विष्णु राज आत्रे
विष्णु राज आत्रे (लाटोसाथी) नेपाली साहित्य, संस्कृत र धार्मिक क्षेत्रका एक महत्वपूर्ण कवि, लेखक र विद्वान थिए। उनको जन्म १० नोभेम्बर १९४४ मा नेपालका कपिलवस्तु जिल्लामा स्थित रश्मिनिलया गावँमा भएको थियो। आत्रे एक प्रसिद्ध नेपाली लेखक थिए जसले नेपाली, संस्कृत र अवधी भाषामा लेख्न थालेका थिए। उनको साहित्यिक नाम "लाटोसाथी" को अर्थ मूक साथी (mute friend) हो, र उनले यसलाई १९६३ देखि आफ्नो काव्य लेखनमा प्रयोग गर्न थालेका थिए। उनको योगदान नेपाली साहित्यमा अमूल्य रहेको छ, र आज पनि उनलाई साहित्यका क्षेत्रमा उच्च सम्मान र आदर प्राप्त छ।
आत्रे एक धार्मिक परिवारमा जन्मेका थिए। उनका पिता देवराज उपाध्याय र उनका हजुरबा रश्मिराज दुवै संस्कृतका विद्वान थिए। आत्रेको प्रारम्भिक शिक्षा रचनात्मक थियो र उनले आफ्नो शिक्षा आफ्ना पिताजी र हजुरबाको मार्गदर्शनमा प्राप्त गरे। उनले तौलसेश्वर संस्कृत पाठशालामा शिक्षा लिएका थिए। त्यसपछि उनले भारतको बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय (BHU) बाट स्नातक अध्ययन गरे जहाँ उनले सांख्य, योग, पुराण र इतिहासमा शिक्षा लिएका थिए। उनले सम्पूर्णानन्द संस्कृत विश्वविद्यालयबाट नव्य व्याकरणमा मास्टर डिग्री प्राप्त गरे र पछि त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट नेपाली र राजनीतिक शास्त्रमा पनि मास्टर डिग्री हासिल गरे। उनले संस्कृत साहित्यको गहिरो अध्ययन गरे र सम्पूर्णानन्द संस्कृत विश्वविद्यालयबाट पीएचडी पनि प्राप्त गरे।
विष्णु राज आत्रे केवल लेखक र कवि मात्र थिएनन्, उनी एक योग्य शिक्षक पनि थिए। उनले ४७ वर्षसम्म शिक्षण क्षेत्रमा काम गरे। उनले नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय र बनारस हिन्दू विश्वविद्यालयमा शिक्षकको रूपमा सेवा गरेका थिए। उनले नव्य व्याकरण विषयमा पढाएका थिए र संस्कृत, नेपाली, र राजनीतिक शास्त्रका विषयमा गहिरो अध्ययन गरेका थिए। उनले संस्कृत भाषा शिक्षाका लागि नेपाल टेलिभिजनमा एक कार्यक्रम "संस्कृतम्" पनि सञ्चालन गरेका थिए, जसको उद्देश्य संस्कृत भाषाको प्रसार र प्रचार गर्नु थियो।
आत्रेलाई हाइकु कविता लेख्नको लागि एक अग्रणी मानिन्छ। उनले १९६३ देखि साहित्यमा आफ्नो यात्रा शुरू गरेका थिए र उनका प्रमुख काव्यकृतिहरूमा ढाक्रे (१९६७), कपिलवस्तु (१९६७), हामीभित्रका म (१९७९), हिमालायो नाम नगाधिराज (१९८२), वैदेही महाकाव्य (२००७) र पाणिनी (२०१५) जस्ता कृतिहरू रहेका छन्। उनका काव्यकृतिहरूमा जीवनका गहिरा अर्थ र समाजका विकृतिहरूको व्यंग्य गरिएको छ। उनी साहित्यमा लाटोसाथी नामका साथ प्रस्तुत भए जसको अर्थ थियो कि "साहित्य मूक हुन्छ, र लेखक नै यसको जीवन र अर्थ दिन्छ।"
आत्रे केवल साहित्यिक क्षेत्रका व्यक्तित्व मात्र थिएनन्, उनले सामाजिक र सांस्कृतिक कार्यहरूमा पनि गहिरो संलग्नता जनाएका थिए। उनी नेपाल विद्यार्थी संघका सदस्य थिए र १९६६ मा साहित्य र संस्कृति मन्त्रीको रूपमा कार्य गरेका थिए। उनले कापिलवस्तु समाज र नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान जस्ता संस्थामा पनि सक्रिय रूपमा काम गरे। उनले नेपाल र विदेशमा विभिन्न हिन्दू सम्मेलनहरूमा भाग लिएका थिए र धर्म, संस्कृत र समाजका विभिन्न विषयमा पत्रिका लेखेका थिए।
आत्रे एक धार्मिक परिवारमा जन्मेका थिए र उनको जीवन धार्मिक गतिविधिहरूबाट प्रभावित थियो। उनले भगवद गीता र देवी भागवतम् पुराणको पठन गरे र नियमित रूपमा ध्यान, जाप, तप र योगको अभ्यास गर्दै आए। उनले लेखेका काव्यहरूमा धार्मिक र दार्शनिक दृष्टिकोण स्पष्ट देखिन्छ। उनका काव्य र लेखनमा पूर्वीय दर्शनको गहिरो प्रभाव थियो।
आत्रेले नेपाली सिनेमा र नाटकमा पनि योगदान दिएका थिए। उनले फिल्म मनको बाँध (ब्ल्याक एन्ड ह्वाइट फिल्म) मा अभिनय गरेका थिए र सिन्दुर र भानुभक्त आचार्य जस्ता चलचित्रहरूमा पनि महत्त्वपूर्ण भूमिकामा देखिएका थिए। उनी थिएटर र संस्कृत नाटकमा पनि सक्रिय थिए र भारतको उज्जैनमा कालिदास जन्मजयन्ती कार्यक्रममा संस्कृत नाटकको निर्देशन गरेका थिए।
आत्रेले नेपाली संगीत उद्योगमा पनि योगदान गरेका थिए। उनले केही प्रसिद्ध गीतहरू लेखेका थिए जसमा कोटी कोटी नेपालीको एउटै भावना छ, लाख वर्ष बाँच तिमी, शुभकामना, र मातृ महिमा समावेश छन्। यी गीतहरूले नेपाली संस्कृतिको सम्मान र मातृभूमिप्रतिको प्रेमलाई प्रकट गर्दछ।
आत्रेले आफ्नो जीवनभर साहित्य, समाज र धर्ममा गरेको योगदानको लागि विभिन्न पुरस्कार र सम्मानहरू प्राप्त गरेका छन्। यी पुरस्कारहरूमा महेन्द्र विद्याभूषण, कावि भारती सम्मान, र राष्ट्रिया संस्कृत गौरव सम्मान समावेश छन्। २०१९ मा उनलाई प्रदेश रत्न सम्मान पनि प्राप्त भएको थियो। उनको योगदानलाई सम्मान गर्दै विभिन्न संस्थाहरूले उनलाई विविध पुरस्कार र सम्मान दिएका छन्।
आत्रे २०१९ मा गल्याड ब्लाडर क्यान्सरबाट पिडित भए र २०२० को जुलाई १८ मा ७५ वर्षको उमेरमा उनको निधन भयो। उनको निधन साहित्यिक, सांस्कृतिक र धार्मिक क्षेत्रका लागि ठूलो क्षति थियो।
विष्णु राज आत्रे (लाटोसाथी) एक अत्यन्त प्रतिभाशाली कवि, लेखक र विद्वान थिए जसले नेपाली साहित्यमा अमूल्य योगदान पुर्याएका छन्। उनको लेखन र विचारले समाजमा सुधार ल्याउने उद्देश्य राख्थ्यो। उनका कार्यहरूले नेपाली साहित्य र संस्कृतिका क्षेत्रमा एक नयाँ दिशा प्रस्तुत गर्यो। उनका काव्य, लेखन, र शिक्षणका योगदानहरूले उनलाई आज पनि नेपाली समाजमा एक प्रेरणास्त्रोतको रूपमा सम्झिन्छ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको
