउबाको सरकारलाई "असफल शासन" को आरोप लगाउँदै पदच्युत गरे।
तेस्रो कार्यकाल (2004-2005): राजा ज्ञानेन्द्रको प्रतिगमनको विरोध
- २००४ मा नेपाली कांग्रेसभित्रको मतभेदपछि उनले नेपाली कांग्रेस (प्रजातान्त्रिक) नामक नयाँ पार्टी गठन गरे।
- राजा ज्ञानेन्द्रद्वारा पुनः प्रधानमन्त्री नियुक्त भए।
मुख्य घटनाक्रम:
✅ २००५ मा राजा ज्ञानेन्द्रले सत्ता हातमा लिएर देउबालाई नजरबन्दमा राखे।
✅ २००६ मा जनआन्दोलन-२ पछि उहाँ रिहा भई नेपाली कांग्रेसमा पुनः फर्किनुभयो।
चौथो कार्यकाल (2017-2018): नयाँ संविधानपछि पहिलो सरकार
- २०१६ मा नेपाली कांग्रेसको सभापति निर्वाचित भए।
- २०१७ मा प्रधानमन्त्री चयन भए।
मुख्य उपलब्धिहरू:
✅ स्थानीय तहको निर्वाचन (२० वर्षपछि पहिलो पटक)
- २० वर्षपछि पहिलो पटक स्थानीय तहको निर्वाचन गराउन सफल भए।
✅ संघीयताको कार्यान्वयन
- नेपाललाई संघीय संरचनामा लैजाने काम अगाडि बढाइयो।
✅ चीनसँग व्यापार सम्झौता
- नेपाल-चीन व्यापार सहकार्य बढाउन नयाँ सम्झौताहरू भए।
पाँचौं कार्यकाल (2021-2022): कोभिड-१९ र राजनीतिक अस्थिरता
- २०२१ मा केपी शर्मा ओलीले संसद विघटन गरेपछि सर्वोच्च अदालतले शेरबहादुर देउवालाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्न आदेश दियो।
मुख्य उपलब्धिहरू:
✅ कोभिड-१९ खोप अभियान
- नेपालमा कोभिड-१९ खोपको आपूर्ति र वितरणलाई प्राथमिकता दिइयो।
- विभिन्न मुलुकहरूबाट कोभिड खोप ल्याउन पहल गरियो।
✅ MCC सम्झौतामाथि बहस
- अमेरिकी परियोजना MCC (Millennium Challenge Corporation) सम्झौताबारे ठूलो बहस भयो।
- देउबाको नेतृत्वमा यो सम्झौता संसदबाट पारित भयो।
✅ मधेस मुद्दाहरू सम्बोधन
- मधेस केन्द्रित दलहरूलाई सहकार्यमा ल्याउने प्रयास गरियो।
- संघीयताको कार्यान्वयनमा ध्यान दिइयो।
राजनीतिक पार्टी
शेरबहादुर देउबा नेपाली कांग्रेस (Nepali Congress - NC) का वरिष्ठ नेता हुन्। यो पार्टी नेपालको सबैभन्दा पुरानो लोकतान्त्रिक दल हो, जसले मुलुकमा प्रजातन्त्र स्थापनाका लागि लामो संघर्ष गरेको छ। देउबा लामो समयदेखि नेपाली कांग्रेसको नेतृत्व तहमा रहँदै आएका छन् र पाँच पटकसम्म नेपालको प्रधानमन्त्री बन्न सफल भएका छन्।
नेपाली कांग्रेसभित्रको भूमिका
नेपाली कांग्रेसमा प्रारम्भिक प्रवेश (1960s - 1970s)
शेरबहादुर देउबाले आफ्नो राजनीतिक यात्रा विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु गरेका थिए।
विद्यार्थी राजनीति:
- त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा अध्ययनका क्रममा नेपाल विद्यार्थी संघ (नेविसंघ) मा सक्रिय भए।
- तत्कालीन पञ्चायती व्यवस्थाको विरोध गर्दै नेपाली कांग्रेसमा प्रवेश गरे।
पञ्चायती व्यवस्थाविरुद्ध संघर्ष:
- 1968 (2025 BS) मा नेपाली कांग्रेसका संस्थापक नेता विपी कोईराला सँग निकट रहँदै पञ्चायती व्यवस्थाविरुद्ध संघर्ष गरे।
- बहुदलीय प्रजातन्त्रको माग गर्दै विरोध प्रदर्शनहरूमा सक्रिय भए।
जेल जीवन:
- 1968-1980 को अवधिमा पटक-पटक गिरफ्तार भइ जेल जीवन बिताए।
- नेपाली कांग्रेसका अन्य नेताहरूसँग मिलेर गुप्त राजनीतिक गतिविधिहरू संचालन गरे।
प्रमुख पार्टी नेता (1990s - वर्तमान)
नेपालमा 1990 (2046 BS) मा प्रजातन्त्र पुनःस्थापना भएपछि, शेरबहादुर देउबा नेपाली कांग्रेसका महत्त्वपूर्ण नेताहरू मध्ये एक बने।
१९९० (२०४६ BS) को जनआन्दोलन:
- बहुदलीय व्यवस्थाको पुनर्स्थापनाका लागि भएको जनआन्दोलन-१ (People’s Movement I) मा सक्रिय भूमिका खेले।
- आन्दोलन सफल भएपछि नेपालमा संविधान १९९० (२०४७ BS) जारी भयो, जसले बहुदलीय प्रजातन्त्र पुनर्स्थापित गर्यो।
१९९१ को संसदीय चुनाव:
- पहिलो बहुदलीय संसदीय चुनावमा डडेलधुरा निर्वाचन क्षेत्रबाट सांसद चुनिए।
- गिरिजा प्रसाद कोईरालाको नेतृत्वमा बनेको सरकारमा गृह मन्त्री बने।
१९९५ मा पहिलो पटक प्रधानमन्त्री:
- 1995 (2052 BS) मा गिरिजाप्रसाद कोईरालाको सरकार पतन भएपछि शेरबहादुर देउबा प्रधानमन्त्री बने।
- महाकाली सन्धि (1996) भारतसँग सम्पन्न गरे।
- माओवादी विद्रोहको समाधानका लागि शान्ति वार्ता सुरु गरे।
२००४ मा पार्टी विभाजन र एकीकरण:
- २००२-२००५ को राजा ज्ञानेन्द्रको प्रतिगमनका कारण पार्टीमा मतभेद उत्पन्न भयो।
- २००४ मा नेपाली कांग्रेस (प्रजातान्त्रिक) नामक नयाँ पार्टी गठन गरे।
- २००६ को जनआन्दोलन-२ (People’s Movement II) पछि पार्टी पुनः एकीकरण गरियो।
२०१६ मा नेपाली कांग्रेस सभापति बने:
- पार्टीको नेतृत्व सम्हाल्दै २०१७ मा प्रधानमन्त्री बने।
पार्टी नेतृत्व र पछिल्लो भूमिका (2020s - Present)
शेरबहादुर देउबा नेपाली कांग्रेसको सभापति र नेपालको सक्रिय राजनीतिमा अझै प्रभावशाली नेता हुन्।
२०२१ मा पाँचौं पटक प्रधानमन्त्री बने:
- केपी शर्मा ओलीको संसद विघटनविरुद्ध सर्वोच्च अदालतले हस्तक्षेप गरेपछि देउबा प्रधानमन्त्री नियुक्त भए।
- कोभिड-१९ खोप अभियानलाई तीव्रता दिए।
- MCC सम्झौतामाथि बहस गर्दै अमेरिकी सहयोग स्वीकृत गरे।
२०२२ को निर्वाचनमा सत्ता गठबन्धन बनाए:
- नेपाली कांग्रेसको नेतृत्व गर्दै वामपन्थी दलहरूसँग गठबन्धन बनाए।
- पार्टीलाई सशक्त बनाउन विभिन्न सुधारात्मक कदम चालिरहेका छन्।
पछिल्लो जीवन
शेरबहादुर देउबा नेपालका एक अनुभवी राजनीतिज्ञ हुन्, जसले लामो समयदेखि नेपाली कांग्रेस पार्टीको नेतृत्व गर्दै आएका छन्। पाँच पटक प्रधानमन्त्री भइसकेका देउबाको पछिल्लो जीवन पनि नेपाली कांग्रेसको नेतृत्व, सत्ता गठबन्धन, तथा लोकतान्त्रिक अभ्यासमा केन्द्रीत छ।
२०२२ को आम निर्वाचन र सत्ता गठबन्धन
चुनावमा गठबन्धन निर्माण
- २०२२ को आम निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेसले सत्ता गठबन्धन बनाएर प्रतिस्पर्धा गर्यो।
- गठबन्धनमा नेकपा (माओवादी केन्द्र), जनता समाजवादी पार्टी, एकीकृत समाजवादी लगायतका दलहरू सहभागी भए।
- गठबन्धनको मुख्य उद्देश्य कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) लाई कमजोर बनाउँदै सरकारको निरन्तरता कायम राख्नु थियो।
परिणाम र सत्ता समीकरणमा नाटकीय मोड
- निर्वाचनपछि गठबन्धनभित्रै विश्वासघातको आरोपहरू लागे।
- नेकपा (माओवादी केन्द्र) का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड) ले एमालेसँग सहकार्य गर्दै देउबालाई सत्ताबाट बाहिर राखे।
- यससँगै २०२२ डिसेम्बरमा शेरबहादुर देउबा प्रधानमन्त्रीबाट बाहिरिए।
- उनले शान्तिपूर्ण रूपमा सत्ता हस्तान्तरण गरे, तर यस घटनाले नेपाली कांग्रेसभित्र असन्तोष बढायो।
नेपाली कांग्रेसको आन्तरिक राजनीति र नेतृत्त्वको निरन्तरता
नेपाली कांग्रेसको सभापति पदमा निरन्तरता
- प्रधानमन्त्री पद गुमाएपछि पनि देउबा नेपाली कांग्रेसको सभापति को रूपमा क्रियाशील रहे।
- पार्टीभित्र उनको नेतृत्वलाई लिएर नयाँ पुस्ताले चुनौती दिन थाले।
पार्टीभित्रको प्रतिस्पर्धा र आन्तरिक कलह
- पार्टीभित्र गगन थापा, शशांक कोईराला, विश्वप्रकाश शर्मा जस्ता युवा नेताहरू देउबाविरुद्ध प्रतिस्पर्धी रूपमा देखा परे।
- नेपाली कांग्रेसभित्र नेतृत्व हस्तान्तरणको बहस तीव्र रूपमा बढ्न थाल्यो।
- देउबाले अझै आफ्नो पकड बलियो राख्न समर्थ रहे, तर भित्री असन्तोष बढ्दै गयो।
- आगामी महाधिवेशनमा देउबाले नेतृत्व छाड्ने/नछाड्ने बहस निरन्तर चलिरहेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा निरन्तर सक्रियता
वैश्विक सम्बन्ध सुदृढ पार्ने प्रयास
- प्रधानमन्त्री पद गुमेपछि पनि देउबा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध मजबुत बनाउन सक्रिय रहे।
- उनले भारत, अमेरिका, चीन, युरोपेली संघ लगायतका देशहरूसँग कूटनीतिक संवादलाई निरन्तरता दिए।
- विशेष गरी भारतसँगको सम्बन्धलाई मजबुत बनाउन उनले नेपाल-भारत उच्चस्तरीय भेटघाटहरूमा भाग लिएका छन्।
लोकतान्त्रिक अभ्यासको प्रवर्द्धन
- देउबा नेपालमा लोकतन्त्र मजबुत पार्न नेताका रूपमा अझै महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेका छन्।
- उनले लोकतान्त्रिक मूल्यहरूको संरक्षणका लागि निरन्तर आवाज उठाइरहे।
- राजनीतिक स्थिरता, चुनावी प्रणाली सुधार, र संविधान कार्यान्वयनका पक्षमा जोड दिए।
पछिल्लो समयको योगदान र विरासत
लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा योगदान
- देउबाले नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलन र संविधान कार्यान्वयनमा खेलेको भूमिका इतिहासमा उल्लेखनीय रहनेछ।
- उनले २०६२/६३ को जनआन्दोलनपछि गणतन्त्र स्थापनामा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए।
- पछिल्ला वर्षहरूमा पनि लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई बलियो बनाउने दिशामा काम गर्दै आएका छन्।
महत्त्वपूर्ण नीति तथा सम्झौताहरू
- पछिल्लो समयमा उनले विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय नीतिगत निर्णयहरूमा प्रभावशाली भूमिका निर्वाह गरे।
- MCC सम्झौता अनुमोदन गर्न देउबाको सरकार सफल रह्यो, जसले नेपालमा ऊर्जा र पूर्वाधार विकासलाई गति दिन सहयोग गर्यो।
- कोभिड-१९ नियन्त्रण तथा खोप व्यवस्थापनमा पनि उनले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले।
- आर्थिक स्थायित्वका लागि लिएका केही निर्णयहरू उनका उपलब्धिहरू मानिन्छन्।
नेपाली कांग्रेसको भविष्य र देउबाको भूमिकाबारे बहस
- पार्टीभित्र नेतृत्व हस्तान्तरणको माग बढ्दै गएको र
- उनको राजनीतिक प्रभाव घट्दै गएको चर्चा भइरहे पनि
- नेपाली कांग्रेसमा उनको पकड अझै बलियो छ।
पुरस्कार र सम्मान
शेरबहादुर देउबाले आफ्नो लामो राजनीतिक यात्रामा विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्मान तथा पुरस्कारहरू प्राप्त गरेका छन्। विशेषगरी, लोकतन्त्र, मानवअधिकार, तथा नेपाल-विदेश सम्बन्ध मजबुत बनाउन योगदान गरेबापत उनलाई विभिन्न सम्मान प्रदान गरिएको छ।
‘जयप्रकाश अन्तर्राष्ट्रिय लोकतन्त्र पुरस्कार’ (2016)
- संयुक्त रूपमा सम्मानित: शेरबहादुर देउबा र भारतीय राष्ट्रपति प्रणव मुखर्जी
- द्वारा प्रदान गरिएको: जयप्रकाश नारायण अन्तर्राष्ट्रिय केन्द्र, भारत
- सम्मानको कारण:
- नेपालमा लोकतन्त्रको स्थापनाका लागि गरिएको योगदान।
- लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा भूमिकाः बहुदलीय व्यवस्था पुनःस्थापनाका लागि संघर्ष।
- नेपाल-भारत सम्बन्ध सुधारमा भूमिका।
विभिन्न राष्ट्रिय सम्मान तथा पदकहरू
- नेपाल सरकारबाट:
- गौरवमय लोकतान्त्रिक नेतृत्वका लागि सम्मान।
- राजनीतिक स्थायित्व कायम गर्न भूमिका खेलेबापत विभिन्न प्रशंसापत्रहरू।
- संविधान कार्यान्वयनमा योगदानका लागि सम्मान।
अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता र पुरस्कारहरू
- अमेरिका, भारत, चीन लगायतका देशहरूको उच्चस्तरीय सम्मान कार्यक्रमहरूमा निमन्त्रणा।
- गणतन्त्र नेपालका एक प्रमुख नेता तथा लोकतन्त्रप्रेमी नेताका रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान।
- विभिन्न विश्वविद्यालयहरूबाट लोकतन्त्र प्रवर्द्धनका लागि सम्मानपत्रहरू।
ज्योतिषहरू
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल
राशिफल लोड हुँदैछ...
Loading footer...
