वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको
सिक्टा सिंचाई आयोजना
सिक्टा सिंचाई आयोजना
सिक्टा सिंचाइ परियोजना नेपालको एक राष्ट्रिय गौरवको परियोजना हो। यो परियोजना पश्चिमी नेपालमा रहेको राप्ती नदीबाट पानी लिन डिजाइन गरिएको छ। यसको मुख्य उद्देश्य बाँके जिल्लाको ४२,००० हेक्टर जमिन सिंचाई गरी कृषि उत्पादनमा वृद्धि गर्नु हो। नेपालजस्तो कृषि प्रधान देशमा सिंचाइको अभावले किसानहरूलाई ठूलो चुनौती दिएको छ। यस्ता चुनौतीहरूलाई मध्यनजर गर्दै सरकारले यो परियोजना सञ्चालनमा ल्याएको हो।
यो परियोजनाले दुईवटा मुख्य काल्भाड (क्यानाल) निर्माण गर्न योजना बनाएको छ, जसको प्रत्येक काल्भाडले प्रति सेकेन्ड ५० मिटर घन पानी प्रवाह गर्न सक्षम हुनेछन्। पश्चिमी भागमा काल्भाडको लम्बाइ ४५.२५ किलोमिटर रहेको छ भने पूर्वी भागमा ५३ किलोमिटर रहेको छ। यी काल्भाडहरू तीन चरणहरूमा निर्माण गर्ने योजना रहेको छ। २०१९ सम्ममा परियोजनाको ६० प्रतिशत निर्माण सम्पन्न भइसकेको छ।
परियोजनाको विकास प्रक्रिया
सिक्टा सिंचाइ परियोजनाको पहिलो feasibility study सन् १९८० मा जर्मनीको Lahmeyer International GmbH नामक कम्पनीले गरेको थियो। पछि सन् १९८३ मा नेपाल सरकारको जलविज्ञान तथा मौसम विभागले उक्त अध्ययनलाई परिमार्जन गरी आफ्नो प्रतिवेदन प्रस्तुत गरेको थियो। वर्ष २००४ मा युरोपियन युनियन अन्तर्गतको सिंचाइ विकास कार्यक्रमले परियोजनालाई व्यवहार्य ठहर गर्दै नेपाल सरकारलाई आफ्नै स्रोतबाट यो परियोजना सुरु गर्न सिफारिस गर्यो।
परियोजना सुरुवाती रूपमा सन् २००५-०६ मा आरम्भ भयो। उक्त समयमा परियोजनाको अनुमानित लागत १२.८ अर्ब नेपाली रुपैयाँ राखिएको थियो र २०१४–१५ सम्ममा सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको थियो। तर विभिन्न कारणले परियोजना अझै पूरा हुन सकेको छैन र २०२० सम्ममा सम्पन्न गर्ने अनुमान गरिएको छ। लागत पनि बढेर २५.०२ अर्ब रुपैयाँ पुग्ने अनुमान गरिएको छ।
परियोजनाको निर्माण काम CTC कालिका Joint Venture Pvt Ltd. द्वारा संचालन भइरहेको छ।
परियोजनाका प्रविधिक विशेषताहरू
सिक्टा परियोजनामा दुई वटा मुख्य काल्भाड छन् जसको क्षमता प्रति सेकेन्ड ५० मिटर घन पानी छ। पश्चिमी काल्भाडको लम्बाइ ४५.२५ किलोमिटर छ भने पूर्वी काल्भाड ५३ किलोमिटर लामो छ। यी काल्भाडलाई तीन चरणहरूमा निर्माण गर्ने योजना छ। परियोजना सम्पन्न भएपछि ४२,००० हेक्टर जमिनमा सिंचाइ सुविधा उपलब्ध हुनेछ जसले कृषिमा ठूलो मात्रामा सुधार ल्याउने विश्वास गरिएको छ।
परियोजनाले सिंचाइ सुविधा मात्र नभई जल व्यवस्थापन, भूमिमा स्थिरता, र कृषकहरूको आर्थिक स्थिति सुधार गर्ने पनि लक्षित गरेको छ।
निर्माणमा भएका समस्याहरू
परियोजनामा निर्माण क्रममा विभिन्न समस्या देखा परेका छन्। सन् २०१६ मा काल्भाडको एक भाग कमजोर माटोका कारण पाच मिटर घन प्रति सेकेन्ड पानीको परीक्षणमा भत्किएको थियो। यो घटनाले परियोजनाको गुणस्तर र डिजाइनमा सुधार आवश्यक रहेको देखायो।
सन् २०१७ सेप्टेम्बरमा काल्भाडका विभिन्न भागमा क्षति देखियो। यस क्षतिको मुख्य कारण काल्भाडमा रहेको क्रस–ड्रेनेज समस्यालाई मानिएको छ। विशेष गरी सिफन क्षेत्रहरूमा क्षति बढी भएको छ।
सन् २०१८ मा पुनः परीक्षण गर्दा काल्भाडमा थप क्षति रिपोर्ट गरियो। यसले निर्माण प्रक्रियामा धेरै सुधार र पुनरावलोकन आवश्यक रहेको देखाउँछ।
भ्रष्टाचार र अनियमितता
परियोजनामा भ्रष्टाचारको मुद्दा पनि देखिएको छ। राष्ट्रिय आयोगले परियोजनामा करिब २ अर्ब १३ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको भ्रष्टाचार भएको पाइएको छ। यस विषयमा पूर्व मन्त्री र कालिका कन्स्ट्रक्सनका प्रमुख बिक्रम पाण्डेलगायत २० जना कर्मचारी विरुद्ध मुद्दा दायर गरिएको छ।
बिक्रम पाण्डेलाई २ अर्ब १३ करोड, दिलीप बहादुर कार्कीलाई १ अर्ब ५६ करोड र सरोजचन्द्र पाण्डितलाई ५९ करोडभन्दा बढी रकम फिर्ता गर्न आयोगले निर्देशन दिएको छ। परामर्शदाता कम्पनीका प्रबन्ध निर्देशक उद्धव राज चौलागाईंलाई पनि करिब २४ लाख रुपैयाँ फिर्ता गर्न भनिएको छ।
यसले परियोजनामा वित्तीय पारदर्शिता र प्रशासनिक जवाफदेहितामा सुधारको आवश्यकता दर्शाउँछ।
परियोजनाको महत्व
सिक्टा सिंचाइ परियोजनाले बाँके जिल्लाका किसानहरूलाई वर्षभर पानीको उपलब्धता सुनिश्चित गर्नेछ। यसले कृषिमा उत्पादकत्व वृद्धि गर्ने, खाद्यान्न सुरक्षामा योगदान दिने र ग्रामीण विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ। सिंचाइ नभएको खण्डमा कृषकहरू वर्षामा मात्र निर्भर हुन्छन् जसले असुरक्षित खाद्यान्न उत्पादन र गरिबी निम्त्याउँछ।
परियोजना सम्पन्न भएपछि क्षेत्रका किसानहरूको आयमा उल्लेखनीय वृद्धि हुनेछ। कृषिमा रोजगारको अवसर पनि बढ्नेछ जसले समग्र सामाजिक आर्थिक अवस्थामा सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
आगामी चुनौतीहरू र समाधानका उपायहरू
परियोजना अझै निर्माणाधीन भएकाले यस्ता चुनौतीहरू छन् जसलाई समाधान गर्नु आवश्यक छ। कमजोर माटोको समस्या, डिजाइन सुधार, जल व्यवस्थापन, र प्रभावकारी निगरानीका उपायहरू जरूरी छन्। भविष्यमा यस्ता क्षतिहरू दोहोरिन नदिन प्राविधिक सुधार र गुणस्तरीय निर्माणमा ध्यान दिनुपर्दछ।
भ्रष्टाचार नियन्त्रणका लागि सरकारी निकायहरूले कडा निगरानी गर्नु पर्नेछ। बजेट व्यवस्थापन र पारदर्शितामा सुधार आए मात्र परियोजना सफल बन्न सक्छ।
साथै, स्थानीय जनतालाई परियोजनाको महत्व र संरक्षणको बारेमा सचेत गराउनु पर्छ ताकि निर्माणपछि यसको दिगो उपयोग सुनिश्चित होस्।
- ●प्रेस चौतारी नेपाल
- ●जिल्ला प्रहरी कार्यालय, रौतहट
- ●पशुपतिनाथ क्षेत्र विकास कोष
- ●निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
- ●पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
- ●गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
- ●पश्चिम सेती बाँध
- ●माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत आयोजना
- ●बुढी गण्डकी जलविद्युत आयोजना
- ●सुनकोशी मरिन डाइभर्सन आयोजना
- ●रानी जमरा कूलरिया सिँचाइ आयोजना
- ●महाकाली सिँचाइ आयोजना
- ●भेरी बबई डाइवर्सन मल्टिपर्पज प्रोजेक्ट
- ●बबई सिचाई आयोजना
- ●राष्ट्रपति चुरे-तराई मधेश संरक्षण क्षेत्र कार्यक्रम
ज्योतिषहरू
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल
राशिफल लोड हुँदैछ...
Loading footer...
