वीरगञ्ज । अत्यधिक गर्मीले पठनपाठनमा समस्या भए पनि पर्सा र बाराका स्थानीय तहले तीन दिन विद्यालय बन्द गर्ने भएका छन् । पर्साको पोखरिया नगरपालिका प्रमुख प्रदुमनप्रसाद चौहानले अत्यधिक गर्मीको कारणले जेठ २८ गतेदेखि ३० गतेसम्मका लागि पालिकाभित्रका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयमा गर्मी बिदा दिने निर्णय गरेको जानकारी दिए । “अत्यधिक गर्मीको
सुनकोशी मरिन डाइभर्सन आयोजना
सुनकोशी मरिन डाइभर्सन आयोजना
सुनकोशी मरिन डाइभर्सन आयोजना नेपाल सरकारको ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाइ मन्त्रालयद्वारा विकासाधीन एक महत्वपूर्ण राष्ट्रिय गौरवको आयोजना हो। यो आयोजना मुख्य रूपमा नेपालको सुकूनशी नदीको पानीलाई मरिन खोला तर्फ सारेर बागमती नदीमा थप जल प्रवाह गराउने उद्देश्यले बनाइंदैछ। यस परियोजनाले नेपालको सुदूर पूर्वी तराईका पाँच जिल्ला — रौतहट, धनुषा, महोत्तरी, सर्लाही र बारा — मा कुल १२२,००० हेक्टर थप सिंचाइ योग्य जमिनमा पानी पुर्याउनेछ।
यो आयोजना नेपाल सरकारले २०२० जनवरी २० मा राष्ट्रिय गौरवको आयोजना (National Pride Project) को रूपमा घोषणा गरिसकेको छ। यो परियोजनाले सिंचाइ मात्र नभई, ३८.६२ मेगावाट क्षमताको विद्युत उत्पादन गर्ने पनि लक्ष्य राखेको छ जसले क्षेत्रीय विकासमा अभूतपूर्व योगदान पुर्याउनेछ।
आयोजना को उद्देश्य र महत्व
सुनकोशी मरिन डाइभर्सन आयोजना मुख्य रूपमा दुई ठूला उद्देश्य पूरा गर्न लक्षित छ। पहिलो, सुनकोशी नदीको पानीलाई मरिन खोला तर्फ डाइभर्सन गरी बागमती नदीमा थप जल प्रवाह गराएर सुकूनशी खोला संग जोडिएको तराई क्षेत्रका कृषकहरूलाई सिंचाइ सुविधा पुर्याउनु। दोस्रो, यस आयोजनाले जलविद्युत उत्पादन पनि गर्नेछ जसले नेपालको ऊर्जा आवश्यकता पूर्ति गर्न मद्दत पुर्याउनेछ।
नेपालमा सिंचाइ सुविधाको अभावले कृषिक्षेत्रमा उत्पादन वृद्धि हुन सकिरहेको छैन। यस परियोजनाले १२२,००० हेक्टर नयाँ जमिनमा सिंचाइ सुविधा पुर्याएर कृषिमा वृद्धि र खाद्य सुरक्षा सुनिश्चित गर्न मद्दत गर्नेछ। साथै, ३८.६२ मेगावाट क्षमताको जलविद्युत् उत्पादनले विद्युत् आपूर्तिमा समेत योगदान पु¥याउनेछ। यसरी सुनकोशी मरिन आयोजनाले कृषि र ऊर्जा दुवै क्षेत्रमा नेपाललाई समृद्ध बनाउन भूमिका खेल्नेछ।
भू-स्थान र भौतिक संरचना
यो आयोजना सुनकोशी नदीमा १२ मिटर अग्लो बाँध निर्माण गरेर सुरु गरिनेछ जसले पानीलाई कब्जा गरी एक १३.३ किलोमिटर लामो सुरुङ मार्ग हुँदै मरिन खोला तर्फ पानी सार्ने व्यवस्था गर्नेछ। मरिन खोला बागमती नदीको एक सहायक नदी हो, जसले बागमती नदीमा थप पानी पुर्याउनेछ।
सुनकोशी नदी नेपालको पूर्वी भागमा रहेको एउटा प्रमुख नदी हो जुन हिमालयन क्षेत्रबाट सुरु भएर तराई क्षेत्रमा बग्छ। यस नदीको पानी बहावलाई प्रभावकारी रूपमा उपयोग गरी जलविद्युत् र सिंचाइ दुवै विकास गर्न सकिन्छ। १२ मिटर उच्च बाँधले नदीमा पानीको बहावलाई नियन्त्रण गरी सुरुङमार्गमा निर्देशित गरिनेछ। सुरुङमार्गले पानीलाई दबाबयुक्त तरिकाले मरिन खोला तर्फ लैजान्छ।
यो सुरुङमार्ग १३.३ किलोमिटर लामो छ जुन नेपालको भौगोलिक स्थिति र भू-वैज्ञानिक अवस्थालाई ध्यानमा राखेर योजना गरिएको हो। यस सुरुङले पानीलाई द्रुत र व्यवस्थित रूपमा स्थानान्तरण गर्न मद्दत गर्नेछ।
सिंचाइ प्रणाली र कृषिमा प्रभाव
परियोजनाबाट सिंचाइ गरिने क्षेत्र नेपालको तराईमा पर्ने रौतहट, धनुषा, महोत्तरी, सर्लाही र बारा जिल्लाका कुल १२२,००० हेक्टर जमिनमा छ। यी जिल्लाहरूमा प्रायः खेतीयोग्य जमिन छ र सिंचाइको अभावले यहाँ कृषिको उत्पादन सीमित भएको छ।
यस आयोजनाबाट बागमती सिंचाइ प्रणालीमा थप जल प्रवाह गरिनेछ जसले यस क्षेत्रका कृषकलाई नियमित र पर्याप्त पानी उपलब्ध गराउनेछ। निरन्तर सिंचाइको कारण कृषिमा विभिन्न प्रकारका फसलहरु उत्पादन गर्न सकिनेछ र वर्षभरि खेती गर्न सकिने सम्भावना बढ्नेछ।
परियोजनाले गर्दा कृषकको आयस्तरमा सुधार आउने, खाद्य उत्पादनमा वृद्धि हुने र समग्र ग्रामीण विकासमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने अपेक्षा गरिएको छ। सिंचाइको सहज उपलब्धताले कृषकलाई अत्याधुनिक कृषि प्रविधि अपनाउन प्रोत्साहित गर्नेछ।
जलविद्युत उत्पादन र ऊर्जा योगदान
सुनकोशी मरिन आयोजनामा ३८.६२ मेगावाटको जलविद्युत उत्पादन केन्द्र स्थापना गरिनेछ। यसले नेपालमा नवीकरणीय ऊर्जा स्रोतको रुपमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउनेछ।
विद्युत उत्पादन केन्द्र काभ्रे जिल्लाको कमलामाई नगरपालिकामा निर्माण हुँदैछ। यस आयोजनाले उत्पादन गर्ने विद्युत् राष्ट्रिय ग्रिडमा जोडिनेछ र देशको विद्युत् अभाव कम गर्नेछ।
नेपालमा ऊर्जा माग बढ्दो छ, तर जलविद्युत् स्रोत पर्याप्त नहुनु र समयमै परियोजना पूरा नहुनुले देशमा ऊर्जा संकट देखा परेको छ। यस परियोजनाले यी समस्या समाधान गर्न सक्नेछ।
आर्थिक लागत र वित्तीय योजना
यो आयोजनाको कुल लागत दुई भागमा विभाजित छ। सिंचाइको लागि लगानी रकम करिब ३७.२ अर्ब नेपाली रुपैयाँ राखिएको छ भने जलविद्युत उत्पादनका लागि ४६.१९ अर्ब रुपैयाँको अनुमान छ।
मिलाएर यो परियोजनाको कुल लागत करिब ८३.३९ अर्ब रुपैयाँको छ। यसमा नेपाल सरकारले आन्तरिक स्रोत र बहु-आर्थिक सहयोगकर्ताबाट आवश्यक वित्तीय सहयोग जुटाउने योजना बनाएको छ।
यो लगानी परियोजनाको दीर्घकालीन फाइदाहरूलाई ध्यानमा राखेर गरिने भएकोले यसको आर्थिक र सामाजिक लाभ अधिक हुने अपेक्षा गरिएको छ।
परियोजना कार्यान्वयन प्रक्रिया
सुनकोशी मरिन डाइभर्सन आयोजनाको कार्यान्वयन चरणमा अवस्थित विभिन्न प्राविधिक, भौगोलिक, वातावरणीय र सामाजिक चुनौतीहरूलाई समाधान गर्दै अघि बढाइएको छ।
यस परियोजनामा बाँध निर्माण, सुरुङ मार्ग निर्माण, सिंचाइ प्रणाली विस्तार र जलविद्युत उत्पादन केन्द्रको निर्माण समावेश छन्। प्रत्येक चरणमा नेपाल सरकारका विभिन्न निकाय तथा निजी क्षेत्रका विशेषज्ञहरू संलग्न छन्।
परियोजनाले वातावरण संरक्षण, स्थानीय जनताको भलाई र सामाजिक न्यायलाई प्राथमिकता दिएको छ। यसका लागि परियोजना प्रभावित क्षेत्रका समुदायसँग संवाद गर्दै सहयोगमा आधारित कार्य योजना बनाइँदैछ।
सामाजिक र वातावरणीय प्रभाव
परियोजनाले ग्रामीण क्षेत्रमा रोजगारी सिर्जना गर्नेछ जसले क्षेत्रीय आर्थिक विकासमा सहयोग गर्नेछ। स्थानीय स्तरमा निर्माण कार्यले अस्थायी रोजगारी र सेवा व्यवसायलाई समेत प्रोत्साहन गर्नेछ।
वातावरणीय दृष्टिले, जल स्रोतको दुरुपयोगबाट बच्ने, बाढी नियन्त्रण गर्ने र जलविद्युत उत्पादनमार्फत वातावरणमैत्री ऊर्जा उत्पादन हुने फाइदा हुनेछ।
यद्यपि, सुरुङ मार्ग निर्माण र बाँध निर्माणका क्रममा केही नकारात्मक प्रभावहरू हुन सक्ने भएकाले वातावरणीय अध्ययन र प्रभाव न्यूनिकरण कार्यक्रमहरू लागू गरिनेछ।
- ●प्रेस चौतारी नेपाल
- ●जिल्ला प्रहरी कार्यालय, रौतहट
- ●पशुपतिनाथ क्षेत्र विकास कोष
- ●निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
- ●पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
- ●गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
- ●पश्चिम सेती बाँध
- ●माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत आयोजना
- ●बुढी गण्डकी जलविद्युत आयोजना
- ●सिक्टा सिंचाई आयोजना
- ●रानी जमरा कूलरिया सिँचाइ आयोजना
- ●महाकाली सिँचाइ आयोजना
- ●भेरी बबई डाइवर्सन मल्टिपर्पज प्रोजेक्ट
- ●बबई सिचाई आयोजना
- ●राष्ट्रपति चुरे-तराई मधेश संरक्षण क्षेत्र कार्यक्रम
ज्योतिषहरू
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल
राशिफल लोड हुँदैछ...
Loading footer...
