सुशील कोइराला
सुशील कोइराला एक प्रमुख नेपाली राजनीतिज्ञ र नेपालका पूर्व प्रधानमन्त्री हुन्। उनी नेपाली कांग्रेस पार्टीका एक वरिष्ठ नेता थिए र नेपालका राजनीतिक मञ्चमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाएका छन्।
सुशील कोइरालाले नेपालका लोकतान्त्रिक र संवैधानिक सुधारका लागि ठूलो योगदान पुर्याएका छन्। उनले नेपालको संविधान निर्माण र शान्ति प्रक्रियामा सक्रिय भूमिका खेलेका छन्। उनी २०१५ देखि २०१६ सम्म नेपालका प्रधानमन्त्री थिए र नेपालको राजनीतिक स्थिरता र समृद्धिका लागि विभिन्न पहलहरू अघि बढाएका थिए।
उनको नेतृत्वमा नेपालले नयाँ संविधान अपनायो र उनी नेपालको लोकतान्त्रिक संस्थाको स्थायीत्वको लागि एक प्रेरणास्त्रोत मानिन्छन्। सुशील कोइरालाले समाजमा समानता, विकास, र शान्तिका लागि महत्वपूर्ण कदमहरू चालेका छन्।
सुशील कोइराला सादा जीवनशैली अपनाउने, इमानदार, र समर्पित राजनीतिज्ञका रूपमा चिनिन्थे। उनले आफ्नो सम्पूर्ण जीवन राजनीतिमा समर्पित गर्दै अत्यन्त सरल जीवनशैली अपनाएका थिए। उनका विचार, व्यवहार, र नेतृत्वशैली नेपाली राजनीतिमा विशेष मानिन्छ।
सुशील कोइराला अविवाहित थिए र सधैँ एकल जीवन बिताए। उनले कहिल्यै वैवाहिक जीवनलाई प्राथमिकता दिएनन्, बरु आफ्नो सम्पूर्ण समय नेपाली कांग्रेस पार्टी र नेपालको लोकतन्त्रको सेवामा समर्पित गरे। उनी विलासिताबाट पूर्ण रूपमा टाढा रहने, सादा लुगा लगाउने, र अत्यन्त सामान्य जीवनशैली अपनाउने नेताका रूपमा परिचित थिए। उनले व्यक्तिगत रूपमा कुनै घर, गाडी, वा सम्पत्ति राखेनन्। उनी सधैँ पार्टी कार्यालयमा बस्ने वा पार्टीले उपलब्ध गराएको सानो निवासमा जीवन बिताउने गर्थे।
सुशील कोइरालाको जन्म १२ अगस्ट १९३९ मा बनारस, भारतमा भएको थियो। उनको प्रारम्भिक शिक्षा भारतमै सम्पन्न भएको थियो। तर, उनले राजनीतिक गतिविधिमा संलग्न भएपछि औपचारिक रूपमा आफ्नो अध्ययन पूरा गर्न सकेनन्। उनी नेपाली कांग्रेसका संस्थापक नेतामध्ये एक वीपी कोइरालाका परिवारका सदस्य थिए। कोइराला परिवार नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा सक्रिय भएको कारण, उनले सानै उमेरदेखि नै राजनीतिक चेतना हासिल गरे।
कोइराला परिवार नेपाली कांग्रेस पार्टीको संस्थापक समूहहरूमध्ये एक भएकाले सुशील कोइरालाले बाल्यकालदेखि नै राजनीतिक वातावरणमा हुर्किने अवसर पाए। उनको राजनीतिक जीवनका मुख्य प्रेरणास्त्रोत वीपी कोइराला, गिरिजाप्रसाद कोइराला, र गणेशमान सिंह थिए। यी नेताहरूबाट प्रभावित हुँदै उनले लोकतन्त्र, समाजवाद, र मानव अधिकारका सिद्धान्तहरूलाई आत्मसात गरे। उनले जीवनभर प्रजातान्त्रिक मूल्य, मानवअधिकार, र समाजवादी सोचलाई व्यवहारमा लागू गर्न प्रयास गरे।
सुशील कोइराला सादा जीवनशैली अपनाउने नेताका रूपमा लोकप्रिय थिए। उनी महँगो जीवनशैलीबाट टाढा रहने र केवल अत्यावश्यक आवश्यकतामा मात्र खर्च गर्ने गर्थे। उनी चुरोट खान रुचाउने नेताहरूमा गनिन्थे, जुन उनको व्यक्तिगत जीवनशैलीको एक विशेष पक्ष थियो।
उनी पुस्तकहरू पढ्न, साहित्यमा चासो राख्न, र विश्व राजनीति अध्ययन गर्न निकै रुचि राख्थे। राजनीतिबारे गहन अध्ययन गर्न र नयाँ विचारहरूसँग अपडेट हुन सधैँ तत्पर रहन्थे। उनले धेरै समय पार्टी कार्यालयमा कार्यकर्तासँग छलफल गर्ने, पार्टी नीति तथा देशको भविष्यबारे विचार आदान-प्रदान गर्ने गर्थे।
उनको सरल व्यवहारका कारण, पार्टीका कार्यकर्ताहरू उनलाई निकै मिलनसार, घमण्डरहित, र इमानदार नेताका रूपमा चिन्थे। उनी सबै कार्यकर्तासँग समान व्यवहार गर्थे र साधारण कार्यकर्ताहरूको आवाज सुन्ने, उनीहरूको भावना बुझ्ने, र लोकतान्त्रिक मूल्यहरूको सम्मान गर्ने व्यक्तित्वका रूपमा चिनिन्थे।
सुशील कोइराला नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका एक प्रमुख हस्ती थिए। उनले आफ्नो सम्पूर्ण जीवन नेपाली कांग्रेस पार्टी र लोकतन्त्रको स्थापनाका लागि समर्पित गरे। उनले नेपाली राजनीतिमा विभिन्न भूमिकाहरू निभाउँदै २०१४-२०१६ को अवधिमा नेपालका ३७औँ प्रधानमन्त्री को रूपमा नेतृत्व गरे। उनको नेतृत्वमा नेपालको नयाँ संविधान २०७२ (2015) जारी भएको थियो, जुन नेपालको इतिहासकै महत्वपूर्ण उपलब्धिहरूमध्ये एक मानिन्छ।
सुशील कोइरालाको राजनीति यात्रा नेपाली कांग्रेस पार्टीमार्फत प्रारम्भ भएको थियो। उनी १९५४ (२०११ साल) मा नेपाली कांग्रेसमा प्रवेश गरेका थिए। नेपाली कांग्रेस त्यतिबेला नेपालमा प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको अगुवाइ गरिरहेको थियो, जसले उनलाई राजनीतिक रूपमा सक्रिय बनायो।
१९६० मा राजा महेन्द्रले संसद् विघटन गरी पञ्चायती व्यवस्था लागू गरेपछि, कोइराला भारतीय प्रवासमा गए। प्रवासमा रहँदै उनले नेपाली कांग्रेसको भूमिगत संगठनको नेतृत्व गरे। उनले नेपाली राजनीतिमा परोक्ष रूपमा संलग्न रहँदै पार्टीलाई सशक्त बनाउने प्रयास गरे।
राजनीतिक प्रतिबन्धका कारण सुशील कोइरालाले झण्डै १६ वर्ष भारतमा निर्वासन (Exile) जीवन बिताए।
सुशील कोइरालाले नेपाली कांग्रेस पार्टीभित्र विभिन्न पदहरूमा रहेर काम गरे।
सुशील कोइरालाले २०१४ (२०७० साल) को संविधानसभा निर्वाचनपछि नेपाली कांग्रेस संसदीय दलको नेता बने।
सुशील कोइराला नेपाली कांग्रेस पार्टीका एक प्रमुख नेता थिए, जसले आफ्नो सम्पूर्ण राजनीतिक जीवन यसै पार्टीको सेवामा समर्पित गरे। उनी नेपाली कांग्रेसको विचारधारा, संगठनात्मक संरचना, र राजनीतिक रणनीतिहरूलाई मजबुत बनाउने अभियानमा सक्रिय रहे। नेपाली कांग्रेस नेपालकै पुरानो तथा लोकतान्त्रिक पार्टीमध्ये एक हो, जसको स्थापना १९४७ (२००३ साल) मा भएको थियो।
सुशील कोइराला पार्टीभित्र एक सामान्य कार्यकर्ता बाट आफ्नो यात्रा सुरु गर्दै क्रमशः उच्च नेतृत्व तहमा पुगे। उनले महासमिति सदस्य, महामन्त्री, उपसभापति हुँदै २०१० (२०६७ साल) मा नेपाली कांग्रेसको सभापति बन्न सफल भए। उनी पार्टीभित्र सादा जीवनशैली, इमानदार छवि, र निष्ठाका लागि परिचित थिए। उनले विशेषगरी वीपी कोइरालाको आदर्श र विचारधारालाई आत्मसात् गर्दै पार्टीलाई लोकतान्त्रिक पद्धतिअन्तर्गत अगाडि बढाउन महत्वपूर्ण योगदान गरे।
गिरिजाप्रसाद कोइरालाको निधनपछि नेपाली कांग्रेसभित्र गुटबन्दी बढ्न थालेको थियो। यस्तो परिस्थितिमा सुशील कोइरालाले पार्टीलाई एकताबद्ध राख्ने प्रयास गरे। उनले आन्तरिक विवादहरू सुल्झाउन सहमतिको नीति अपनाए र नेताहरूबीच संवाद बढाए। पार्टीको विचारधारालाई सशक्त बनाउँदै उनले कार्यकर्ताहरूलाई लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यता बुझेका नेता बन्न प्रेरित गरे।
कोइरालाले लोकतन्त्र, समाजवाद, र संवैधानिक शासन प्रणालीको पक्षमा अडिग रहेर काम गरे। नेपाली कांग्रेसको सिद्धान्तअनुसार उनले लोकतान्त्रिक व्यवस्था, प्रेस स्वतन्त्रता, मानव अधिकार, र न्यायिक स्वतन्त्रताको संरक्षणमा विशेष ध्यान दिए। उनका नेतृत्वमा नेपाली कांग्रेसले जनताको अधिकार रक्षा गर्दै सशक्त राजनीतिक दलको रूपमा भूमिका निभाउन सफल भयो।
नेपालको नयाँ संविधान २०७२ (2015) जारी गर्ने क्रममा सुशील कोइरालाको भूमिका ऐतिहासिक रह्यो। प्रधानमन्त्रीको रूपमा उनले संविधान लेखन प्रक्रिया पूरा गर्न नेताहरूसँग निरन्तर संवाद गरे। नेपालमा बहुपक्षीय विचारधारालाई समेटेर संविधान जारी गर्ने महत्वपूर्ण कार्यमा उनले कुशल नेतृत्व प्रदान गरे।
सुशील कोइरालाको जीवनको अन्तिम चरण नेपाली राजनीतिका सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तथा चुनौतीपूर्ण समयहरूमध्ये एक रह्यो। उनले नेपाली कांग्रेसको नेतृत्व गर्दै नेपालका ३७औँ प्रधानमन्त्री (२०१४-२०१६) को रूपमा काम गरे। उनको नेतृत्वमा नेपालले २०७२ सालमा नयाँ संविधान जारी गर्ने ऐतिहासिक कार्य सम्पन्न गर्यो, जुन नेपाली राजनीतिक इतिहासकै महत्वपूर्ण उपलब्धि थियो।
संविधान घोषणा भइसकेपछि नेपालमा नयाँ राजनीतिक चुनौतीहरू देखा परे। मधेस आन्दोलनले देशको राजनीति अस्थिर बनायो, भने भारतको अघोषित नाकाबन्दीका कारण आम नेपाली जनताले ठूलो कष्ट भोग्नुपर्यो। यी समस्याहरू समाधान गर्न सुशील कोइरालाले सहमतिको नीति अवलम्बन गरे, तर विविध राजनीतिक कारणले देशभित्र असन्तुष्टि कायमै रह्यो।
संविधान जारी भइसकेपछि उनले प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिने घोषणा गरे। २०१६ मा उनले नेपाली कांग्रेसको आन्तरिक राजनीति, पार्टी एकता, र सरकारको नेतृत्वबारे छलफलमा सक्रिय भूमिका खेले। पार्टीलाई एकताबद्ध बनाउन तथा लोकतान्त्रिक मूल्यहरूलाई सुदृढ पार्न उनले निरन्तर प्रयास गरे।
तर, यही समयमा उनको स्वास्थ्य अवस्था बिग्रँदै गयो। उनलाई लामो समयदेखि फोक्सोको क्यान्सर (Lung Cancer) थियो, जसका लागि उनले विगतमा विदेशमा उपचार गराएका थिए। २०१६ को सुरूवाततिर उनको स्वास्थ्य स्थिति झन् गम्भीर बन्यो। अन्ततः ९ फेब्रुअरी २०१६ मा काठमाडौँस्थित आफ्नै निवासमा उनको निधन भयो। उनको निधनले नेपाली राजनीतिमा इमानदार, सादा जीवनशैली अपनाउने, तथा निष्ठावान् नेताको युगको अन्त्य गर्यो।
उनको निधनपछि नेपाली कांग्रेस र समग्र नेपाली राजनीतिमा उनको योगदानको उच्च कदर गरियो। उनले नेपालको नयाँ संविधान जारी गर्न नेतृत्वदायी भूमिका खेलेका कारण उनी ऐतिहासिक व्यक्तित्व बने। उनको सादा जीवनशैली, इमानदारी, र स्वच्छ छविका कारण उनी एक असल नेता भनेर सम्मानित भए। नेपाली कांग्रेसलाई गुटबन्दीबाट जोगाउँदै एकताबद्ध बनाउन उनले गरेको प्रयास निकै प्रशंसनीय रह्यो। लोकतान्त्रिक मूल्य, मानव अधिकार, र समाजवादप्रति उनको गहिरो प्रतिबद्धता आज पनि स्मरण गरिन्छ।
उनको मृत्यु पछि पनि नेपाली राजनीतिमा उनको योगदानलाई बिर्सन सकिन्न। उनी नेपाली कांग्रेसका एक असल नेता मात्र नभई, नेपाली जनताको हृदयमा बस्न सफल एक स्वच्छ छवि भएका नेताका रूपमा सम्झिइन्छन्।
सुशील कोइरालाको राजनीतिक जीवन मिश्रित समीक्षाको विषय रह्यो। उनी नेपालका एक इमानदार, लोकतन्त्रप्रेमी नेता थिए, जसले आफ्नो जीवन सादगीपूर्ण तरिकाले बिताए। उनको नेतृत्वमा संविधान जारी हुनु सकारात्मक पक्ष हो, तर निर्णय क्षमतामा कमजोरी, व्यवस्थापनको ढिलाइ, र कूटनीतिक अनुभवको अभाव उनका कमजोरीका रूपमा देखिन्छन्।
उनलाई स्वच्छ राजनीतिज्ञ, संविधान निर्माणकर्ता, र लोकतन्त्रप्रति अडिग नेता भनेर सम्झन सकिन्छ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको
