वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको
शोभा शाह
शोभा शाह
नेपालको शाह वंशकी एक प्रतिष्ठित सदस्य, राजकुमारी शोभा शाह नेपालको पूर्व राजपरिवारकी एक महत्वपूर्ण हस्ती हुन्। उनी १७ जनवरी १९४९ मा काठमाडौंस्थित नारायणहिटी दरबारमा जन्मिएकी हुन्। उनको पूरा नाम शोभा राज्यलक्ष्मी देवी शाह हो। उनी राजा महेन्द्र र उनकी पहिलो पत्नी, क्राउन प्रिन्सेस इन्द्र राज्यलक्ष्मी देवीकी कान्छी छोरी हुन्। नेपाली राजपरिवारमा शोभा शाहको स्थान निकै विशिष्ट छ, विशेष गरी २००१ मा भएको नेपालese शाही परिवारको त्रासदीपछि उनी एक मात्र बाँकी रहेको छोरी हुन्।
शाही परिवारमा जन्म र बाल्यकाल
राजकुमारी शोभा शाहको जन्म शाह वंशको अत्यन्त प्रतिष्ठित परिवारमा भएको हो। राजा महेन्द्रको पाँचौं सन्तान र कान्छी छोरीको रुपमा उनी परिवारमा आएका थिइन्। उनको बाल्यकाल दरबारको परिवेशमा बित्यो, जहाँ परम्परागत र सांस्कृतिक शिक्षा संगै आधुनिक शिक्षा पनि दिइन्थ्यो। उनको प्रारम्भिक शिक्षा काठमाडौँमै भएता पनि उनी पछि लरेतो कन्भेन्ट, दार्जिलिङमा अध्ययन गर्न गइन्, जहाँ उनले गुणस्तरीय शिक्षा प्राप्त गरिन्। लरेतो कन्भेन्टको वातावरणले उनलाई उच्च नैतिक मूल्य, सामाजिक चेतना, र अनुशासन सिकाएको थियो। यसले उनलाई मात्र होइन, उनको परिवारको संस्कारलाई पनि बलियो बनायो।
शाही परिवारको राजनीतिक पृष्ठभूमि
राजा महेन्द्रको शासनकालमा नेपालमा धेरै राजनीतिक र सामाजिक परिवर्तनहरु आए। उनको शासनकालमा नेपालको समकालीन इतिहासमा महत्वपूर्ण सुधारहरु भएका थिए। यी सुधारहरुका कारण शाह परिवारको सामाजिक स्थिति अझ बलियो भयो। राजकुमारी शोभा पनि यस परिवेशमा हुर्किएकी हुनाले उनी नेपालको राजनीतिक र सामाजिक परिस्थितिलाई बुझ्न सक्ने हुन पुगिन्। उनी आफ्नो पिता राजा महेन्द्रका साथ धेरै औपचारिक कार्यक्रममा सहभागी भइन् र राज्यको विभिन्न पहलुहरुमा पनि जानकार भइन्।
विवाह र परिवारिक जीवन
१९७० मा राजकुमारी शोभाले कुमार मोहन बहादुर शाहसँग विवाह गरिन्, जो रुकुमको रुकुमकोट, जुम्ला र जाजरकोटका शासक परिवारसँग सम्बन्धित थिए। विवाह पछि उनी नयाँ परिवारमा रहन थालिन् र नेपालको उच्च कुलीन परिवारका सदस्यको रुपमा आफ्नो सामाजिक कर्तव्यमा जुटिन्। विवाह पश्चात् उनी आफ्नो सामाजिक दायित्वहरुमा सक्रिय भइन् र नेपालका विभिन्न परोपकारी कार्यक्रमहरुमा सहभागी भइन्। उनको परिवारमा सामाजिक सद्भावना र सांस्कृतिक रीतिरिवाजको संरक्षणमा पनि विशेष ध्यान दिइयो।
शाही परिवारको त्रासदी (२००१)
२००१ को जुन १ मा नेपालका लागि एक अत्यन्त दुःखद दिन रह्यो। शाही परिवारमा भएको एक भयानक हत्याकाण्डमा राजा विरेंद्र, उनकी रानी, र परिवारका दस जना सदस्यहरु मारिए। यो त्रासदीले सम्पूर्ण देशलाई स्तब्ध बनायो। यस घटनामा राजकुमारी शोभा पनि घाइते भइन्, तर भाग्यमानी भएर उनले यो भयानक घटनाबाट ज्यान बचाइन्। घटना पछि उनले परिवारको सुरक्षा र ऐतिहासिक उत्तराधिकारको मामिलामा धेरै संवेदनशील भूमिका निभाइन्। यो त्रासदीले नेपालमा राजपरिवारको अस्तित्वमाथि ठूलो प्रश्न उठायो र २००८ मा अन्ततः नेपाली संसदले राजतन्त्रको अन्त्य गर्ने निर्णय गर्यो।
राजपरिवार अन्त्यपछि जीवन
राजपरिवारको अन्त्य पछि राजकुमारी शोभा र उनका भाई पूर्व राजा ज्ञानेन्द्र मात्र राजा महेन्द्रका जीवित सन्तान बने। उनीहरुले लोकतान्त्रिक नेपालमा आफ्नो जीवनलाई पुनःनिर्माण गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्। हाल उनी सार्वजनिक रूपमा कम देखिन्छन्, तर नेपालका सामाजिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमहरुमा उनको सक्रियता कायम छ। उनी नेपाल रेडक्रस सोसाइटीकी सदस्य समेत रहिसकेकी छन् र सामाजिक कल्याणका क्षेत्रमा निरन्तर योगदान दिइरहेकी छन्।
शिक्षा र संस्कार
राजकुमारी शोभाको शिक्षा र संस्कारको आधार पारिवारिक परम्परामा निहित छ। उनको शिक्षा लरेतो कन्भेन्ट, दार्जिलिङबाट सुरु भई उच्च स्तरको भयो। यसले उनलाई मात्र होइन, नेपालका धेरै उच्च कुलीन वर्गका छोराछोरीहरुलाई पनि गुणस्तरीय शिक्षा दिने काम गर्यो। उनी धार्मिक, सामाजिक र सांस्कृतिक क्षेत्रमा पनि गहिरो रुचि राख्छिन्। हिन्दू धर्मका नियम र संस्कार पालनामा उनी अग्रणी मानिन्छिन्।
सामाजिक योगदान
राजकुमारी शोभाले नेपालका विभिन्न सामाजिक संस्थाहरुमा सहयोग पु¥याइरहेकी छन्। उनी नेपाल रेडक्रस सोसाइटीकी सदस्य हुन् र यस संस्थाको विभिन्न कार्यक्रमहरुमा उनी सक्रिय सहभागिता जनाउँछिन्। सामाजिक सेवा र मानवीय कार्यहरुमा उनको योगदानले उनलाई नेपालको सामाजिक क्षेत्रका सम्मानित व्यक्तित्वहरु मध्ये एक बनाएको छ। यसका साथै, उनी सांस्कृतिक संरक्षण र परम्परागत नेपाली जीवनशैलीलाई जगेर्ना गर्ने कार्यमा पनि लागिपरेकी छिन्।
सम्मान र पुरस्कारहरू
राजकुमारी शोभा शाहले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा थुप्रै सम्मान र पुरस्कारहरू प्राप्त गरेकी छन्। नेपालको राष्ट्रिय सम्मानमा उनी ‘गोर्खा दक्षित बहु’ १ श्रेणी र ‘त्रिप्रहरी शक्तिहरु’ १ श्रेणीकी सदस्य हुन्। विभिन्न राजा महेन्द्र, राजा विरेंद्र र राजा ज्ञानेन्द्रको राज्याभिषेकमा उनी सम्मानित भइन्।
विदेशी सम्मानमा पनि उनले उल्लेखनीय पुरस्कारहरु प्राप्त गरेकी छन्। नेदरल्याण्डबाट ‘अर्डर अफ द हाउस अफ ओरन्ज’ को डेम ग्राण्ड क्रस र जापानबाट ‘अर्डर अफ द प्रिसियस क्राउन’ को डेम ग्राण्ड कोर्सन प्राप्त गरेकी छिन्। यी पुरस्कारहरुले उनको राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्रमाणित गर्दछ।
राजकुमारी शोभाको व्यक्तित्व र चरित्र
राजकुमारी शोभा शाहको व्यक्तित्वमा संयम, दया र बुद्धिमत्ताको मेल देखिन्छ। उनको जीवनमा धेरै चुनौतीहरु आए, तर उनले ती सबैलाई धैर्य र साहसका साथ सामना गरिन्। उनको चरित्र नेपाली समाजमा महिला सशक्तिकरणको उदाहरण बनेको छ। धेरै सामाजिक तथा सांस्कृतिक गतिविधिहरुमा उनीले महिलाको भूमिकालाई मजबुत बनाउन प्रयास गरिरहेकी छिन्। उनका व्यक्तित्वले धेरै युवाहरूलाई प्रेरणा दिएको छ।
नेपालको राजपरिवार र आधुनिक नेपाल
राजकुमारी शोभा शाह नेपालको शाही इतिहास र वर्तमानको एउटा महत्वपूर्ण कड़ी हुन्। नेपालमा राजतन्त्रको अन्त्य पछि राजपरिवारको स्थिति परिवर्तन भयो, तर उनीहरूले आफ्नो सांस्कृतिक र सामाजिक भूमिकालाई अझ सशक्त बनाउन प्रयास गरिरहेका छन्। नेपालको लोकतन्त्र र समाजमा उनीहरूको योगदान अझै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। राजपरिवारका सदस्यको रूपमा राजकुमारी शोभाले आफ्नो जीवनलाई राष्ट्रिय एकता र सामाजिक सद्भावका लागि समर्पित गरिरहेकी छिन्।
निष्कर्ष
नेपालकी राजकुमारी शोभा शाह केवल एउटा राजपरिवारकी सदस्य मात्र नभएर नेपालको सांस्कृतिक, सामाजिक र ऐतिहासिक धरोहरको जीवित प्रतिनिधि पनि हुन्। उनका जीवनका अनुभवहरू, संघर्षहरू र योगदानहरूले नेपालको आधुनिक इतिहासमा अमिट छाप छोडेका छन्। २००१ को राजपरिवार हत्याकाण्डको पीडादायी पृष्ठभूमि र त्यसपछि राजतन्त्रको समाप्ति पछिका कठिनाईहरू बीच पनि उनले आफ्नो कर्तव्यलाई कहिल्यै छोडिनन्। भविष्यमा पनि उनी नेपाली समाजको एक महत्वपूर्ण हिस्साको रूपमा रहिरहनेछिन् र समाज सेवामा सक्रिय रहने अपेक्षा गरिन्छ।
ज्योतिषहरू
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल
राशिफल लोड हुँदैछ...
Loading footer...
